Uwaga na złamania kręgów u pacjentów z padaczką

prof. dr hab. n. med. Wojciech Pluskiewicz, Zakład Chorób Metabolicznych Kości, Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Diabetologii i Nefrologii SUM w Katowicach
opublikowano: 26-11-2021, 16:00

Osteoporozę najczęściej kojarzy się z procesem inwolucyjnym, typowym dla postaci pomenopauzalnej (typ I) i starczej (typ II). Nieco mniej uwagi poświęca się osteoporozie wtórnej, która generuje około 20 proc. wszystkich przypadków tej choroby.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Każde złamanie osteoporotyczne, a w szczególności dotyczące końca bliższego kości udowej i kręgów wiąże się z istotnym wzrostem ryzyka wystąpienia kolejnych złamań.
iStock

Wśród przyczyn osteoporozy wtórnej są: zaburzenia układu endokrynnego, reumatoidalne zapalenie stawów, choroby nerek, jelit czy wątroby. Ważną przyczyną tej postaci choroby jest stosowanie wielu leków. Najbardziej powszechna jest osteoporoza posteroidowa, ale znamy także inne leki zaburzające metabolizm mineralny, np. inhibitory pompy protonowej, diuretyki pętlowe, leki przeciwkrzepliwe. Warto zwrócić uwagę na zaburzenia szkieletu powstałe w trakcie leczenia chorych na padaczkę lekami przeciwdrgawkowymi. Interesujące dane w tej kwestii przynosi artykuł z tegorocznego numeru wiodącego periodyku naukowego „Osteoporosis International”.

Densytometria kości i kręgów wykazała zmiany u chorych

W tym badaniu poddano ocenie 146 pacjentów (mężczyzn) w średnim wieku 63 lat, przewlekle leczonych z powodu padaczki, stosujących: fenobarbital, fenytoinę, karbamazepinę i depakine przez co najmniej 2 lata. W celu oceny wpływu stosowanego leczenia na stan szkieletu przeprowadzono badanie densytometryczne, wykazując wartości gęstości mineralnej kości (ang. bone mineral density, BMD) poniżej przyjętego kryterium rozpoznania osteoporozy u 29 proc., a u 43 proc. wartości klasyfikujące pacjentów w granicach osteopenii.

W ocenianej grupie mężczyzn wykonano także badanie morfometryczne kręgosłupa, umożliwiające przy wykorzystaniu tego samego urządzenia wykrywanie złamań kręgów. Zaobserwowano co najmniej jedno złamanie kręgu u 41 proc. osób z prawidłową wartością BMD, u 54 proc. pacjentów z osteopenią oraz u 75 proc. z BMD w granicach osteoporozy. To są dość zaskakujące wyniki, ponieważ złamania kręgowe były obecne nie tylko u pacjentów z osteoporozą, ale także u tych z prawidłową masą kostną lub z tylko nieznacznie obniżoną jej wartością. Ważny jest także duży ogólny odsetek pacjentów ze złamaniem kręgu.

Korzyści z badania morfometrycznego

Autorzy zalecają, by do rutynowego modelu diagnostycznego, stosowanego u pacjentów z padaczką dodać także badanie morfometryczne. Ta sugestia, w świetle wyników prezentowanego badania, jest jak najbardziej uzasadniona. Należy pamiętać, że złamania kręgów są w ok. połowie przypadków nieme klinicznie i ich wykrycie jest ważne rokowniczo. Każde złamanie osteoporotyczne, a w szczególności dotyczące końca bliższego kości udowej i kręgów wiąże się z istotnym wzrostem ryzyka wystąpienia kolejnych złamań. Dla tych dwóch lokalizacji wzrost ryzyka kolejnych złamań sięga nawet cztero- lub sześciokrotności.

Złamania kręgów można wykryć za pomocą standardowego badania RTG, ale to naraża pacjenta na dużą dawkę promieniowania jonizującego. Stąd wybór morfometrii jest jak najbardziej uzasadniony; zgodność diagnostyczna z badaniem radiologicznym sięga blisko 100 proc., a pacjent nie jest narażony na wpływ promieniowania jonizującego.

Na końcu komentarza chciałbym dodać jeszcze jedną uwagę dotyczącą zagrożenia złamaniami. W publikacji, która ukazała się w ostatnim numerze tego samego pisma, wykazałem wraz z moimi współpracownikami, że obniżenie wzrostu o 3-4 cm to ważna przesłanka, sugerująca możliwość obecności złamania osteoporotycznego, w tym złamania kręgu. Dlatego warto systematycznie mierzyć wzrost pacjentów oraz zlecić odpowiednie działania diagnostyczne w celu oceny masy kostnej i wykrycia ewentualnych złamań kręgów.

Piśmiennictwo:

  1. Dussault P.M. i wsp.: High prevalence of vertebral fractures in seizure patients with normal bone density receiving chronic anti-epileptic drugs. Osteoporos. Int. 2021; 32: 2051-2059.
  2. Pluskiewicz W., Adamczyk P., Drozdzowska B.: Height loss in postmenopausal women — do we need more for fracture risk assessment? Results from the GO Study. Osteoporos. Int. 2021; 32: 2043-2049.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Osteoporoza - choroba o korzeniach tkwiących w dzieciństwie

Osteoporoza z unieruchomienia - niedoceniana przyczyna choroby

Źródło: Puls Medycyny

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.