Ujawniły się minusy regulacji płac dla rezydentów i specjalistów

  • Sławomir Molęda
20-09-2018, 13:09

Nowe stawki wynagrodzeń zasadniczych nie gwarantują podwyżek wszystkim rezydentom. Taką gwarancję daje im dodatek miesięczny, ale w zamian za złożenie zobowiązania do pracy w kraju. Najniżej wynagradzani lekarze specjaliści mogą natomiast uzyskać podwyżkę za zobowiązanie do pracy w jednym zakładzie. Podwyżki budzą wiele wątpliwości, a niedotrzymanie zobowiązań grozi nałożeniem kary finansowej. Czy spełniają zatem obietnice rządu i oczekiwania lekarzy?

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Podwyżki są wynikiem porozumienia, jakie Ministerstwo Zdrowia zawarło 8 lutego z protestującymi rezydentami. Poza stopniowym wzrostem nakładów na ochronę zdrowia do poziomu 6 proc. PKB oraz zniesieniem klauzuli opt-out w 2028 r., porozumienie przewiduje podwyższenie wynagrodzeń rezydentów i lekarzy specjalistów. Podwyżki mają na celu zachęcenie lekarzy do pracy w sektorze publicznym oraz zapobieżenie ich odpływowi do innych sektorów bądź za granicę.

Kto najbardziej skorzysta na "podwyżce Szumowskiego"?
Zobacz więcej

Kto najbardziej skorzysta na "podwyżce Szumowskiego"?

iStock

Realizacja zapisów porozumienia nastąpiła poprzez uchwalenie przez Sejm ustawy z 5 lipca oraz wydanie przez ministra zdrowia rozporządzenia z 6 września. Oba akty prawne ukazały się po terminie podwyższenia wynagrodzeń, jaki został uzgodniony w porozumieniu. Dlatego też oba działają z mocą wsteczną od 1 lipca.

Kto korzysta, kto traci na nowych regulacjach płac dla rezydentów i specjalistów

Podwyżki dla rezydentów obejmują wyłącznie tych lekarzy, którzy odbywają szkolenie specjalizacyjne w trybie rezydentury. Polegają na wyznaczeniu nowych stawek wynagrodzeń zasadniczych. Wysokość tych stawek pozostała, tak jak dotychczas, uzależniona od rodzaju specjalizacji. W dziedzinach priorytetowych – do których należą:

  • anestezjologia i intensywna terapia,
  • chirurgia onkologiczna,
  • chirurgia ogólna,
  • choroby wewnętrzne,
  • geriatria,
  • hematologia,
  • kardiologia dziecięca,
  • medycyna ratunkowa,
  • medycyna rodzinna,
  • neonatologia,
  • neurologia dziecięca,
  • onkologia kliniczna,
  • onkologia i hematologia dziecięca,
  • ortodoncja,
  • patomorfologia,
  • pediatria,
  • psychiatria,
  • psychiatria dzieci i młodzieży,
  • radioterapia onkologiczna,
  • stomatologia dziecięca

– wynagrodzenie zasadnicze w pierwszych dwóch latach rezydentury wyniesie 4700 zł, a w latach kolejnych 5300 zł.

Nie skorzystają na tym najmłodsi rezydenci, którzy zostali zakwalifikowani w dwóch ostatnich postępowaniach kwalifikacyjnych, tzn. jesiennym 2017 r. i wiosennym 2018 r. Utrzymają oni swoje wynagrodzenie w dotychczasowej wysokości, tj. 4875 zł. Nie ulegnie ono dalszemu wzrostowi w 2019 r., jak przewidywały dotychczasowe przepisy.

Na nowych stawkach stracą również przyszli rezydenci, których wynagrodzenie miało wynosić 4959 zł. Wobec tego realne podwyżki wynagrodzeń w pierwszych dwóch latach rezydentury otrzymają jedynie lekarze zakwalifikowani w postępowaniu wiosennym 2017 r. lub wcześniejszym. Zbliżony efekt da nowa stawka wynagrodzenia zasadniczego po dwóch latach rezydentury. Wyraźnie skorzystają na niej jedynie lekarze zakwalifikowani w postępowaniu wiosennym 2017 r. lub wcześniejszym. Najmłodsi i przyszli rezydenci zyskają raptem 3 zł.

Opłacalne dziedziny niepriorytetowe

Na tym tle podwyżki dla rezydentów odbywających specjalizację w dziedzinach nieuznawanych za priorytetowe prezentują się nieco lepiej. Stawki ich wynagrodzeń zasadniczych wyniosą bowiem 4000 zł w pierwszych dwóch latach rezydentury i 4500 zł w latach następnych. Da to wszystkim rezydentom, bez względu na termin postępowania kwalifikacyjnego, podwyżkę dotychczasowych wynagrodzeń o 325 zł w pierwszych dwóch latach rezydentury i o 403 zł w latach następnych.

Rozwiązania te są zgodne z porozumieniem oraz ze stanowiskiem Naczelnej Rady Lekarskiej, która zaskarżyła do Trybunału Konstytucyjnego dotychczasowe przepisy z uwagi na zróżnicowanie wysokości wynagrodzeń rezydentów w zależności od daty rozpoczęcia szkolenia specjalizacyjnego.

Dodatek za pozostanie w kraju

Porozumienie przewiduje ponadto zachętę dla rezydentów do pozostania w kraju po specjalizacji. Zachętą jest dodatek w wysokości 700 zł miesięcznie na specjalizacjach priorytetowych, a 600 zł na pozostałych. Wypłata dodatku została uzależniona od złożenia przez lekarza zobowiązania do przepracowania w Polsce łącznie dwóch z pięciu kolejnych lat przypadających bezpośrednio po ukończeniu szkolenia. W przypadku pobierania dodatku w okresie krótszym niż cały czas szkolenia wymagany czas pracy skraca się proporcjonalnie. Tyle zapisano w porozumieniu.

Ustawa uzupełniła powyższe zapisy o dodatkowe warunki. Doprecyzowała przede wszystkim, że praca po specjalizacji ma być wykonywana w podmiocie udzielającym świadczeń finansowanych ze środków publicznych. Oznacza to, iż zatrudnienie w placówce, która przyjmuje pacjentów na zasadach komercyjnych, nie wypełni zobowiązania, chociaż lekarz będzie wykonywał swój zawód w Polsce.

Ustawa nakazała ponadto lekarzowi zobowiązać się do zapłaty kary, o której nie było mowy w porozumieniu. W przypadku niewypełnienia zobowiązania lub zaprzestania specjalizacji ma zapłacić 75 proc. sumy pobranych dodatków. Biorąc pod uwagę to, że wszelkie kwoty, o których mowa w przepisach, są kwotami brutto, można stwierdzić, iż lekarz będzie musiał oddać więcej, niż otrzyma do ręki.

Nadzór nad realizacją zobowiązania ma sprawować właściwy wojewoda i on będzie uprawniony do wydania decyzji w sprawie nałożenia kary. Od jego decyzji nie będzie odwołania do wyższej instancji. Przysługuje tylko wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez tego samego wojewodę, a następnie skarga do sądu administracyjnego.

Związanie z jednym zakładem pracy

W porozumieniu znalazł się również zapis, że lekarze specjaliści zatrudnieni na podstawie stosunku pracy otrzymają wynagrodzenie zasadnicze w kwocie nie mniejszej niż 6750 zł miesięcznie. Aby otrzymać wyrównanie do tej kwoty, lekarze mają się zobowiązać do niewykonywania tożsamych świadczeń medycznych finansowanych ze środków publicznych w innej placówce. Warunek ten, według porozumienia, nie obejmuje świadczeń poz, AOS oraz zabiegów wykonywanych w trybie ambulatoryjnym i rehabilitacji medycznej, a ponadto pracy w sektorze prywatnym.

W wersji ustawowej warunek uzupełniony został o karę w analogicznej kwocie 75 proc. sumy pobranych wyrównań z uwzględnieniem zwiększenia dodatków i pochodnych, a także składek ubezpieczeniowych. W tym przypadku kara będzie znacznie przekraczała kwoty pobrane do ręki. Karę nakłada pracodawca, a spór rozstrzyga sąd pracy. Ustawa zezwala ponadto na przywrócenie niższego wynagrodzenia w razie cofnięcia zobowiązania lub niewywiązania się z niego. Obniżka nie będzie wówczas wymagała wypowiedzenia zmieniającego i nie będą miały do niej zastosowania ograniczenia w wypowiadaniu umów.

Możliwość dalszych protestów

Przepisy dotyczące podwyżek wzbudziły liczne wątpliwości, które stały się przedmiotem korespondencji pomiędzy Naczelną Radą Lekarską a ministrem zdrowia. Wątpliwości te spowodowały, że część lekarzy nie złożyło deklaracji będących podstawą przyznania podwyżki w wyznaczonym terminie, tzn. do 7 września. Dotrzymanie tego terminu gwarantowało podwyżkę z wyrównaniem od 1 lipca. Deklaracje złożone po 7 września dają podwyżkę bez wyrównania, obowiązującą od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym lekarz złożył deklarację. Do tego część pracodawców uchyla się od udzielania podwyżek, powołując się na niejasność przepisów.

Wszystko to razem plus wykluczenie stomatologów z podwyżek lojalnościowych oraz nierozszerzenie specjalizacji priorytetowych sprawiło, że rezydenci doszli do wniosku, iż ministerstwo nie wywiązuje się z zawartego porozumienia. Chcą więc powrócić do protestów.



PODSTAWA PRAWNA
1. porozumienie z dnia 8 lutego 2018 r. ministra zdrowia z Porozumieniem Rezydentów Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy (https://www.gov.pl/documents/292343/436711/Porozumienie+z+rezydentami.pdf/e7e73b47-b500-08ab-a63d-7d7ecc890b59);
2. art. 2 pkt 2, art. 4, 5, 9, 10 i 12 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1532);
3. rozporządzenie ministra zdrowia z dnia 6 września 2018 r. w sprawie wysokości zasadniczego wynagrodzenia miesięcznego lekarzy i lekarzy dentystów odbywających specjalizację w ramach rezydentury (Dz.U. poz. 1737).

 

Wątpliwości prawne naszych czytelników rozstrzyga ekspert Sławomir Molęda. Pytania można przesyłać na adres e-mail: redakcja@pulsmedycyny.pl.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Sławomir Molęda, partner w Kancelarii Kondrat i Partnerzy

Najważniejsze dzisiaj
Puls Medycyny
Prawo / Ujawniły się minusy regulacji płac dla rezydentów i specjalistów
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.