U seniorów typowe stają się nietypowe objawy depresji

Monika Wysocka
opublikowano: 13-02-2013, 14:50
aktualizacja: 28-06-2018, 15:22

Uczucie ciągłego zmęczenia, bezsenność oraz nasilenie dolegliwości somatycznych to dominujące objawy depresji u osób w podeszłym wieku, jednak często choroba ta, jest mylona z obniżeniem nastroju.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

To wynika z niezrozumienia faktu, że objawy depresji w wieku podeszłym są inne niż w wieku średnim. Starzy ludzie boją się etykietki wariata, więc nie przyznają się do tego, że boją się śmierci, że mają stany lękowe. Wszystko to tłumaczą chorobą somatyczną” — uważa dr hab. n. med., prof. nadzw. IPiN Tadeusz Parnowski z II Kliniki Psychiatrycznej Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie.

W wieku podeszłym występują zespoły depresyjne niespotykane u osób w wieku średnim
Zobacz więcej

W wieku podeszłym występują zespoły depresyjne niespotykane u osób w wieku średnim iStock

Jak więc różnicować depresję od innych dolegliwości? „Zaburzenia afektywne występujące w wieku podeszłym należą do najtrudniejszych stanów diagnostycznych i terapeutycznych — przyznaje specjalista. — Poza występowaniem zaburzeń afektywnych dwubiegunowych i jednobiegunowych, objawy depresji obecne są w każdym stanie psychopatologicznym uwarunkowanym polietiologicznie lub spowodowanym przewlekłą, często z negatywnym rokowaniem chorobą somatyczną lub ośrodkowego układu nerwowego”.

Groźne konsekwencje nierozpoznania depresji

W wieku podeszłym występują zespoły depresyjne niespotykane u osób w wieku średnim — depresje w otępieniach, depresje naczyniowe, depresje w chorobach zwyrodnieniowych, depresje jatrogenne, spowodowane polipragmazją. Większość z nich nie jest obecna w stosowanych klasyfikacjach: chorób ICD-10 (International Classification of Diseases and Ralated Health Problems) i zaburzeń psychicznych DSM-IV (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego.

„Bardzo wiele chorób somatycznych (choroby naczyniowe, nowotworowe, metaboliczne) wpływa patoplastycznie na przebieg i objawy depresji, powodując występowanie obrazów atypowych — mówi prof. Tadeusz Parnowski. — Dlatego u niemal 70 proc. seniorów zgłaszających się do lekarzy rozpoznaje się chorobę somatyczną, a nie rozpoznaje się depresji. W efekcie liczba samobójstw w tej grupie pacjentów jest bardzo wysoka: 28-72/100 tys. osób rocznie w porównaniu z 11-15/100 tys. osób rocznie w populacji ogólnej”

Niezależnie od objawów, konsekwencje nierozpoznanej i nieleczonej depresji są takie same: pogorszenie jakości życia, przyspieszony postęp chorób somatycznych i przedwczesny zgon.

Konieczna umiejętna farmakoterapia

W farmakoterapii depresji u osób starszych trzeba uwzględnić związaną z wiekiem zmianę farmakokinetyki i farmakodynamiki stosowanych leków. Preparatami przeciwdepresyjnymi I rzutu stosowanymi w depresjach wieku podeszłego są inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). „Równie często w leczeniu osób w wieku podeszłym stosuje się leki przeciwpadaczkowe. Starszym pacjentom nierzadko należy podawać także środki zwalczające bezsenność,
unikając jednak stosowania beznodiazepin, które mają działanie uzależniające” — wyjaśnia specjalista.

W randomizowanym badaniu SADHEART stwierdzono, że u 60-70 proc. chorych po zawale mięśnia sercowego, u których stosowano sertralinę w dawce 100-150 mg/dobę,nastąpiła poprawa stanu psychicznego w postaci zmniejszenia nasilenia objawów depresji lub ich ustąpienia. Podobnie u chorych z przewlekłą niewydolnością serca uzyskano poprawę stanu psychicznego w czasie stosowania paroksetyny SR w dawce 20 mg/ dobę. Także w chorobie wieńcowej zastosowanie citalopramu 20 mg/ dobę okazało się znacznie bardziej efektywne niż psychoterapia. „W ostatnich badaniach wyraźnie akcentuje się, że leki przeciwdepresyjne poprawiają procesy poznawcze — mówi prof. Parnowski. — Od jakiegoś czasu wiemy też, że depresja nie jest czynnikiem ryzyka otępienia, lecz jest częścią demencji i ma z nią wspólny patomechanizm. A więc lecząc depresję, poprawiamy też funkcje poznawcze”.

Uwaga na skutki uboczne

SSRI nie są pozbawione działań niepożądanych, a u pacjentów w wieku podeszłym tym bardziej należy o nich pamiętać. Do najpowszechniejszych skutków ubocznych stosowania inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny należą zaburzenia rytmu serca, hiponatremia oraz zahamowanie aktywności osteoblastów, a w konsekwencji zmniejszenie gęstości mineralnej kości. „Efektem ostatecznym jest nasilenie osteoporozy oraz częstsze upadki kończące się złamaniami szyjki kości udowej i kręgów” — ostrzega psychiatra. Pacjenci stosujący paroksetynę miewają także problemy z otyłością brzuszną i hipercholesterolemią. Wykazano też, że lek ten zwiększa  ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2.

Zalecanym przez specjalistów kompromisem jest stosowanie niskich dawek leków przeciwdepresyjnych. „Niskie dawki w niewielkim stopniu zwiększają ryzyko wystąpienia objawów niepożądanych, a najbezpieczniejsza jest monoterapia” — podsumowuje prof. Parnowski.

Jest to o tyle istotne, że leczenie przeciwdepresyjne jest leczeniem przewlekłym. Zalecenia eksperckie podają wręcz, że w przypadku depresji wieku podeszłego leczenie powinno być stosowane — przy odpowiednio dobranych dawkach — do końca życia.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Monika Wysocka

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.