U osób z alergicznym nieżytem nosa ważna jest kontynuacja terapii i odczulania

Rozmawiała Monika Rachtan
opublikowano: 29-04-2020, 08:07

„Najważniejsze jest utrzymanie leczenia przyczynowego i zabezpieczenie chorego w leki działające na objawy alergicznego nieżytu nosa (ANN)” — podkreśla alergolog prof. Andrzej Emeryk, którego pytamy o sytuację pacjentów z ANN w czasie zagrożenia infekcją koronawirusową. „Aktualne zalecenia ekspertów amerykańskich, europejskich oraz Polskiego Towarzystwa Alergologicznego nakazują stałe podawanie tym chorym glikokortykosteroidów donosowych w okresie pandemii koronawirusa SARS-CoV-2” — dodaje profesor.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Proszę o przypomnienie najważniejszych objawów alergicznego nieżytu nosa oraz przez jakie alergeny są wywoływane, zwłaszcza w obecnym sezonie.

Prof. dr hab. n. med. Andrzej Emeryk
Zobacz więcej

Prof. dr hab. n. med. Andrzej Emeryk

Alergiczny nieżyt nosa jest z reguły przewlekłym procesem zapalnym, zależnym od przeciwciał IgE, wywołanym działaniem alergenów środowiskowych. Zasadnicze objawy choroby to: wodnisty wyciek z nosa, zatkanie nosa, kichanie, świąd nosa. Bardzo często tym objawom towarzyszy zaczerwienienie oczu, ich świąd czy łzawienie. Przyczyną sezonowych alergii są pyłki takich drzew, jak: olcha, leszczyna, brzoza, topola czy wierzba, pyłki traw i zbóż czy chwastów (bylica) lub krzewów. Alergie całoroczne związane są głównie z alergenami roztoczy kurzu domowego, sierścią, naskórkiem, wydzielinami i wydalinami zwierząt domowych (kot, pies, chomik, świnka morska) czy grzybów pleśniowych. Obecnie jesteśmy w trakcie sezonu pylenia drzew, a najgroźniejszy dla wielu chorych jest pyłek brzozy. Za 3-4 tygodnie rozpocznie się sezon pylenia traw.

Jak różnicować objawy alergicznego nieżytu nosa i zakażenia SARS-CoV-2?

Objawy ANN są tylko trochę podobne do objawów zakażenia SARS-CoV-2, powodującego chorobę COVID-19. U chorych na COVID-19 często występują wodnisty katar (u dzieci rzadko) oraz ból gardła. Mogą im towarzyszyć inne objawy przeziębienia, w tym kaszel suchy i dość wysoka gorączka (u dzieci raczej do 38 st. C), trudności oddechowe (zazwyczaj nieobecne w ANN). Objawy ANN wywoływane alergenami pyłków, opisane wcześniej, będą się nasilały poza domem, przy kontakcie z pylącymi drzewami czy za kilkanaście dni także z trawami. Objawy przeziębienia będą w miarę stałe. Większość chorych z rozpoznanym już ANN potrafi rozróżnić objawy swojej alergii od typowego przeziębienia lub zakażenia koronawirusem. Może być problem z chorymi, u których objawy alergii właśnie teraz występują po raz pierwszy. W tych przypadkach konieczna jest wizyta u lekarza, najlepiej alergologa.

Czy zmienia się jakość życia chorych z alergią w dobie pandemii COVID-19?

Nie ma danych o gorszej jakości życia chorych na choroby alergiczne w dobie pandemii, pod warunkiem regularnego przyjmowania dotychczasowych leków. Szczególne znaczenie ma kontynuacja stosowania glikokortykosteroidów wziewnych u chorych na astmę lub/i donosowych u chorych na ANN, oraz kontynuacja immunoterapii alergenowej (odczulania).

Jak powinno wyglądać leczenie objawowe i przyczynowe ANN w czasie obecnej pandemii?

Najważniejsze jest utrzymanie leczenia przyczynowego i zabezpieczenie chorego w leki działające na objawy ANN. Glikokortykosteroidy donosowe są najważniejszą grupą leków w terapii wszystkich postaci ANN zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Aktualne zalecenia ekspertów amerykańskich, europejskich oraz Polskiego Towarzystwa Alergologicznego nakazują stałe podawanie leków z tej grupy w okresie pandemii koronawirusa SARS-CoV-2. Podobna sytuacja dotyczy wszystkich form immunoterapii alergenowej, popularnie zwanej odczulaniem.

Kiedy ANN predysponuje do rozwoju astmy?

Każda postać ANN predysponuje do astmy. Jednakże objawy astmy częściej prezentują chorzy na ANN wywołany alergenami roztocza kurzu domowego niż z uczuleniem na pyłki roślin wiatropylnych. Ryzyko astmy wzrasta także u chorych z niekontrolowanym, źle leczonym ANN (dotyczy wszystkich postaci choroby), a także u tych, którzy nie otrzymują immunoterapii alergenowej.

Czy u chorych na astmę alergiczną jest wskazana immunoterapia alergenowa?

W świetle ostatnich zaleceń ekspertów GINA (Global Initiative for Asthma), immunoterapia alergenowa podjęzykowa jest zalecana jako postępowanie dodatkowe u chorych na astmę z towarzyszącym ANN i uczulonych na alergeny roztocza kurzu domowego w 3. lub 4. kroku terapeutycznym. Dotyczy ona zatem chorych na astmę przewlekłą, którzy muszą codziennie przyjmować leki wziewne, takie jak glikokortykosteroidy lub kombinację tego leku z długo działającym lekiem rozszerzającym oskrzela oraz ewentualnie inne leki. Ważnym warunkiem podjęcia i kontynuacji immunoterapii alergenowej jest dobra wydolność płuc, oceniona za pomocą spirometrii (wartość nasilonej objętości wydechowej pierwszosekundowej >70 proc. wartości należnej dla chorego).

Na czym polega podjęzykowa immunoterapia alergenowa i czy można ją podawać dzieciom?

Immunoterapia alergenowa podjęzykowa (ang. sublingual allergen immunotherapy, SLIT) polega na codziennym (tabletki lub krople) lub kilka razy/tydzień (krople) podawaniu preparatu zawierającego alergeny uczulające danego chorego. Stosuje się ją przez cały rok w przypadku alergii na roztocza kurzu domowego. U chorych z alergią na pyłki — ewentualnie tylko przez kilka miesięcy w roku. U pacjentów z alergią wziewną SLIT jest częściej stosowany w Europie niż metoda podskórna (subcutaneous allergen immunotherapy, SCIT). Obie metody immunoterapii alergenowej stosuje się u dzieci powyżej 5. roku życia, lecz to SLIT powinien być u dzieci metodą z wyboru.

Jak w czasie obecnej pandemii należy prowadzić odczulanie?

Eksperci Polskiego Towarzystwa Alergologicznego wskazują, iż u pacjentów z ANN lub/i astmą poddawanych immunoterapii alergenowej za pomocą alergenów wziewnych metodą SCIT uzasadniona jest kontynuacja terapii przez co najmniej 3 lata. Biorąc jednak pod uwagę aspekty epidemiologiczne i organizacyjne w czasie obecnej epidemii, lekarz w porozumieniu z pacjentem może rozważyć czasowe zawieszenie immunoterapii podskórnej z perspektywą jej wznowienia w warunkach zapewniających pełne bezpieczeństwo chorego i personelu medycznego. Nie dotyczy to SLIT, bowiem w tym przypadku chory przyjmuje lek w domu. Ponadto każdy lekarz POZ może wypisać pacjentowi e-receptę na tabletki do immunoterapii alergenowej bez dodatkowych zaświadczeń od specjalisty. Pamiętajmy, że pacjenci nie powinni przerywać zalecanej immunoterapii alergenowej, bo to zwiększa ryzyko ciężkiego przebiegu COVID-19.

Czy obie metody immunoterapii alergenowej są w pełni dostępne dla polskich pacjentów?

W ramach refundacji polscy pacjenci mają dostęp jedynie do iniekcyjnej immunoterapii alergenowej (SCIT). Refundacją nie jest objęty żaden preparat do immunoterapii SLIT w leczeniu ANN czy astmy. Ze względu na wysokie koszty leczenia na tę ostatnią metodę decyduje się zaledwie 15-20 proc. pacjentów. W niektórych krajach Unii Europejskiej nawet do 80 proc. pacjentów stosuje SLIT i to jest kierunek, w którym powinniśmy iść w Polsce. Podstawowym warunkiem osiągnięcia tego celu jest refundacja preparatów do SLIT. Istnieje wiele przesłanek do objęcia ich refundacją  w Polsce.

Pamiętajmy, że immunoterapia podjęzykowa nie wymaga częstych wizyt u lekarza, a tym samym redukuje koszty pośrednie i generuje oszczędności dla systemu. Wczesne wdrożenie SLIT zapobiegnie rozwojowi astmy u chorych na ANN, co znacznie zmniejszy koszty niezbędne do wieloletniego leczenia astmy, w tym związane z zaostrzeniami tej choroby i hospitalizacjami. Rozpoczęcie immunoterapii alergenowej jeszcze w wieku dziecięcym może nie tylko zahamować rozwój astmy, ale także doprowadzić do jej wyleczenia. Koszty związane ze SLIT u pacjentów z alergicznym nieżytem nosa po kilku latach zaczynają się zwracać ze względu na to, że pacjenci nie potrzebują już tylu wizyt lekarskich i zużywają znacznie mniej leków przeciwalergicznych i przeciwastmatycznych. Biorąc pod uwagę powyższe, refundacja tabletek do SLIT jest niezbędną, pilną i nieodwracalną koniecznością.

O kim mowa
Prof. dr hab. n. med. Andrzej Emeryk jest specjalistą w dziedzinie pediatrii, chorób płuc i alergologii, kierownikiem Kliniki Chorób Płuc i Reumatologii Dziecięcej UM w Lublinie.

Materiał powstał w ramach kampanii edukacyjnej: Zerwij z alergią – wybierz zdrowie”.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Rozmawiała Monika Rachtan

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.