Tylko trzy kraje UE mają standardy opieki okołoporodowej

Marta Markiewicz
opublikowano: 11-04-2018, 06:00

Resort zdrowia zaprezentował projekt nowych standardów opieki okołoporodowej. W ocenie ministra Łukasza Szumowskiego, proponowane rozwiązania zakończą czas medycyny paternalistycznej w tej dziedzinie, opartej wyłącznie na decyzjach lekarza i sprawią, że kobiety w ciąży będą partnersko traktowane przez personel medyczny.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Zmodyfikowane standardy opieki okołoporodowej, przygotowane przez ministerialny zespół ekspertów, mają stanowić swoisty kodeks praw pacjentek w ciąży oraz młodych mam. Zgodnie z przyjętymi założeniami, dokument porządkuje kwestie organizacji opieki okołoporodowej.

Jednym z głównych celów nowych standardów jest również ograniczenie nadmiernej medykalizacji porodów
Zobacz więcej

Jednym z głównych celów nowych standardów jest również ograniczenie nadmiernej medykalizacji porodów

„Standardy te mają na celu redukcję liczby aktów prawnych, które regulują zasady opieki nad kobietą ciężarną oraz mamą po porodzie. Co istotne, to nie są standardy medyczne i jako urzędnicy nie chcemy wkraczać w zalecenia i wytyczne, jak lekarze mają prowadzić pacjentkę w ciąży oraz poród, jak pielęgniarki i położne mają opiekować się i pielęgnować kobietę w ciąży w czasie połogu. To, co prezentujemy i proponujemy środowisku jest kodeksem praw pacjentek” — podkreślił minister Łukasz Szumowski.

Opracowanie eksperckie

W przygotowaniu projektu uczestniczyli od lutego 2017 roku m.in. konsultanci krajowi w dziedzinie: perinatologii, położnictwa i ginekologii, neonatologii, anestezjologii i intensywnej terapii, pielęgniarstwa położniczego i ginekologicznego. Doradzali także dyrektorzy podmiotów leczniczych oraz przedstawiciele organizacji pozarządowych działających w tematycznie związanym obszarze.

W dokumencie uwzględnione zostały przepisy dotyczące m.in. prowadzenia ciąży (np. zalecane świadczenia profilaktyczne i działanie w zakresie promocji zdrowia), łagodzenia bólu porodowego, a także zasad organizacji pracy personelu w przypadkach szczególnie trudnych, np. w sytuacji poronienia, narodzin dziecka martwego lub ciężko chorego. Jak podkreśliła Józefa Szczurek-Żelazko, sekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia, podobne do polskich standardy opieki funkcjonują zaledwie w trzech krajach UE — Wielkiej Brytanii od 2007 roku, Hiszpanii od 2008 oraz w Polsce.

Zwiększenie świadomości pacjentek

Resortowi zdrowia zależy na tym, by pacjentki były wyedukowane w zakresie swoich praw, a także miały świadomość, co je czeka w trakcie porodu i po jego zakończeniu. Jednym z głównym celów nowych standardów jest również ograniczenie nadmiernej medykalizacji porodów.

„Mamy świadomość, że w Polsce wykonuje się dużą liczbę cięć cesarskich. Wiemy również, że częściowo wynikają one z obaw kobiet rodzących związanych z tym, czy będzie dostępne znieczulenie, jakie będą standardy opieki, czy w porodzie będzie mógł uczestniczyć partner. Dzięki tym nowym standardom kobieta będzie wiedziała, co ją czeka” — informował minister zdrowia.

Kobieta w ciąży będzie miała możliwość zapoznania się zawczasu nie tylko ze swoją położną (według standardów ma to nastąpić w 21.-26. tygodniu ciąży), ale również miejscem, w którym będzie rodziła. „Chcemy, by pacjentki były wyedukowane w zakresie form łagodzenia bólu porodowego i wiedziały, jakie metody dostępne są na oddziale” — powiedział Łukasz Szumowski.

Ramowy program edukacji przedporodowej ma objąć zarówno okres ciąży, porodu, połogu, jak również wsparcie społeczne ciężarnej matki i jej rodziny. „Liczę, że wprowadzenie tych standardów podniesie wiedzę nie tylko wśród pacjentek, ale też u personelu zajmującego się kobietami w ciąży — przynajmniej w zakresie właściwej organizacji opieki” — ocenił minister zdrowia.

Diagnozowanie ryzyka depresji poporodowej

Nowością będzie także przeprowadzanie badań ukierunkowanych na wykrycie ryzyka pojawienia się depresji poporodowej. Badania takie mają być przeprowadzane odpowiednio w 11.-14. oraz w 33.-37. tygodniu ciąży, a także tuż po porodzie w trakcie wizyty patronażowej położnej. Pacjentkom z podwyższonym ryzykiem depresji będzie udzielana opieka psychologiczna (świadczenie to nie zostało jednak ujęte w standardach).

„Chcemy, by okres ciąży był dla kobiet czasem, kiedy będą się czuły bezpieczne — podkreśliła Józefa Szczurek-Żelazko. -Dlatego kobieta ma być podmiotem w działaniach lekarza i położnej. Powinna także móc w dużej mierze decydować o planie porodu, w zależności od swoich preferencji w zakresie leczenia bólu”.

W porównaniu z poprzednimi standardami opieki okołoporodowej likwidacji ulegnie obowiązek hospitalizacji kobiet w 41. tygodniu ciąży, który w przypadku części pacjentek wywoływał niepotrzebny stres związany z pobytem w szpitalu. „Po konsultacji z ekspertami uznaliśmy, że obowiązek ten zostanie zniesiony, a decyzję dotyczącą momentu rozwiązania ciąży będzie podejmować lekarz prowadzący” — wyjaśniła Józefa Szczurek-Żelazko.

Szkolenia dla personelu

Obowiązkowymi szkoleniami objęty zostanie personel medyczny, który będzie zobowiązany do zapoznania się z nowymi standardami i zdefiniowanymi w nich zadaniami dla poszczególnych osób zajmujących się kobietą w ciąży.

Zapytana o sposób egzekwowania szkoleń w placówkach medycznych, Józefa Szczurek-Żelazko wskazała, że forma wprowadzenia standardów będzie obligowała płatnika do egzekwowania udzielania świadczeń zgodnie z zapisaną w rozporządzeniu literą prawa. Dodatkowo kontrolę nad szkoleniem personelu będzie mógł sprawować wojewoda, prowadzący rejestr podmiotów leczniczych. „Chcemy również sprawować nadzór merytoryczny za pośrednictwem konsultantów krajowych i wojewódzkich. Wprowadzając więc obowiązek szkolenia, „z automatu” wskazujemy także na obowiązek kontroli” — dodała wiceminister.

Ewolucja nie rewolucja

„To druga edycja standardów opieki okołoporodowej, oparta na 6-letnim doświadczeniu związanym z pierwszymi standardami. Zależało nam, żeby tak przygotować okres narodzin, by móc obserwować rzeczy mogące mieć w przyszłości istotny wpływ na zdrowie dziecka” — zaznaczyła prof. Ewa Helwich, konsultant krajowy w dziedzinie neonatologii i jednocześnie kierownik Kliniki Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie.

Zdaniem prof. Krzysztofa Czajkowskiego, krajowego konsultanta ds. ginekologii i kierownika II Katedry i Klinki Położnictwa i Ginekologii WUM, nowe standardy to zmiana ewolucyjna, a nie rewolucyjna. „Cenne jest to, że pozostawiono możliwość wykonywania badań istotnych z punktu widzenia współczesnej medycyny” — zwrócił uwagę profesor.

Premie dla dużych ośrodków

Resort zdrowia zastanawia się również nad możliwością premiowania ośrodków, które przeprowadzają większą liczbę procedur i gwarantują pacjentkom całodobową obecność lekarza anestezjologa (obowiązek zapewnienia znieczulenia nie został bowiem ujęty w nowych standardach). W tym celu ministerstwo wraz z Narodowym Funduszem Zdrowia przygotowało mapę szpitali dysponujących oddziałami położniczymi. Statystyki wykazały, że w wielu z nich liczba porodów jest drastycznie niska (poniżej 200-300 na rok).

W ocenie Łukasza Szumowskiego, nie jest to dobra sytuacja zarówno z punktu widzenia leczenia bólu, jak również bezpieczeństwa kobiety rodzącej i jej dziecka. W efekcie placówki mają problem z wypełnieniem kluczowych zaleceń i standardów dobrych praktyk, a tzw. krzywa „uczenia się” młodego pokolenia lekarzy i całego personelu jest wątpliwej jakości.

„Oczywiście nikt nie mówi o zamykaniu porodówek, ale należałoby się zastanowić, w jaki sposób premiować te ośrodki, w których jest więcej porodów. Po wypracowaniu tych rozwiązań, dobrym oknem czasowym na ich wdrożenie będzie lipiec 2018 roku. Wówczas będziemy wiedzieli, jakimi funduszami możemy dysponować” — oceniał Łukasz Szumowski:

Nowe zapisy określające sposób organizacji opieki nad kobietą w ciąży, w trakcie porodu i połogu mają wejść w życie już 1 stycznia 2019 roku. Wybrane rozwiązania, m.in. dotyczące zapewnienia każdej potrzebującej matce sprzętu do skutecznego pozyskiwania mleka kobiecego, będą obowiązywać dopiero od 1 stycznia 2022 roku.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Marta Markiewicz

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.