Treg w terapiach komórkowych: polski pionier coraz bliżej “big pharmy”?

  • Jacek Wykowski
opublikowano: 29-04-2022, 17:00

Limfocyty T regulatorowe zostały odkryte dopiero w roku 1995, gdy dokładnie opisał je japoński naukowiec, prof. Shimon Sakaguchi. Po ponad 25 latach polska spółka PolTREG jest już na etapie badań klinicznych w obszarze terapii z wykorzystaniem komórek TREGS, mając jednocześnie bardzo ambitne plany na dalszy rozwój.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Prezes PolTREG zapowiada, że spółka w roku 2022 chce zrekrutować pierwszych pacjentów do badań klinicznych nad terapiami komórkowymi TREGS w cukrzycy typu 1, a łącznie “przesiać” ok. 2,5 tys. osób.
Fot. mat. pras./PolTREG

- Zakładamy, że w połowie 2024 roku uzyskamy wyniki analizy śródokresowej w badaniach cukrzycy typu 1 oraz wyniki końcowe dla badania stwardnienia rozsianego, które będą stanowiły ważny element naszego pakietu danych w procesie pozyskania partnera branżowego z „big pharmy”. Spodziewamy się, że taki partner wesprze nasze dalsze badania kliniczne i nowe obszary terapeutyczne, a także wzmocni kompetencje w komercjalizacji projektów zarówno w obszarze cukrzycy, jak i stwardnienia rozsianego - zapowiada prof. dr. hab. n. med. Piotr Trzonkowski, prezes, współzałożyciel i akcjonariusz spółki.

PolTREG jest jedną z najbardziej zaawansowanych na świecie firm w pracach nad terapiami komórkowymi TREGS (szansa na terapię first-in-class w cukrzycy typu 1 oraz status przełomowej terapii w stwardnieniu rozsianym) - badania kliniczne fazy I/II w cukrzycy typu 1 oraz fazy I w rzutowo-remisyjnej postaci stwardnienia rozsianego zakończyły się bardzo obiecującymi wynikami potwierdzającymi bezpieczeństwo i skuteczność terapii komórkami TREGS.

Spółka posiada obecnie 140 mln zł do dyspozycji w postaci gotówki na bilansie, środków z IPO oraz przyznanych i niewykorzystanych jeszcze grantów. W październiku 2021 r. przeprowadziła publiczną ofertę akcji, w ramach której z emisji nowych akcji pozyskała 100 mln zł brutto.

Dzięki środkom z emisji PolTREG chce m.in. sfinansować budowę nowoczesnego centrum przeznaczonego do rozwoju i stosowania metody TREG w innowacyjnych terapiach chorób autoimmunologicznych oraz wyposażenie i uruchomienie nowego laboratorium produkcyjnego przeznaczonego do komercyjnej produkcji preparatów TREGS.

Będzie przełom w leczeniu cukrzycy? O perspektywach terapii komórkowej

Limfocyty T regulatorowe to specjalna populacja komórek układu odpornościowego. Chociaż stanowią mniej niż 1 proc. leukocytów we krwi obwodowej, Tregi regulują odpowiedź immunologiczną, dzięki czemu patogeny są szybko eliminowane, a własne tkanki pozostają chronione. Dzieje się tak, ponieważ Tregi zapobiegają niszczeniu własnych tkanek i narządów przez układ odpornościowy.

Przypomnijmy. PolTREG powstał w 2015 roku jako spin-off z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego w celu kontynuacji programu naukowego, w którym prowadzono badania i próby kliniczne w cukrzycy typu 1 u dzieci. Badania kliniczne z wykorzystaniem limfocytów TREGS w tej chorobie rozpoczęły się w 2010 roku i były prowadzone m.in. przez twórców metody, założycieli i znaczących akcjonariuszy spółki: prof. Trzonkowskiego, ale też prof. dr. hab. n. med. Małgorzatę Myśliwiec oraz prof. dr. hab. n. med. Natalię Marek-Trzonkowską. Rozwijane przez PolTREG w kolejnych latach badania fazy I/II w cukrzycy typu 1 oraz fazy I w rzutowo-remisyjnej postaci stwardnienia rozsianego zakończyły się bardzo obiecującymi wynikami potwierdzającymi bezpieczeństwo i skuteczność terapii komórkami TREGS.

Skupiając się jedynie na cukrzycy typu 1, obecnie możemy przewidywać, czy pacjent objawowo zachoruje, czy też nie. Zdaniem prof. Trzonkowskiego można takich pacjentów "przesiać w populacji" i zastosować terapię Tregs u tych z grupy wysokiego ryzyka. Twierdzi, że być może będzie można im przedłużyć okres bezobjawowy na całe życie i nigdy nie zachorują na tę chorobę, bo poziom ochrony trzustki będzie na tyle wysoki, że objawy zwyczajnie nie wystąpią, więc nie będzie konieczne używanie insuliny, nie rozwiną się też powikłania.

Prezes PolTREG zapowiada, że spółka w roku 2022 chce zrekrutować pierwszych pacjentów do badań, a łącznie przesiać ok. 2,5 tys. osób.

Z dotychczasowych testów funkcjonalnych o osób z cukrzycą typu 1 w fazie przedobjawowej wynika, że pacjenci leczeni TREGS wymagają mniejszych dawek insuliny, a część z nich pozostaje insulinoniezależna przez kilkanaście miesięcy.

Test funkcjonalny oceniający pozostałą produkcję insuliny, tzw. MMTT (Mixed Meal Tolerance Test), wykazał po dwóch latach od podania Tregów, że pacjenci leczeni (n = 12) nadal wydzielają insulinę, podczas gdy nieleczeni kontrolni (n = 10) już nie. Test został powtórzony pięć lat po podaniu Tregów i potwierdził te obserwacje.

- Rzeczywistym przełomem w leczeniu chorych na cukrzycę będzie diagnozowanie jej na wczesnym etapie rozwoju oraz zastosowanie leczenia wstrzymującego proces autoimmunologiczny powodujący apoptozę komórek beta trzustki. Już dziś wiadomo, że zaburzenia tolerancji immunologicznej są jedną z najważniejszych przyczyn rozwoju cukrzycy typu 1. Wiemy, że jedną z podstawowych populacji komórek, które biorą udział w tym procesie, są limfocyty T regulatorowe CD4+CD25+. Wyniki badań w których uczestniczę wskazują, że ich niedobór lub zaburzona funkcja immunosupresyjna są powodem rozwoju reakcji autoimmunologicznych, skierowanych przeciw wyspom trzustki. Wydaje się logiczne, że zwiększenie liczby Treg lub pobudzenie ich funkcji może spowodować znaczne zwolnienie procesu autoimmunologicznego u pacjenta, a w konsekwencji przesunąć początek wystąpienia objawów klinicznych lub nawet zatrzymać ten proces - mówi w jednym z wywiadów z "Pulsem Medycyny" prof. Małgorzata Myśliwiec.

Finalnie PoLTREG dąży do opracowania i wprowadzenie pierwszej na świecie terapii komórkowej w leczeniu cukrzycy typu 1 w okresie „prediabetes”. Póki co terapia TREGS cukrzycy typu 1 jest obecnie oferowana w Polsce jedynie przez Klinikę Pediatrii, Diabetologii i Endokrynologii Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku, której szefuje właśnie prof. Myśliwiec. Terapia w chwili obecnej ma charakter komercyjny. Kwalifikacja pacjenta w klinice to koszt 4500 zł, a leczenie komórkami TREGS to koszt dwóch dawek - po 165 000 zł za każdą.

Terapie komórkowe mają też duży potencjał finansowy

Na świecie w pierwszym półroczu 2021 r. spółki rozwijające terapie genowe komórkowe i regeneracyjne otrzymały łącznie ponad 14,1 mld dolarów finansowania, co stanowi sumę odpowiadającą około 75 proc. rekordu z roku 2020 w wysokości 19,9 mld dolarów. W sierpniu 2021 r. pracująca nad nową generacją limfocytów regulatorowych Sonoma zebrała w kolejnej rundzie finansowania 265 mln dolarów, a GentiBio ponad 157 mln.

Przypomnijmy. Cukrzyca typu 1 to poważny problem medyczny, na który nie ma dostępnego leczenia przyczynowego (leczenie objawów CT1 polega głównie na podawaniu egzogennej insuliny) ani skutecznego sposobu na zatrzymanie postępu choroby we wczesnym stadium.

CT1 często rozwija się w dzieciństwie, a początkowe objawy mogą być ciężkie, w tym cukrzycowa kwasica ketonowa lub śpiączka. To jedna z najbardziej wyniszczających chorób wieku dziecięcego - główna przyczyna ślepoty, schyłkowej niewydolności nerek, amputacji i przedwczesnej śmierci.

Na świecie żyje 1,1 mln dzieci i młodzieży ze zdiagnozowaną CT1, a rocznie wykrywa się ok 130 tys. nowych przypadków. Tylko w USA każdego roku obserwuje się 30-40 tys. nowych przypadków cukrzycy, z których do 12 tys. kwalifikuje się do terapii TREG. W Europie sytuacja wygląda podobnie: 30 tys. nowych przypadków rocznie z kwalifikacją do terapii TREG na poziomie 9 tys.

Reasumując: mamy w tym zakresie ogromną niezaspokojoną potrzebę medyczną w skali globalnej. PolTREG widzi więc dużą szansę na opracowanie przełomowej terapii, która od strony klinicznej jest już mocno zaawansowana, z relatywnie dużą liczbą przebadanych pacjentów. Cukrzyca typu 1 i pacjenci przedobjawowi to tzw. "oczko w głowie" spółki.

W połowie 2024 r., po uzyskaniu wyników śródokresowych z badań klinicznych w cukrzycy, ale też uzyskaniu wyników końcowych z badań w stwardnieniu rozsianym, spółka zamierza nawiązać współpracę z partnerem branżowym w celu kontynuacji badań klinicznych i komercjalizacji projektów zarówno w obszarze cukrzycy, jak i stwardnienia rozsianego. Dalszy potencjał rozwoju spółki mają budować nowe generacje Tregów (Treg 2.0 – antygenowo specyficzne Tregi oraz CAR-TREGs, których rozwój będzie prowadzony wspólnie z AZTherapies, jednym ze światowych liderów w tym obszarze) i nowe obszary terapeutyczne (IBD – nieswoiste zapalenie jelit, RZS – reumatoidalne zapalenie stawów i inne).

Jak finansować innowacje w medycynie? Warto pamiętać o wsparciu Unii

Prof. Trzonkowski, zapytany w kwietniowej rozmowie opublikowanej w serwisie forbes.pl o to, jakie źródła finansowania są najbardziej pożądane i skuteczne w przypadku innowacyjnych projektów, zwłaszcza w medycynie czy biotechnologii, odpowiedział: - Sytuacja „macie walizkę z pieniędzmi i róbcie coś z nimi, żeby je pomnożyć” – nie powinna mieć miejsca w projektach zaawansowanych technologii. Nie powinno mieć to miejsca szczególnie na samym początku, bo w procesie rozwoju można wydać każdą sumę, niekoniecznie kończąc projekt. A w biznesie chodzi o to, żeby ten gotowy produkt i zysk się pojawił. Zaznaczył, że warto dostać nawet mniejsze pieniądze, ale potencjałem doświadczenia biznesowego w konkretnej działce, a nie tzw. gołe pieniądze, nawet jeśli będą duże.

Przykładem funduszy na takie "konkretne działki" mogą być różne programy unijne, z których korzysta także PolTreg. Przykład?

Projekt "Produkcja przemysłowa limfocytów TREGS jako produktu terapii zaawansowanej przy użyciu bioreaktora", który trwał od stycznia 2016 roku do sierpnia 2019 r. Budżet wyniósł ponad 9,9 mln zł, a sama kwota dofinansowania ponad 6,9 mln zł - w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój.

Celem projektu było usprawnienie procesu namnażania komórek T regulatorowych poprzez przeprowadzenie badań przemysłowych oraz prac rozwojowych, których efektem ma być innowacja procesowa w skali światowej.

Kolejnym przykładem jest projekt "TREG – terapia komórkowa cukrzycy typu 1", który ma na celu wspieranie innowacyjnych MŚP w sektorze biotechnologii medycznej. W tym przypadku jego budżet wynosi aż 2,5 mln euro, a okres realizacji to początek października 2018 - koniec października 2022.

Program Horyzont skierowany jest do podmiotów z sektora MŚP, które posiadają innowacyjną technologię, produkt lub usługę i zamierzają wdrożyć je na rynek europejski i globalny. Założeniem projektu jest również fakt, by zaproponowane innowacyjne rozwiązanie opisywało konkretny problem lub lukę na rynku. W przypadku PolTreg wsparcie finansowe ma przygotować firmę do przeprowadzenia trzeciej fazy badań klinicznych, a w konsekwencji do rejestracji metody i dopuszczenia do dystrybucji preparatu limfocytów Tregs do leczenia cukrzycy w Unii Europejskiej i w USA.

Warto przy tym pamiętać, że "Horyzont Europa" jest największym w historii Unii programem w zakresie badań naukowych i innowacji.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Z polskiej teleopaski skorzystało ponad 40 tys. seniorów. Powstała z potrzeby życiowej

Gry sterowane oddechem pomagają w astmie i POChP. System wymyślili lekarze

Niniejsza publikacja została opracowana przy wsparciu finansowym Unii Europejskiej. Wyłączną odpowiedzialność za jej treść ponosi Bonnier Business Polska i niekoniecznie odzwierciedla ona poglądy Unii Europejskiej.

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.