Terapia donosowa sterydami w alergicznym nieżycie nosa

  • Iwona Kazimierska
02-05-2013, 12:31

Glikokortykosteroidy podawane na błonę śluzową nosa w leczeniu alergicznego nieżytu są dużo bezpieczniejsze niż leki przeciwhistaminowe. Do tego są najbardziej skuteczne. Dlatego stanowią terapię pierwszego wyboru w przewlekłym alergicznym nieżycie nosa (ANN) o przebiegu umiarkowanym i ciężkim.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Alergiczny nieżyt nosa ma co czwarte dziecko w wieku 6-7 lat i co trzecie w wieku 13-14 lat. W dorosłej populacji w wieku 20-44 lat co trzecia osoba boryka się z tym problemem. Alergiczny nieżyt nosa dzielimy na okresowy i przewlekły. W pierwszym przypadku objawy utrzymują się przez mniej niż cztery dni w tygodniu lub krócej niż cztery tygodnie. W postaci przewlekłej – dłużej niż cztery dni w tygodniu lub ponad cztery tygodnie.

ANN może mieć przebieg łagodny, umiarkowany lub ciężki. W stopniach umiarkowanym i ciężkim objawy uniemożliwiają pacjentom normalne funkcjonowanie. Niestety, zdecydowana większość chorych cierpi właśnie na ANN w stopniach umiarkowanym i ciężkim.

Glikokortykosteroidy donosowe niwelują wszystkie objawy alergicznego nieżytu nosa

Podstawą leczenia przewlekłego nieżytu nosa o przebiegu łagodnym, umiarkowanym lub ciężkim, jak również w okresowym nieżycie o przebiegu umiarkowanym albo ciężkim są glikokortykosteroidy donosowe (GKSd). ARIA (Allergic Rhinitis and its Impact on Asthma) zaleca podawanie ich dorosłym i dodatkowo terapię niesedatywnymi lekami przeciwhistaminowymi II generacji. Natomiast w przypadku dzieci sugerowane jest leczenie donosowymi glikokortykosteroidami.

Dlaczego właśnie sterydy? „Niwelują wszystkie objawy alergicznego nieżytu nosa. Co prawda nieco gorzej działają w świądzie, tu najlepiej sprawdzają się leki przeciwhistaminowe, niemniej jednak przy wszystkich pozostałych objawach mają pierwszorzędowe znaczenie” – mówiła dr n. med. Anna Zawadzka-Krajewska z Kliniki Pneumonologii i Alergologii Wieku Dziecięcego WUM podczas IX Krajowego Forum Rynologicznego (Warszawa, 7 grudnia 2012 r.).

Glikokortykosteroidy donosowe są szczególnie wskazane w przypadkach, gdy dominującym objawem choroby jest blokada nosa spowodowana przewlekłym zapaleniem. Hamując lokalne procesy zapalenia alergicznego błony śluzowej, zmniejszają wodnisty wyciek, redukują objawy oczne. Początek działania donosowych GKS obserwowany jest zwykle po 7-8 godzinach od podania, pełną skuteczność leczenia uzyskuje się jednak dopiero po 14 dniach systematycznego stosowania. Glikokortykosteroidy donosowe powinny być podawane regularnie, jedynie wówczas wykazują optymalne działanie przeciwzapalne. Stosowanie doraźne lub na żądanie nie przynosi spodziewanych efektów.

Mechanizm działania GKSd

„Glikokortykosteroidy przede wszystkim zmniejszają ilość i aktywność komórek biorących udział w procesie zapalnym. Zmniejszają też ilość mediatorów, które uwalniane są z komórek. Działają hamująco na fosfolipazę A2 i cyklooksygenazę, powstrzymując tym samym kaskadę kwasu arachidonowego – wyjaśnia dr Zawadzka-Krajewska. – Mówiąc o działaniu leku, musimy brać pod uwagę dwie rzeczy. Pierwsza to korzyści, a druga to ryzyko wynikające z jego stosowania. W tym przypadku korzyści to wydłużony czas działania i wysoka skuteczność działania. Natomiast bezpieczeństwo to zwłaszcza ograniczona biodostępność, czyli mała ilość aktywnego leku w surowicy krwi, jak również zwiększony stopień wiązania z białkami”.

Efektywność i bezpieczeństwo GKS zależą od wielu czynników. Powinowactwo do receptora glikokortykosteroidowego decyduje o ich skuteczności. Im większe, tym lek dłużej wiąże się z błoną śluzową nosa. Największe powinowactwo do receptora glikokortykosteroidowego wykazują furoiniany „Bardzo ważna jest selektywność. Chodzi o to, aby steryd działał na ten receptor, na którym nam zależy. Wysoka selektywność warunkuje niskie ryzyko działań ubocznych leku związanych z aktywacją innych receptorów. W tym przypadku znowu furoiniany wypadają najlepiej” – mówi dr Zawadzka-Krajewska.

Jeśli chodzi o bezpieczeństwo, nie do przecenienia jest całkowity klirens systemowy – im większy, tym lepsze wydalanie, a co za tym idzie, również mniejsze działanie uboczne. Biodostępność glikokortykosteroidów donosowych jest niewielka i nie wpływa w sposób istotny na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza. Po podaniu donosowym niewielka ich ilość wchłonięta do krążenia systemowego ulega w następstwie pierwszego przejścia w wątrobie przemianie do nieczynnych metabolitów.

Kolejnym istotnym parametrem jest lipofilność. Związki o większej lipofilności przenikają szybciej przez błonę śluzową i pozostają dłużej w tkankach nosa, co zwiększa szansę na lepszy efekt kliniczny leku. Jednak duża lipofilność GKSd może się łączyć ze zwiększonym ryzykiem miejscowych działań ubocznych. Stąd też idealnym rozwiązaniem jest lek o dużej lipofilności, bardzo małej absorpcji systemowej i dużym klirensie systemowym.

Objawy uboczne glikokortykosteroidów donosowych

Glikokortykosteroidy donosowe nowej generacji są lekami bezpiecznymi, niepowodującymi atrofii błony śluzowej nosa, zawsze jednak należy stosować najmniejszą dawkę kontrolując objawy. Do najczęściej zgłaszanych objawów ubocznych należą:

  • krwawienia z nosa,
  • uczucie suchości w nosie,
  • drapanie w gardle,
  • podrażnienie błony śluzowej nosa.

GKSd donosowych nie należy podawać w przypadku całkowitej niedrożności nosa.

Inne zastosowania GKSd

GKSd można stosować nie tylko w ANN. „Podaje się je również:

  • w niealergicznym nieżycie nosa ze stwierdzoną eozynofilią w nabłonku,
  • innych przewlekłych nieżytach nosa, które przebiegają ze zwiększoną eozynofilią powyżej 10 proc.,
  • ostrym i przewlekłym zapaleniu błony śluzowej nosa oraz zatok,
  • w polipach,
  • polekowych nieżytach nosa.

W tych ostatnich sterydy powinny być podawane długo, dopiero długotrwałe leczenie powoduje zmniejszenie objawów” – wyjaśnia dr Zawadzka-Krajewska.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Iwona Kazimierska

Tematy
Puls Medycyny
Alergologia / Terapia donosowa sterydami w alergicznym nieżycie nosa
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.