Szczepionka przeciw HIV: obiecujące wyniki I fazy badań klinicznych

Katarzyna Czechowicz/PAP/KM
opublikowano: 05-12-2022, 16:45

Naukowcy z Kalifornii testują nowe podejście do szczepionki przeciwko HIV, które opiera się na próbie wytrenowania układu odpornościowego do rozpoznawania szerokiej gamy naturalnie występujących podtypów HIV. Badanie kliniczne I fazy wykazało aktywację przeciwciał wyprodukowanych w odpowiedzi na szczepionkę u 97 proc. uczestników.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Szybko ewoluując i zmieniając się, wirus HIV utrudnia układowi odpornościowemu rozpoznanie go, przez co wymyka się jego obronie.
Szybko ewoluując i zmieniając się, wirus HIV utrudnia układowi odpornościowemu rozpoznanie go, przez co wymyka się jego obronie.
Fot. iStock
  • Kandydatka na szczepionkę przeciwko HIV wykazuje pozytywne wyniki we wczesnym etapie badań na ludziach, prowadząc do aktywacji kluczowego składnika odpowiedzi immunologicznej u 97 proc. pacjentów.
  • Testowana szczepionka jest oparta na zmodyfikowanej wersji jednego z białek wchodzącego w skład wirusa HIV.
  • Co ważne, przeciwciała wyprodukowane w odpowiedzi na szczepionkę rozpoznają duży zakres podtypów HIV, co jest krytyczne, ponieważ wirus ten często mutuje.

Na łamach pisma „Science” ukazała się właśnie publikacja opisująca pierwszą fazę badań klinicznych nowej szczepionki skierowanej przeciwko wirusowi HIV. Testy przeprowadzono na małej grupie: 48 osób losowo otrzymało albo placebo, albo eksperymentalny preparat. Aż u 97 proc. uczestników z grupy badawczej doszło do aktywacji neutralizujących przeciwciał produkowanych przez komórki B. Jest to, zdaniem specjalistów, pierwszy krok na drodze do uzyskania odporności przeciwko wirusowi wywołującemu AIDS.

Testowana szczepionka jest oparta na zmodyfikowanej wersji jednego z białek wchodzącego w skład wirusa HIV. Kontakt z nim ma skłonić organizm biorcy do generowania przeciwciał neutralizujących, które uważa się za kluczowe dla wytworzenia odporności na ten patogen.

Co ważne, przeciwciała wyprodukowane w odpowiedzi na szczepionkę rozpoznają duży zakres podtypów HIV, co jest krytyczne, ponieważ wirus ten często mutuje.

Nowe podejście do stworzenia szczepionki przeciw HIV

Jak wyjaśnia prof. William Schief ze Scripps Research Institute w La Jolla (Kalifornia), jeden z autorów badania, przyjęte przez jego zespół podejście opiera się na próbie wytrenowania układu odpornościowego do rozpoznawania szerokiej gamy naturalnie występujących podtypów HIV.

– Na powierzchni białka kolca wirusa HIV znajduje się tylko kilka miejsc, które pozostają takie same lub prawie takie same w różnych jego podtypach - wyjaśnia prof. Schief. - Staraliśmy się uzyskać bardzo specyficzne przeciwciała, które wiążą się dokładnie z tymi miejscami.

W omawianym badaniu fazy 1 żaden z uczestników nie zgłosił poważnych działań niepożądanych; jedynymi objawami ubocznymi były bóle i zaczerwienienia w miejscu wstrzyknięcia oraz lekkie bóle głowy. Wszystkie one ustępowały po maksymalnie dwóch dniach.

Stworzenie skutecznej szczepionki przeciw HIV utrudniają szybkie mutacje wirusa

Naukowcy od prawie 40 lat próbują stworzyć skuteczną szczepionkę przeciwko HIV. Jednak ze względu na tendencję do szybkich mutacji jest to niezwykle trudne.

„Szybko ewoluując i zmieniając się, HIV utrudnia układowi odpornościowemu rozpoznanie go, przez co wymyka się jego obronie” - wyjaśniają autorzy publikacji.

Dodatkowo dotychczas na świecie zanotowano zaledwie kilka przypadków osób, które udało się wyleczyć z zakażenia wirusem HIV.

„Oznacza to, że nie wiemy dokładnie, jakie rodzaje komórek odpornościowych w organizmie mogą faktycznie chronić przed infekcją” - dodają badacze.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Kolejny pacjent wyleczony z HIV. Czwarty na świecie

Opracowywana przez nich szczepionka stara się ominąć ten problem w następujący sposób: pacjent otrzymywałby kilka zastrzyków, z których każdy byłby ukierunkowany przeciwko innemu fragmentowi cząsteczki HIV. Przyjęcie całej serii zastrzyków powodowałoby, że układ odpornościowy byłby „wytrenowany” do wiązania się i zwalczania wielu różnych rodzajów wirusa.

– To zupełnie nowy sposób myślenia o tym, jak zrobić szczepionkę – podkreśla Schief.

Trwają prace nad szczepionką p. HIV opartą na technologii mRNA

Jak dodaje, jednocześnie z opisanym wyżej podejściem jego zespół współpracuje z firmą Moderna nad szczepioną przeciwko HIV opartą na technologii mRNA. Tu także trwają obecnie badania fazy 1, jednak nieznane są jeszcze ich wyniki.

Źródło: https://doi.org/10.1126/science.add6502

PRZECZYTAJ TAKŻE: Leczony pacjent z HIV żyje tyle co osoba niezakażona. Problem stanowią nieświadomi zakażeni

Źródło: Puls Medycyny

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.