Szczepienia to skuteczna bariera przed nawrotem epidemii

Iwona Kazimierska
opublikowano: 06-02-2019, 12:23

„Szczepienia są ważne dla zdrowia wszystkich ludzi, zmieniają jakość ich życia”. Takie było hasło tegorocznego Europejskiego Tygodnia Szczepień i X Ogólnopolskiego Dnia Szczepień. Finał obchodów stanowiła debata ekspertów, która odbyła się 25 stycznia w Warszawie.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Celem obchodów Ogólnopolskiego Dnia Szczepień jest propagowanie szczepień jako najskuteczniejszego sposobu zapobiegania chorobom. To nie jest jednodniowa akcja, lecz kampania edukacyjno-informacyjna, która każdego roku rozpoczyna się w kwietniu i trwa do grudnia. Organizatorom zależy na poprawie społecznej wiedzy na temat korzyści wynikających ze stosowania szczepień, a także konieczności poszerzania dostępu do tego rodzaju profilaktyki.

Na koniec 2018 r. w Polsce było 339 przypadków odry. „Może się to wydawać niedużo w porównaniu z Ukrainą, gdzie było ok. 35 tys. zachorowań, co oznacza wzrost 30-krotny w ciągu roku, ale w naszym kraju jest on blisko sześciokrotny.Ok. 1/3 to przypadki zawleczone” — mówi prof. Jackowska. Chorują przede wszystkim osoby między 20. a 40. r.ż., w większości nieszczepione lub które otrzymały tylko jedną dawkę szczepionki, dzieci przed drugim rokiem życia nieszczepione.
Wyświetl galerię [1/3]

Zachorowania na odrę w krajach sąsiadujących z Polską w 2018 r. (dane WHO)

Na koniec 2018 r. w Polsce było 339 przypadków odry. „Może się to wydawać niedużo w porównaniu z Ukrainą, gdzie było ok. 35 tys. zachorowań, co oznacza wzrost 30-krotny w ciągu roku, ale w naszym kraju jest on blisko sześciokrotny.Ok. 1/3 to przypadki zawleczone” — mówi prof. Jackowska. Chorują przede wszystkim osoby między 20. a 40. r.ż., w większości nieszczepione lub które otrzymały tylko jedną dawkę szczepionki, dzieci przed drugim rokiem życia nieszczepione.

Podczas debaty ekspertów omawiane były zmiany w obowiązkowym Programie Szczepień Ochronnych (PSO) na rok 2019, działania na rzecz wzrostu zaufania do szczepień, problem rosnących w siłę ruchów antyszczepionkowych, propozycje zmian prawnych, które miałyby im przeciwdziałać.

Co się zmieniło w Programie Szczepień Ochronnych na 2019 r.

Nowości w tegorocznym programie to: szczepienia przeciwko gruźlicy przed opuszczeniem oddziału noworodkowego, przesunięcie drugiego szczepienia MMR z 10. na 6. rok życia oraz ponowne zakwalifikowanie wcześniaków urodzonych przed 37. tygodniem ciąży do grupy zwiększonego ryzyka inwazyjnej choroby pneumokokowej.

Szczepienie przeciwko gruźlicy (BCG) wykonane u dziecka przed opuszczeniem oddziału noworodkowego to ułatwienie pozwalające wykorzystać moment pobytu w szpitalu na działanie, które będzie je chronić przed potencjalnym kontaktem z chorobą w warunkach domowych. W Polsce zapadalność na najbardziej zakaźną postać gruźlicy płuc, czyli z dodatnim wynikiem w bakterioskopii, przekracza wciąż 5 przypadków na 100 tys. ludności. Opóźnianie szczepienia BCG byłoby więc zbyt ryzykowne.

Podanie drugiej dawki szczepienia MMR (odra, świnka, różyczka) przesunięto z 10. na 6. rok życia, bowiem ostatnie wydarzenia w Polsce pokazały, jak groźny jest spadek wyszczepialności poniżej bezpiecznego poziomu. Spadek odsetka zaszczepionych na odrę dzieci do 93 proc., czyli poniżej progu zapewniającego ochronę (95 proc.), spowodował znaczący wzrost liczby zachorowań na odrę w Polsce u dzieci nieszczepionych (263 przypadki do 15 grudnia 2018 r.). Źródłem zachorowań są obywatele Ukrainy. Z tego powodu w PSO na 2019 r. przesunięto szczepienie w czasie, tak aby dzieci rozpoczynając naukę w szkołach, były w pełni uodpornione przeciwko odrze.

Zmieniły się zasady szczepień dzieci z grup ryzyka

Kolejną korzystną zmianą w PSO na 2019 r. jest przywrócenie definicji grupy ryzyka rozwoju inwazyjnej choroby pneumokokowej z roku 2017, kiedy to wszystkie wcześniaki zaliczono do tej grupy. W 2018 r. z szerszej ochrony przeciwko pneumokokom (szczepienie PCV13) mogły skorzystać jedynie wcześniaki urodzone przed 27. tygodniem ciąży. W 2019 r., dzięki zmianom w PSO, wszystkie dzieci urodzone przed 37. tygodniem życia otrzymają szczepienia zapewniające najszerszą ochronę przed pneumokokami.

Zmieniły się również zasady szczepień dzieci z grup ryzyka (wcześniaki i dzieci z wybranymi chorobami): zwiększono do czterech dawek schemat szczepienia podstawowego. Trzy dawki szczepienia pierwotnego (1. rok życia) oraz jedna dawka uzupełniająca w 2. roku życia (3+1) zastąpi dotychczasowy schemat (2+1). Ma to istotne znaczenie, ponieważ najwyższa zapadalność na IChP występuje w 1. roku życia.

Postulaty środowiska pediatrów

Pediatryczny Zespół Ekspertów ds. Programu Szczepień Ochronnych przy Ministrze Zdrowia oraz konsultant krajowy w dziedzinie pediatrii uznali za priorytetowe wprowadzenie szczepionek wysoko skojarzonych pięcio- lub sześciowalentnych w miejsce obecnie stosowanej szczepionki DTP. Kolejny cel to wprowadzenie obowiązkowych szczepień przeciwko pneumokokom u dzieci i młodzieży z grup ryzyka z obniżoną odpornością w wieku 6-19 lat, szczególnie narażonych na poważne zakażenia pneumokokowe.

Pilną potrzebą są także szczepienia przeciwko grypie u dzieci z grup ryzyka z pierwotnymi i wtórnymi niedoborami odporności. Dane epidemiologiczne wskazują na wysoką efektywność szczepień przeciwko grypie wykonywanych każdego roku. Zachorowanie na grypę w grupach ryzyka u pacjentów z defektem odporności czy z chorobami przewlekłymi obarczone jest wysokim ryzykiem zgonu lub powikłaniami choroby zasadniczej.

PSO 2019: Szczepienia obowiązkowe

Gruźlica, WZW typu B, błonica, tężec, krztusiec, ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis), inwazyjne zakażenie Haemophilus influenzae typu B, różyczka, odra, nagminne zakażenie przyusznic (świnka), Streptococus pneumoniae.

KOMENTARZ

Dobrze, że wszystkie wcześniaki znalazły się ponownie w grupie ryzyka

Prof. dr hab. n. med. Ewa Bernatowska, wiceprzewodnicząca Pediatrycznego Zespołu Ekspertów ds. Programu Szczepień Ochronnych przy Ministrze Zdrowia, Klinika Immunologii Centrum Zdrowia Dziecka, Polskie Towarzystwo Immunologii Doświadczalnej i Klinicznej, Sekcja Wakcynologii: 

Wszystkie wcześniaki urodzone przed 37. tyg. życia zostały ponownie zakwalifikowane do grupy ryzyka. To bardzo ważna decyzja. Dzieci urodzone przedwcześnie są niedojrzałe immunologicznie, mają niskie stężenie przeciwciał, ponieważ donoszony noworodek najwięcej ich otrzymuje od matki w ostatnich dwóch tygodniach ciąży.

Powiązanie patologicznego zapalenia błon płodowych, ich przedwczesne pękanie jest obecnie badane i wykazano, że loci genowe matki ma swój udział w przedwczesnym porodzie, u części z nich uszkodzony jest gen związany z nadmierną reakcją zapalną. Wykryto również w genach płodów mutacje odpowiedzialne za hamowanie reakcji zapalnej, ale także za obronę przed patogenami.

Dodatkowe czynniki to kolonizacja noworodka patogennymi szczepami drobnoustrojów w czasie pobytu szpitalnego oraz stosowanie inwazyjnych procedur związanych z koniecznością leczenia towarzyszących chorób.

ZOBACZ TAKŻE:

Lekarz ma obowiązek informowania o szczepieniach zalecanych

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Iwona Kazimierska

× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.