Szczepienia przeciwko pneumokokom: czas na szczepionkę 13-walentną?

EK
opublikowano: 28-01-2020, 10:20

Od wprowadzenia obowiązkowych szczepień przeciwko pneumokokom w 2017 roku zmniejszyła się zachorowalność na inwazyjną chorobę pneumokokową (IChP) u dzieci do 2 lat. Jednak z danych Krajowego Ośrodka Referencyjnego ds. Diagnostyki Bakteryjnych Zakażeń Ośrodkowego Układu Nerwowego (KOROUN) wynika, że serotypami najczęściej odpowiedzialnymi za IChP u małych dzieci są obecnie serotypy: 3, 14, 19A. Ochronę przed nimi daje tylko szczepionka 13-walentna.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

O szczepieniach dzieci dyskutowano w Warszawie w gronie ekspertów zajmujących się m.in. wakcynologią i zdrowiem publicznym. Podczas debaty sporo uwagi poświęcono szczepieniom przeciwko pneumokokom, które do kalendarza szczepień obowiązkowych zostały wprowadzone w styczniu 2017 r. Na rynku były i są dostępne dwie szczepionki skoniugowane o dowiedzionej immunogenności u małych dzieci: PCV-10 i PCV-13. Pierwsza z nich jest refundowana dla wszystkich dzieci urodzonych po 31 grudnia 2016 r. W jej skład wchodzą polisacharydy otoczkowe następujących serotypów: 1, 4, 5, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19F i 23F. Natomiast szczepionka 13-walentna (PCV-13) jest odpłatna dla pacjentów, a refundowana ze środków publicznych tylko dla dzieci przewlekle chorych oraz wcześniaków urodzonych po 27. tygodniu ciąży. W skład PCV-13 wchodzą polisacharydy otoczkowe następujących serotypów: 1, 3, 4, 5, 6A, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19A, 19F i 23F.

Powszechne szczepienia wywierają tzw. presję selekcyjną. W efekcie z czasem rośnie liczba zachorowań wywołanych przez te serotypy, których nie ma w szczepionce stosowanej populacyjnie.
Zobacz więcej

Powszechne szczepienia wywierają tzw. presję selekcyjną. W efekcie z czasem rośnie liczba zachorowań wywołanych przez te serotypy, których nie ma w szczepionce stosowanej populacyjnie. iStock

Czy pneumokoki wciąż są groźne?

Sporo rodziców, mimo refundacji szczepionki 10-walentnej, decyduje się na odpłatne szczepienie szczepionką 13-walentną. Czy słusznie?

„Szczepionki przeciwko pneumokokom były tak projektowane, by były skuteczne w stosunku do serotypów, które są w nich zawarte. Oceniając skuteczność szczepień trzeba wziąć pod uwagę ich skład, ale też lokalną epidemiologię. Mając te dwie dane można ocenić, jaka jest netto różnica między nimi. W praktyce to różnica 3 serotypów. I pytanie brzmi: czy warto za te dodatkowe serotypy zapłacić? W tej chwili dzięki nadzorowi KOROUN wiemy, że coraz więcej zachorowań spowodowanych jest przez serotypy, których nie ma w szczepionce 10-składnikowej” – powiedział dr Ernest Kuchar, kierownik Kliniki Pediatrii z Oddziałem Obserwacyjnym WUM, przewodniczący Polskiego Towarzystwa Wakcynologii.

Dzieje się tak, gdyż powszechne szczepienia wywierają tzw. presję selekcyjną. W efekcie z czasem rośnie liczba zachorowań wywołanych przez te serotypy, których nie ma w szczepionce stosowanej populacyjnie.

Dr Aneta Górka-Kot, ordynator Oddziału Pediatrii w Szpitalu Dziecięcym im. prof. Jana Bogdanowicza, podkreśliła, że wprowadzenie do PSO szczepienia przeciwko pneumokokom jest niewątpliwym sukcesem: „Mamy 3 bakterie, które u zdrowego, biegającego po podwórku dziecka mogą wywołać sepsę. To Haemophilus influenzae, z którą wygrywamy dzięki powszechnym szczepieniom. Zostały pneumokoki i meningokoki. Przy czym sepsa pneumokokowa zdarzała się sześć razy częściej niż meningokokowa. Więc naturalne było, by chronić dzieci w pierwszej kolejności przed pneumokokami. Czy widzimy sukces szczepionki? Oczywiście, bo 10 to więcej niż zero. Dziś zapadalność na inwazyjną chorobę pneumokokową jest dużo mniejsza. Zdecydowanie mamy na oddziale mniej pacjentów hospitalizowanych z tego powodu. Ale sukces nie jest jednak w 100 procentach pełny. Dane KOROUN oraz to, co widzimy na oddziałach, pokazują, że przybierają na sile trzy serotypy pneumokoków, których swoim wachlarzem nie obejmuje szczepionka 10-walentna. Co jest naturalne, bo nie ma zbiorowej ochrony przeciwko nim. W innych krajach np. Finlandii, Belgii, które przez długie lata szczepiły populacyjnie szczepionką 10-walentną, przechodzi się na szczepienie szczepionką 13-walentną" – mówiła dr Aneta Górska-Kot.

Z danych KOROUN wynika, że liczba zachorowań na IChP w grupie dzieci do 2 lat, które zostały zaszczepione przeciw pneumokokom, spadła. Dwa lata po wprowadzeniu szczepionki PCV-10 do kalendarza szczepień obowiązkowych serotypami najczęściej odpowiedzialnymi za IChP - zarówno u dzieci do 2. r. ż., jak i u dzieci do 5 r. ż. - są serotypy: 3, 14, 19A, które pokrywa tylko szczepionka 13-walentna. Serotyp 3 jest też najczęstszą przyczyną śmierci związaną z IChP r.

Inwazyjna choroba pneumokokowa wiąże się z obecnością bakterii Streptococcus pneumoniae we krwi i w płynie mózgowo-rdzeniowym. To sytuacja, która zawsze prowadzi do zagrożenia życia dziecka. W wyniku choroby pneumokokowej najczęściej dochodzi do zapalenia płuc, opon mózgowo-rdzeniowych oraz sepsy. Może to prowadzić do wielonarządowego uszkodzenia organizmu, a nawet do zgonu pacjenta.

Szczepienia to największy sukces medycyny

„Dzięki szczepieniom wygraliśmy z chorobami, które przez wieki zbierały ogromne śmiertelne żniwo. Szacuje się, że dżuma, ospa prawdziwa i grypa zgubiły 350 mln ludzi. To jest tyle, ile obecnie Europa liczy mieszkańców” – mówił podczas debaty prof. Andrzej Fal, prezes Polskiego Towarzystwa Zdrowia Publicznego.

Szczepienia są jednym z największych sukcesów na polu medycyny. „Drugim osiągnięciem na taką skalę było bez wątpienia wynalezienie antybiotyków. Dzięki szczepieniom ospa prawdziwa nie jest już problemem, dżuma występuje bardzo rzadko. Z grypą jest trochę inaczej, bo wyzwaniem jest bardzo szybko zmieniający się wirus, ale dalsze szczepienia tę sytuację będą poprawiać" – powiedział prof. Andrzej Fal. Główny inspektor sanitarny Jarosław Pinkas zwrócił uwagę, że szczepienia padły ofiarą swojego sukcesu. „Dzięki nim zapominamy o różnych groźnych chorobach. Jeszcze do niedawna nie mieliśmy przypadków np. odry i lekarze nie wiedzieli, jak ją rozpoznać”.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: EK

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.