AOTMiT z negatywną oceną NIK za marnotrawstwo publicznych pieniędzy

Nieprawidłowości stwierdzono w każdym z trzech obszarów objętych kontrolą, w tym najpoważniejsze w zakresie gospodarowania finansami publicznymi. Dotyczyły między innymi nierzetelnie ustalonego przez Agencję odpisu, który został przekazany przez NFZ w kwocie 82 mln zł, nienależnie przyznanych dodatków do wynagrodzeń, braku regulacji wewnętrznych dotyczących tworzenia i dysponowania funduszem nagród, na który w latach 2021-2024 (do 30 czerwca) wydano łącznie prawie 19 mln zł, oraz niegospodarności w wynajmowaniu lokali i miejsc parkingowych.

W oceni NIK, skala i liczba tych nieprawidłowości świadczą o niewystarczającym nadzorze i kontroli w zakresie gospodarowania finansami publicznymi.

Izba wytyka, Agencji również, że przez ponad dwa lata nieobsadzone pozostawało stanowiska głównego księgowego, co - jak zaznacza NIK - ograniczyło w znacznym stopniu skuteczność nadzoru nad planowaniem i wydatkowaniem środków publicznych, w tym pochodzących ze źródła finansowania działalności Agencji, czyli odpisu z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, przekazywanego przez NFZ.

Nadmiar stanowisk kierowniczych

NIK wytyka Agencji również chaos kadrowy. Na koniec 2024 r. zatrudniono w AOTMiT 255 osób. Według regulaminu organizacyjnego przewidziano 55 stanowisk kierowniczych nie licząc prezesa i jego zastępcy. Było to ośmiu dyrektorów i ośmiu ich zastępców, czterech zastępców dyrektora do spraw zespołu zamiejscowego, a także 35 kierowników działów. Faktycznie zatrudniono ogółem 37 osób na stanowiskach kierowniczych. NIK zwróciła uwagę na funkcjonowanie struktury organizacyjnej nieadekwatnej do zadań ustawowych Agencji oraz na ryzyko nadmiernego stanu zatrudnienia na stanowiskach kierowniczych, w tym w zespołach zamiejscowych tej jednostki.

Kontrolerzy NIK zwracają uwagę, że Agencja nie sporządzała rocznego planu zatrudnienia, nie znała więc potrzeb kadrowych dla każdej komórki organizacyjnej i samodzielnych stanowisk pracy.

Niekontrolowane nagrody i dodatki

Kontrola NIK wykazała, że w Agencji nie wdrożono również zasad wewnętrznych dotyczących tworzenia i dysponowania funduszem nagród, pomimo że stanowił on nawet 21,2 proc. wynagrodzeń osobowych ogółem w roku (2022 r.) bez względu na wynik finansowy Agencji. W latach 2021-2024 (do 30 czerwca) na nagrody miesięczne wydatkowano ogółem 18,9 mln zł. Przeciętna, miesięczna wysokość nagrody w przeliczeniu na pracownika, w wymienionych latach wyniosła ok. 2 tys. zł

Łączna kwota wypłaconych w 2024 roku w Agencji nagród wyniosła 8,5 mln zł. Było to o ponad 5,3 mln zł więcej niż w Ministerstwie Zdrowia – przy czym według stanu na koniec 2024 roku w AOTMiT zatrudniono 255 osób, natomiast w Ministerstwie Zdrowia w tym samym roku 831 osób.

Jako niecelowe działanie uznano także wydatkowanie przez Agencję w latach 2023-2024 kwoty 81,6 tys. zł na usługi najmu mieszkania w Warszawie i jego sprzątania. Niegospodarne wydatkowanie pieniędzy - w ocenie kontrolerów- miało również związek z najmem miejsc parkingowych. Koszty z tego tytułu sięgały w badanym okresie ponad 1 mln zł.

W związku ze stwierdzonymi licznymi nieprawidłowościami kontrolerzy NIK sformułowali łącznie do Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji 14 wniosków pokontrolnych, z których sześć zostało zrealizowanych, siedem jest w trakcie realizacji a jeden nie został zrealizowany. Najważniejsze z nich dotyczyły:

• ustalania wysokości odpisu dla Agencji, z uwzględnieniem jej rzeczywistej sytuacji finansowej oraz przesłanek wymienionych w ustawie o świadczeniach;

• dokonania analizy zasadności odpłatnego najmu miejsc parkingowych w celu ograniczenia kosztów do niezbędnych dla zapewnienia realizacji zadań ustawowych;

• ponoszenia tylko niezbędnych i zgodnych z prawem kosztów dotyczących działalności Rady Przejrzystości i Rady do spraw Taryfikacji;

• wprowadzanie do zawieranych umów postanowień mających na celu zabezpieczenie interesów Agencji w odniesieniu do ich okresu wypowiedzenia;

• niezwłocznego podjęcia decyzji o niewypłacaniu dodatku specjalnego dyrektorowi Biura Kadr z tytułu reprezentowania Agencji w kontaktach z organizacją związkową oraz zweryfikowanie wszystkich obecnie przyznanych dodatków specjalnych i kierowniczych pod kątem celowości dalszej ich wypłaty.

Do Ministra Zdrowia skierowano dwa wnioski o:

• przeprowadzanie rzetelnej analizy przed wydaniem opinii dotyczącej wysokości ustalonego odpisu dla AOTMiT;

• wzmocnienie nadzoru nad działalnością AOTMiT w zakresie opracowywania i realizacji planu finansowego tej jednostki, w szczególności ponoszenia przez nią kosztów – pod względem legalności, celowości i gospodarności.