Skuteczność prewencji zdarzeń sercowo-naczyniowych zależy od przestrzegania zaleceń

Prof. dr hab. n. med. Aleksander Prejbisz, dr hab. n. med. Piotr Dobrowolski
opublikowano: 02-09-2020, 10:02

Leczenie hipotensyjne i hipolipemizujące to dwa podstawowe sposoby oddziaływania na główne modyfikowalne czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego w prewencji pierwotnej i wtórnej zdarzeń z tym zagrożeniem związanych. W badaniach dotyczących stosowania się pacjentów do zaleceń farmakoterapeutycznych najczęściej używanym wyznacznikiem jest wskaźnik posiadania leku.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Wskaźnik posiadania leku (medication possesion ratio, MPR) jest ilorazem liczby na dni, na które chory miał wykupiony lek, do liczby dni w analizowanym okresie. MPR może być zawyżony u osób, które w danym okresie wykupią więcej opakowań leku lub dodatkowe zakupią wcześniej. Dlatego też stosuje się inny miernik - wskaźnik pokrycia dni lekiem (proportion of days covered, PDC), będący ilorazem liczby dni, na które chory miał wykupiony lek, oraz liczby dni w analizowanym okresie. Pomimo pewnych niedoskonałości, MPR jest do tej pory najczęściej wykorzystywany, zwłaszcza w analizach dużych baz danych apteczno-medycznych, jako wykładnik stosowania się do zaleceń.

Analiza dotycząca leczenia nadciśnienia tętniczego (NT), przeprowadzona przez Narodowy Fundusz Zdrowia w 2018 r., wykazała niski stopień stosowania się do zaleceń przez chorych.
Zobacz więcej

Analiza dotycząca leczenia nadciśnienia tętniczego (NT), przeprowadzona przez Narodowy Fundusz Zdrowia w 2018 r., wykazała niski stopień stosowania się do zaleceń przez chorych. iStock

Leczenie nadciśnienia tętniczego słabo przestrzegane

Analiza dotycząca leczenia nadciśnienia tętniczego (NT), przeprowadzona przez Narodowy Fundusz Zdrowia w 2018 r., wykazała niski stopień stosowania się do zaleceń przez chorych. Jedynie 64,7 proc. osób ze świeżo rozpoznanym nadciśnieniem tętniczym w latach 2013-2017 zrealizowało receptę na leki hipotensyjne, a więc rozpoczęło leczenie NT. Średni MPR dla jednego z inhibitorów konwertazy angiotensyny wynosił 65 proc., czyli w miesiącu, który ma 30 dni, chory posiadał lek tylko na 19 dni.

Stwierdzono również, że MPR <80 proc. występował u 57 proc. chorych. Uważa się, że skuteczność terapeutyczna występuje wtedy, gdy MPR jest ≥80 proc., a nawet, jak przedstawiono poniżej, ≥90 proc. Wyniki raportu NFZ nie pozostawiają złudzeń, że stopień stosowania się do zaleceń w terapii hipotensyjnej jest zdecydowanie zbyt niski.

Mniejsze działanie statyn przyjmowanych poniżej zaleceń

W tym kontekście należy odnotować ważne badanie, którego wyniki opublikowano na łamach „JAMA Cardiology”, dotyczące korzyści z terapii statynami w zależności od stosowania się do zaleceń ich przyjmowania, ocenionego za pomocą MPR. Analizie poddano dane prawie 350 tys. chorych z chorobą sercowo-naczyniową na podłożu miażdżycy, leczonych statynami.

W ok. 3-letniej obserwacji wykazano, że w porównaniu ze ścisłym przestrzeganiem zaleceń (MPR ≥90 proc.) stosowanie się do nich na poziomie MPR 50 proc. i niższym charakteryzowało się o 30 proc. większym ryzykiem zgonu (ryc. 1). Ryzyko to było również większe wśród chorych stosujących się do zaleceń w zakresie MPR 50-69 proc. (+21 proc.) i MPR 70-89 proc. (+8 proc.).

Preparaty złożone zmieniają zachowania pacjentów

Publikowane na przestrzeni ostatnich lat wytyczne wskazują na korzyści z zastosowania preparatów złożonych w odniesieniu do poprawy stopnia stosowania się do zaleceń. Oprócz preparatów dwulekowych złożonych z leków hipotensyjnych, dostępne są preparaty złożone oparte na trzech lekach hipotensyjnych, a także na jednym lub dwóch lekach hipotensyjnych i statynie. Czy są dane, mówiące, że przyjmowanie preparatów złożonych zwiększa stopień stosowania się do zaleceń?

Kawalec i wsp. opublikowali interesującą analizę badań, porównujących stopień stosowania się do zaleceń i skuteczność hipotensyjną preparatów złożonych i leków hipotensyjnych przyjmowanych osobno. Wykazano bezwzględną różnicę w stopniu stosowania się do zaleceń, ocenianym za pomocą MPR/PDC, wynoszącą 13 proc. (ryc. 2).

W innej analizie Du i wsp. dowiedli, że u chorych na nadciśnienie tętnicze zwiększenie stopnia stosowania się do zaleceń w wyniku przyjmowania preparatów złożonych (różnica bezwzględna) wynosi 15 proc. Zastosowanie preparatu złożonego w porównaniu z osobnym przyjmowaniem leków zwiększa również o 84 proc. szansę, że chorzy nie zaprzestaną leczenia.

Kardiologia
Ekspercki newsletter przygotowywany we współpracy z kardiologami
ZAPISZ MNIE
×
Kardiologia
Wysyłany raz w miesiącu
Ekspercki newsletter przygotowywany we współpracy z kardiologami
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska). Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj

Ważne spełnienie kryteriów idealnego leku hipotensyjnego

Należy pamiętać, by preparaty złożone, stosowane w terapii nadciśnienia tętniczego i zaburzeń lipidowych, spełniały cechy idealnego leku hipotensyjnego, przedstawione przez wytyczne International Society of Hypertension:

  • udowodniony wg zasad evidence-based medicine wpływ na prewencję chorobowości i śmiertelności;
  • stosowanie raz dziennie leków zapewniających całodobową kontrolę ciśnienia tętniczego;
  • dostępność terapii i/lub jej opłacalność w porównaniu z innymi lekami;
  • terapia powinna być dobrze tolerowana;
  • udowodnione korzyści ze stosowania leku w populacji, w której to leczenie jest prowadzone.

Grupa preparatów złożonych dwu- i trójlekowych, opartych na peryndoprylu, indapamidzie i amlodypinie, spełnia wszystkie wymienione kryteria. W szczególności jest możliwe ich stosowanie raz dziennie, wykazują skuteczność hipotensyjną obejmującą całą dobę i wpływ na zmniejszenie ryzyka sercowo- naczyniowego.

Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej ryzyko zgonu związane z niestosowanie statyn, „połączenie” atorwastatyny z lekiem/lekami hipotensyjnymi w postaci preparatu złożonego może przyczynić się do zwiększenia stopnia przestrzegania zaleceń. Połączenie peryndoprylu, amlodypiny i atorwastatyny spełnia również wyżej wymienione cechy idealnego leku hipotensyjnego i hipolipemizującego. Atorwastatyna, długo i silnie działająca statyna, przyczyni się do dobrej kontroli stężenia cholesterolu. Długo i silnie działające statyny można podawać w godzinach porannych, co pozwala na połączenie z długo działającymi lekami hipotensyjnymi w jeden preparat złożony.

Podsumowując, stosowanie się do zaleceń leczenia hipotensyjnego i hipolipemizującego jest wciąż niewystarczające. Zastosowanie preparatów złożonych opartych na lekach hipotensyjnych lub na leku/lekach hipotensyjnych i statynie może przyczynić się do poprawy kontroli ciśnienia tętniczego, a co za tym idzie do zmniejszenia ryzyka sercowo-naczyniowego.

Piśmiennictwo

  1. NFZ o zdrowiu. Nadciśnienie tętnicze. Dział Analiz i Strategii Narodowego Funduszu Zdrowia, Warszawa 2019.
  2. Rodriguez F., Maron D.J., Knowles J.W. i wsp.: Association of Statin Adherence With Mortality in Patients With Atherosclerotic Cardiovascular Disease. JAMA Cardiology 2019; 4: 206.
  3. Kawalec P., Holko P., Gawin M. i wsp.: Effectiveness of fixed- dose combination therapy in hypertension: systematic review and meta-analysis. Archives of Medical Science 2018; 14: 1125-1136.
  4. Du L.-P., Cheng Z.-W., Zhang Y.-X. i wsp.: The impact of fixed-dose combination versus free-equivalent combination therapies on adherence for hypertension: a meta-analysis. J. Clin. Hypertens. 2018; 20: 902-907.
  5. Unger T., Borghi C., Charchar F. i wsp.: 2020 International Society of Hypertension global hypertension practice guidelines. J. Hypertens. 2020; 38: 982-1004.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Prof. dr hab. n. med. Aleksander Prejbisz, dr hab. n. med. Piotr Dobrowolski

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.