Skale oceny postępu niesprawności ruchowej

Notowała: Monika Wysocka
opublikowano: 08-07-2015, 00:00

Do oceny postępu niesprawności ruchowej u pacjentów chorujących na stwardnienie rozsiane (SM) najpowszechniej stosuje się Rozszerzoną Skalę Niesprawności Ruchowej (Expanded Disability Status Scale, EDSS), opracowaną i opublikowaną przez amerykańskiego neurologa Johna Kurtzkego w 1983 roku. Jest ona rozszerzoną wersją stosowanej wcześniej Skali Niesprawności Ruchowej (Disability Status Scale). O opinię na temat EDSS poprosiliśmy dr hab. n. med. Alinę Kułakowskę z Kliniki Neurologii Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku:

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Skala EDSS pozwala stwierdzić obecność objawów w typowym badaniu neurologicznym, odpowiednio w każdym układzie czynnościowym (functional system, FS): widzenie, układ piramidowy, układ móżdżkowy, pień mózgu, funkcje czuciowe, czynności zwieraczy pęcherza i odbytu, funkcje mózgowe i inne. Punktacja EDSS obejmuje zakres od 0 do 10 (0 pkt oznacza prawidłowy wynik badania neurologicznego i tym samym prawidłową sprawność ruchową, a 10 pkt — zgon pacjenta z powodu SM). Im wyższa punktacja, tym większy stopień niesprawności.

Za przełomowe dla historii choroby i jakości życia pacjentów uważa się uzyskanie 4, 6 i 8 punktów. Wynik w EDSS pozwala ocenić stopień niesprawności chorego w określonym punkcie czasu oraz progresję niesprawności w miarę trwania choroby. Utrwalona progresja niesprawności (nieodwracalne zwiększenie niesprawności) w badaniach jest najczęściej definiowana jako zmiana o 1 lub 2 punkty w EDSS, utrzymująca się przez określony czas — zazwyczaj 3-6 miesięcy. W badaniach zwykle analizuje się również średnią zmianę punktacji w EDSS w czasie oraz odsetek pacjentów osiągających kluczową punktację w tej skali.

Inną skalą stosowaną do oceny niesprawności u chorych na SM jest Złożony Wskaźnik Oceny Funkcji w SM (Multiple Sclerosis Functional Composite, MSFC). Skala ta pozwala niezależnie ocenić trzy rodzaje objawów klinicznych stwardnienia rozsianego: sprawność kończyn dolnych, sprawność rąk i funkcje poznawcze, dzięki czemu dokładniej oddaje stan kliniczny chorego niż EDSS. Niemniej jednak to EDSS jest nadal najpowszechniej stosowanym narzędziem w badaniach skuteczności hamowania progresji niesprawności u chorych na SM.

 

 

Rozszerzona Skala Niesprawności Ruchowej (Expanded Disability Status Scale, EDSS), z naniesionymi kluczowymi wskaźnikami postępu niesprawności (wyróżnione pogrubioną czcionką pkt 4., 6. i 8. to momenty przełomowe w przebiegu choroby)

0          Norma (prawidłowy wynik badania neurologicznego)

1          Całkowita sprawność ruchowa (minimalne objawy w jednym punkcie FS)

1,5       Pełna sprawność przy obecnych minimalnych objawach neurologicznych

2          Dyskretna niesprawność ruchowa (minimalne upośledzenie w jednym punkcie FS)

2,5       Nieznaczna niesprawność ruchowa

3          Niesprawność średniego stopnia (umiarkowane upośledzenie w jednym punkcie FS albo łagodne upośledzenie czynności w 3 lub 4 punktach FS; chory w pełni chodzący)

3,5       Umiarkowana niesprawność ruchowa

4          Względnie duża niesprawność (chory w pełni chodzący bez pomocy oraz zdolny do samoobsługi >12 h/dziennie, mimo stosunkowo ciężkiego upośledzenia czynności, na które składa się zwykle jeden punkt FS o stopniu 4; zdolny do przejścia 500 m bez pomocy lub odpoczynku)

4,5       Średnio ciężka niesprawność ruchowa

5          Dość duża niesprawność, możliwy dystans do pokonania przez chorego do 200 m (chory zdolny do przejścia bez pomocy lub odpoczynku ok. 200 m, niesprawność ruchowa całkowicie upośledzająca wykonywanie codziennych czynności)

5,5       Ciężka niesprawność ruchowa, zdolność do pokonania 100 m

6          Duża niesprawność, chory porusza się o jednej kuli (stosowane okresowe lub jednostronne stałe wspomaganie — laska, kula, podciąg — konieczne do przejścia ok. 100 m z odpoczynkiem lub bez niego)

6,5       Chory poruszający się o dwóch kulach

7          Bardzo duża niesprawność, chory może się poruszać na wózku inwalidzkim, zdolny do samodzielnego przesiadania się (chory niezdolny do przejścia >5 m nawet z pomocą: poruszający się głównie na wózku — przebywa na nim >12 h/dziennie)

7,5       Chory jeżdżący na wózku, niezdolny do samodzielnego przesiadania się

8          Prawie całkowita niesprawność, chory leżący, zdolny do podstawowej samoobsługi (chory porusza się jedynie na wózku lub jest nim wożony, ale przebywa poza wózkiem przez większość dnia; zachowanych wiele czynności samoobsługi, zwykle potrafi efektywnie używać kończyn górnych)

8,5       Chory leżący, częściowo zdolny do podstawowej samoobsługi

9          Całkowita niesprawność, chory wymagający opieki (chory leżący, bezradny, może porozumiewać się i jeść)

9.5       Chory niezdolny do połykania i mówienia

10       Zgon (śmierć z powodu stwardnienia rozsianego)

 

FS (functional system) — podskale funkcjonalne służące do oceny sprawności w zakresie układów piramidowego, móżdżkowego, pnia mózgu, czuciowego, wzrokowego, czynności zwieraczy odbytu i pęcherza moczowego oraz innych funkcji mózgowych

 

 

 

 

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Notowała: Monika Wysocka

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.