Samobadanie ważne w profilaktyce raka jądra

Ewa Kurzyńska
opublikowano: 29-11-2019, 09:42

Rak jądra, w przeciwieństwie do większości schorzeń nowotworowych, rozwija się najczęściej u młodych mężczyzn pomiędzy 20. a 40. rokiem życia. Dlatego tak ważna jest systematyczna, okresowa samokontrola, która pozwala uchwycić zmiany lite w obrębie jąder i moszny. O samobadaniu jąder młodzi chłopcy powinni pamiętać od ok. 15. roku życia, ponieważ w okresie dojrzewania płciowego ryzyko rozwoju raka jądra istotnie wzrasta.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

W przypadku raka jądra od lat obserwuje się istotny wzrost zachorowań. Każdego roku w Polsce diagnozuje się ok. 1000 nowych przypadków.

Propagowaniu wiedzy na temat profilaktyki przeciwnowotworowej, objawów związanych z rozwojem chorób układu moczowo-płciowego służy m.in. prowadzona w listopadzie kampania edukacyjna „Movember” (zbitka angielskich słów: moustache, wąsy, i November, listopad).
Zobacz więcej

Propagowaniu wiedzy na temat profilaktyki przeciwnowotworowej, objawów związanych z rozwojem chorób układu moczowo-płciowego służy m.in. prowadzona w listopadzie kampania edukacyjna „Movember” (zbitka angielskich słów: moustache, wąsy, i November, listopad). iStock

Rak jądra: rzadki, ale szybko dający przerzuty

„To stosunkowo rzadki nowotwór, niemniej jednak od lat obserwujemy systematyczny wzrost zachorowań. Na przykład w latach 60. ubiegłego wieku raka jądra stwierdzano u ok. 100 mężczyzn rocznie. Natomiast w 2010 r. zdiagnozowano go u blisko 1100. Najbardziej dynamiczny przyrost odnotowano po 1999 r.” – mówi dr n. med. Jan Gawełko, onkolog, radioterapeuta, pracownik naukowy Uniwersytetu Rzeszowskiego.

W 2012 r. we wszystkich krajach Unii Europejskiej odnotowano ponad 18 tys. nowych zachorowań na raka jądra, w Polsce – 1091. Ok. 25 proc. zachorowań występuje wśród młodych dorosłych (20-44 lata).

Za niepokojące objawy, mogące wskazywać na raka jądra, należy uznać każde powiększenie jądra, zmianę jego konsystencji (np. wyczuwalną twardość). Objęte procesem nowotworowym tkanki mogą być tkliwe przy dotyku. „Co jednak ważne, tylko u ok. jednej czwartej pacjentów występują dolegliwości bólowe na wczesnych stadiach choroby” – podkreśla dr Jan Gawełko.

Zachowanie czujności onkologicznej jest niezmiernie ważne, gdyż niektóre nowotwory jądra już na wczesnym etapie zaawansowania mogą powodować przerzuty do węzłów chłonnych, płuc, ośrodkowego układu nerwowego. Dlatego tak ważna jest systematyczna, okresowa samokontrola, która pozwala uchwycić zmiany lite w obrębie jąder i moszny. O takiej samokontroli młodzi chłopcy powinni pamiętać od ok. 15. roku życia, ponieważ w okresie dojrzewania płciowego ryzyko rozwoju raka jądra istotnie wzrasta.

Samokontrola jąder - obserwacja zmian i asymetryczności

Samobadanie jąder jest zalecane regularnie, raz w miesiącu. Najlepiej przeprowadzić je po ciepłym prysznicu, gdy skóra jest zrelaksowana i nienapięta. Weź swoje jądra w obie dłonie i dotykając delikatnie ich powierzchni, sprawdź je w lustrzanym odbiciu, tzn. dotykaj jednocześnie prawego i lewego w tych samych miejscach. Sprawdź, czy nie pojawiło się coś asymetrycznego - jądra są zbudowane identycznie, więc jeśli coś się pojawiło na jednym, a na drugim tego nie ma, to znaczy, że nie jest to naturalne. Jądra są gładkie, a z tyłu biegną symetryczne struktury,  powrózki nasienne. Jedno jądro zawsze wisi odrobinę niżej. W budowie jąder może istnieć nieznaczna różnica wielkości.

Do lekarza należy się zgłosić, gdy:
  • jądro jest powiększone lub spuchnięte;
  • pojawią się guzki, nawet wielkości główki od szpilki na powierzchni jądra;
  • pojawi się jakakolwiek struktura na jednym z jąder, której nie ma na drugim;
  • wystąpi zmiana twardości jednego z jąder, które zaczyna sprawiać wrażenie ciężkiego lub twardego;
  • pojawi się płyn w mosznie.
Źródło: www.movember.org.pl

Rak jądra - diagnostyka

Nowotwory złośliwe jądra są histologicznie dzielone na dwie główne grupy: nasieniaki (ok. 60 proc. przypadków) i nienasieniaki (ok. 40 proc.).

W trakcie diagnostyki raka jądra wykonywana jest tomografia komputerowa jamy brzusznej i miednicy w celu uwidocznienia ewentualnych przerzutów. Z tych samych przyczyn wskazane może być także TK klatki piersiowej i ośrodkowego układu nerwowego (pogłębienie diagnostyki jest konieczne, gdy choroba jest bardzo zaawansowana lub istnieją objawy, że przerzuty odległe są zlokalizowane w płucach i/lub mózgu).

„W procesie diagnostycznym konieczne jest także oznaczanie - przed i po operacji - biologicznych markerów nowotworowych. W diagnostyce, także różnicowej, wykorzystuje się: gonadotropinę kosmówkową typu beta (beta-HCG), dehydrogenazę mleczanową (LDH) oraz alfa-fetoproteinę (AFP)” - mówi dr Gawełko.

Dobre efekty leczenia raka jądra

„Rokowanie, także u pacjentów z przerzutami raka jądra, jest dużo lepsze niż w przypadku wielu innych nowotworów. Spośród pacjentów, którzy byli zdiagnozowani w latach 1999-2001, udało się wyleczyć 87 proc. W kolejnych latach te wyniki jeszcze się poprawiły. 5-letnie przeżycia chorych, zdiagnozowanych w latach 2008-2010, odnotowano w przypadku 91,6 proc.” – przytacza dane statystyczne dr Jan Gawełko.

Podstawą leczenia jest orchidektomia, czyli operacyjne usunięcie jądra. Guz jest poddawany badaniu histopatologicznemu, które określa typ nowotworu oraz stopień zaawansowania miejscowego. Leczeniem uzupełniającym jest chemioterapia, która daje bardzo dobre efekty.

Co ważne, choroba nie przekreśla szans na prokreację. U mężczyzn w wieku rozrodczym jeszcze przed rozpoczęciem terapii zaleca się rozważenie zamrożenia nasienia. Płodność jest często zachowana także po zakończeniu leczenia, gdyż zmiany nowotworowe są najczęściej zlokalizowane tylko w jednym jądrze.

Dotychczas nie znaleziono dowodów, by infekcje czy urazy zwiększały ryzyko zachorowania na raka jądra. Przypuszcza się raczej, że stany te zwracają uwagę pacjentów na już istniejące zmiany lite w mosznie. Czynnikiem ryzyka rozwoju raka jądra jest jednak wnętrostwo (ryzyko od 30 do nawet 40 razy większe). 

Od kilkunastu lat listopad jest miesiącem, w którym na całym świecie szczególnie dużo mówi się o chorobach układu moczowo-płciowego u mężczyzn. Propagowaniu wiedzy na temat profilaktyki przeciwnowotworowej, objawów związanych z rozwojem chorób układu moczowo-płciowego służy m.in. kampania edukacyjna „Movember”.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Ewa Kurzyńska

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.