Różnicowanie i leczenie tężyczki

lek. Sławomir Badurek, Oddział Chorób Wewnętrznych Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Toruniu
07-03-2007, 00:00

Czy należy różnicować objawy tężyczki hipokalcemicznej od wywołanej innymi przyczynami? Jak postępować w przypadku różnych napadów tężyczki?

Na pytanie odpowiada lek. Sławomir Badurek, Oddział Chorób Wewnętrznych Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Toruniu:

Napad tężyczki często poprzedzają parestezje w postaci mrowienia odczuwanego w obrębie palców rąk i wokół ust. Następnie występują symetryczne bolesne skurcze mięśni, obejmujące (w klasycznych przypadkach) okolice nadgarstka oraz stopy. Pojawiający się na początku napadu skurcz dłoni rozpoczyna przywiedzenie kciuka. Zaraz potem następuje zgięcie w stawach śródręczno-paliczkowych, wyprostowanie stawów międzypaliczkowych oraz zgięcie nadgarstka. W ten sposób dłoń przyjmuje wygląd znany jako "ręka położnika". Mimo że w typowych przypadkach skurcze tężyczkowe dotyczą kończyn, mogą one obejmować inne grupy mięśniowe, w tym zagrażający życiu kurcz głośni (laryngospasmus), kurcz oskrzeli lub mięśnia sercowego. W niektórych przypadkach dodatkowo mogą wystąpić drgawki. Chorzy mają zachowaną świadomość.

Tężyczka wywołana hiperwentylacją w przebiegu zaburzeń lękowych

Tężyczka nie jest stanem specyficznym dla hipokalcemii. Napady obserwuje się w hipomagnezemii, zasadowicy metabolicznej i oddechowej. Właśnie zasadowica oddechowa, będąca następstwem hiperwentylacji, pojawiającej się w przebiegu zaburzeń lękowych, najczęściej prowadzi do tężyczki. Szczególnie narażeni są chorzy cierpiący na zaburzenia lękowe z napadami określanymi jako lęk paniczny. Oprócz symptomów tężyczki u chorych tych można stwierdzić nasilone objawy wegetatywne, takie jak uczucie duszności, szybkiego bicia serca, nietypowe dla choroby wieńcowej bóle w klatce piersiowej, zawroty głowy. Charakterystyczny jest lęk przed śmiercią lub bliżej niezdefiniowaną poważną chorobą. Napady mają tendencję do nawrotów i dotyczą przede wszystkim ludzi młodych w trzeciej dekadzie życia.

W badaniach laboratoryjnych stwierdza się zasadowicę oddechową oraz obniżone stężenie wapnia zjonizowanego. Poziom wapnia całkowitego pozostaje w normie.

W leczeniu napadu tężyczki wywołanego hiperwentylacją w przebiegu zaburzeń lękowych pierwszoplanowe znaczenie ma uspokojenie chorego. Rekomendowanym sposobem jest przeprowadzenie relaksacji metodą znaną i praktykowaną przez pacjenta. Użyteczne bywa podanie preparatu ziołowego, wywołującego efekt placebo, a w przypadkach opornych - szybko działającego anksjolityku (np. oksazepam, lorazepam) w tabletce lub diazepamu - domięśniowo bądź dożylnie. Skłonienie chorego do oddychania powietrzem z papierowej torebki pozwala zwiększyć ciśnienie parcjalne CO2 we krwi.

Tężyczka hipokalcemiczna w wyniku niedoczynności przytarczyc

U każdego pacjenta z blizną pooperacyjną na szyi należy podejrzewać, że przyczyną tężyczki jest hipokalcemia w przebiegu pooperacyjnej niedoczynności przytarczyc. Interwencje chirurgiczne w chorobach tarczycy, powodujące usunięcie obydwu gruczołów przytarczycznych są najczęstszą przyczyną hipokalcemii. Zazwyczaj tężyczka pojawia się w drugiej lub trzeciej dobie po zabiegu. Niekiedy jednak napad rozwija się dopiero po wielu latach od operacji. Obok interwencji chirurgicznych, jatrogenna niedoczynność przytarczyc rozwija się w następstwie zniszczenia gruczołów przytarczycznych przez radioterapię lub leczenie jodem promieniotwórczym.

Z istotnych odchyleń w wykonywanych ex tempore badaniach laboratoryjnych stwierdza się obniżenie stężenia wapnia całkowitego i zjonizowanego. Stężenie fosforanów może być podwyższone lub prawidłowe. W zapisie EKG charakterystyczne jest wydłużenie odcinka QT i ST.

Napad tężyczki hipokalcemicznej przerywa się iniekcją dożylną soli wapnia - glukonianu lub chlorku. Ampułka 10 proc. glukonianu wapnia zawiera 93 mg, a chlorku wapnia - 273 mg wapnia elementarnego. W ciągu 10 minut należy podać bolus zawierający 100-200 mg wapnia elementarnego, a następnie podłączyć wlew kroplowy podawany z szybkością 1-2 mg wapnia elementarnego/kg m.c./godz. Poziom wapnia normalizuje się zazwyczaj po 6-12 godzinach.

W przewlekłym leczeniu hipokalcemii spowodowanej niedoczynnością przytarczyc stosuje się witaminę D lub jej aktywne metabolity oraz sole wapnia. Dawkowanie ustala się indywidualnie.

Przyczyny hipokalcemii

1. Niedoczynność przytarczyc
a) pooperacyjna
b) idiopatyczna
c) rodzinna
d) z innych przyczyn (np. zespół Di George'a, spowodowana złogami żelaza, miedzi lub glinu)
2. Rzekoma niedoczynność przytarczyc (niewrażliwość narządów docelowych na parathormon)
3. Niedobór witaminy D
4. Witamino-D-zależna krzywica typu I
5. Witamino-D-zależna krzywica typu II
6. Inne zaburzenia wywołujące hipokalcemię (np. hipoalbuminemia, ostre zapalenie trzustki, zespół "głodnych kości").

Źródło: Greenspan F. S.: Endokrynologia ogólna i kliniczna, Wydawnictwo Czelej, 2004.

Napad paniki - objawy

1. Nagły, wyraźnie ograniczony w czasie, trwający przynajmniej kilka minut, napad silnego leku (paniki), niezwiązany w sposób stały z określoną sytuacją czy przedmiotem ani też wysiłkiem fizycznym, czy zagrożeniem zewnętrznym.
2. Nasilone objawy wegetatywne: hiperwentylacja, przyspieszenie akcji serca lub uczucie ciężaru w okolicy serca, ból w klatce piersiowej, uczucie duszności, pocenie się, zawroty głowy, parcie na pęcherz.
3. Drżenia mięśniowe rąk i nóg.
4. Poczucie zagrożenia życia lub utraty kontroli nad sobą.

Na podstawie: Psychiatria, red. Adam Bilikiewicz i wsp., Urban & Partner, 2002.

CZYTAJ TAKŻE >> Tężyczka jawna i utajona - objawy, diagnostyka, leczenie

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: lek. Sławomir Badurek, Oddział Chorób Wewnętrznych Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Toruniu

Puls Medycyny

Choroby wewnętrzne / Różnicowanie i leczenie tężyczki
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.