Rak jelita grubego: nowe wytyczne diagnostyczno-terapeutyczne

Monika Wysocka
opublikowano: 03-10-2007, 00:00

W połowie września na Zjeździe Towarzystwa Chirurgów Polskich ogłoszono nowe wytyczne diagnostyczno-terapeutyczne w raku jelita grubego. To pierwszy dokument systematyzujący wiedzę i sugerujący sposób postępowania w tej chorobie.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Stworzenie wytycznych było jednym z priorytetowych zadań, jakie postawiła sobie utworzona w styczniu tego roku Interdyscypilnarna Grupa Ekspertów ds. Jelita Grubego (pisaliśmy o tym w numerze Pulsu Medycyny 5/2007). "Uznaliśmy, że pierwszym krokiem, który może zmienić statystyki jest wyedukowanie lekarzy" - mówi przewodniczący grupy prof. Adam Dziki, konsultant woj. łódzkiego w dziedzinie chirurgii ogólnej oraz prezes-elekt Towarzystwa Chirurgów Polskich. Wytyczne są zbiorem doświadczeń wielu specjalistów m.in. na temat genetycznych uwarunkowań powstawania nowotworu, badań skryningowych, patomorfologii, czyli diagnostyki, a także leczenia (radioterapii, chemioterapii i farmakoterapii).
"Dzięki przekrojowemu charakterowi, wytyczne skierowane są do wszystkich zajmujących się tą tematyką lekarzy: zarówno do lekarzy rodzinnych, internistów, jak i specjalistów gastrologów czy onkologów. Każdy znajdzie tam informacje ciekawe z punktu widzenia swojej praktyki: lekarz ogólny - na temat badań przesiewowych i diagnostycznych, chirurg onkolog - wiadomości dotyczące stopnia zaawansowania nowotworu, przygotowania przedoperacyjnego oraz leczenia radykalnego i paliatywnego, chemioterapeuta - wytyczne z farmakoterapii, operatorzy - informacje, jak monitorować stan pacjenta, patolodzy - w jaki sposób oceniać wycinki pobrane do badań" - wymienia prof. A. Dziki.
Podstawową przyczyną powstania wytycznych są wciąż utrzymujące się złe efekty leczenia raka jelita grubego w Polsce. W porównaniu z innymi krajami Europy Polska uzyskuje jeden z najgorszych wyników w terapii tego nowotworu (odsetek przeżyć 5-letnich nie przekracza 25 proc., podczas gdy w Stanach Zjednoczonych waha się w granicach 60-70 proc.). Zdaniem specjalistów, powodem jest nie tylko późne rozpoznawanie choroby, ale także błędnie lub nieprecyzyjnie postawiona diagnoza czy niewłaściwy sposób leczenia.

Niebezpieczne polipy

Rak jelita grubego jest drugim pod względem częstości występowania nowotworem i to zarówno u kobiet (po raku piersi), jak i u mężczyzn (po raku płuca). Co gorsze, tendencja wzrostowa utrzymuje się i wynosi 3 proc. rocznie. W większości przypadków nowotwór powstaje z narastających miejscowo polipów (łagodnych gruczolaków), które tworzą się na ścianie jelita w postaci niewielkich uwypukleń lub guzków. Przemiana gruczolaka w nowotwór trwa zwykle 7-12 lat. Rozwojowi choroby sprzyja ubogoresztkowa dieta, charakterystyczna dla rozwiniętych krajów kultury zachodniej, czyli spożywanie małych ilości warzyw, za to dużych ilości tłuszczów i czerwonego mięsa.
Sytuację mogłyby zmienić powszechne badania przesiewowe. "Udokumentowano, że usuwanie wszystkich polipów jelita zmniejsza zapadalność na raka jelita grubego o 95 proc.!" - zauważa prof. Jarosław Reguła z Kliniki Gastroenterologii CMKP i CO w Warszawie, koordynator polskich badań, których wyniki zostały opublikowane w New England Journal of Medicine, dotyczących znaczenia badań przesiewowych za pomocą kolonoskopii (pisaliśmy o tym w numerze 20/2006 PM).
W Polsce funkcjonuje prowadzony od 2000 r. Program Badań Przesiewowych w kierunku raka jelita grubego finansowany przez MZ i koordynowany przez Klinikę Gastroenterologii warszawskiego Centrum Onkologii. Choć dostępność do badań jest bardzo dobra - w całym kraju w ramach programu wykonuje je 85 placówek - wciąż zgłasza się na nie zbyt mało pacjentów.

Postępy w farmakologii

Rak jelita grubego nazywany jest już chorobą społeczną, jednak wcześnie wykryty i właściwie leczony jest wyleczalny. W ostatnich latach dokonał się bowiem ogromny postęp w leczeniu tego nowotworu i to zarówno w chirurgii i patomorfologii, jak i w leczeniu farmakologicznym - powstały nowe preparaty wykorzystujące specyfikę procesów tworzenia i rozsiewu nowotworu. "Farmakologiczne leczenie znajduje zastosowanie zarówno we wczesnym stadium choroby jako uzupełniające leczenie przed- lub pooperacyjne bądź w stadium zaawansowanym jako leczenie paliatywne. Różnice w zastosowaniu zależą od poszczególnych umiejscowień pierwotnych nowotworu (okrężnica, odbytnica, kanał odbytu)" - wyjaśnia prof. Maciej Krzakowski z warszawskiego Centrum Onkologii, konsultant krajowy ds. onkologii klinicznej, autor rozdziału wytycznych dotyczącego farmakologicznego leczenia raka jelita grubego.

Wskazówki krok po kroku

Choć wytyczne nie rozwiążą problemu zbyt niskiej świadomości nt. zagrożenia chorobą i nie sprawią, że pacjenci zaczną wcześniej zgłaszać lekarzom niepokojące objawy, to jednak grupa ekspertów wierzy, że systematyzują proces postępowania z pacjentem na każdym etapie jego choroby. "Wytyczne wskazują, jak przygotować chorego do leczenia i podpowiadają, jak postępować z nim dalej, krok po kroku. Dotychczas każdy leczył, jak uważał za stosowne, co nie zawsze oznaczało dobrze. Teraz możemy mieć nadzieję, że wskazówki, które zebraliśmy w całość, będą drogowskazem postępowania i w efekcie znacząco poprawią wyniki leczenia" - uważa prof. A. Dziki. Uzupełnieniem wytycznych są organizowane przez klinikę kierowaną przez prof. A. Dzikiego praktyczne zajęcia, tzw. workshopy dla chirurgów (najbliższe zaplanowane jest na początek listopada). Ich podstawą jest transmisja z operacji wycięcia raka jelita grubego, podczas której operator prowadzący tłumaczy, jak powinno się przeprowadzić prawidłowy zabieg, co robić w sytuacjach kryzysowych, na co zwrócić uwagę. Uczestnicy mają bezpośredni kontakt z salą operacyjną i mogą "brać udział" w zabiegu, na bieżąco zadając pytania operatorom.


To warto wiedzieć
Informacje na temat badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego można uzyskać na stronie internetowej: www.coi.waw.pl (w zakładce: Program badań przesiewowych) oraz pod numerami
tel. 022 546 30 10 lub 022 546 30 80.
Na stronie internetowej znajdują się adresy wszystkich ośrodków wykonujących kolonoskopowe badania przesiewowe oraz informacje, jak zgłosić się do udziału w programie. Można także wydrukować ankietę/kwestionariusz i w ramach zgłoszenia przesłać do wybranego ośrodka, który wyznaczy termin i zaprosi na badanie.
Trzeba pamiętać, że ryzyko zachorowania na raka jelita grubego wzrasta z wiekiem - aż 90 proc. zachorowań odnotowuje się u pacjentów powyżej 50 r.ż., a szczyt zachorowań przypada na okres po 60 r.ż. Objawy mogą się ujawnić dopiero w bardzo zaawansowanej fazie choroby. Niepokoić powinny: obecność krwi w stolcu, anemia, nie dająca się wytłumaczyć zmiana rytmu wypróżnień, zaparcia, zmiana kształtu stolca, bóle w dolnej części brzucha.


Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Monika Wysocka

Puls Medycyny
Diagnostyka / Rak jelita grubego: nowe wytyczne diagnostyczno-terapeutyczne
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.