Rady pracowników

Sławomir Molęda
19-03-2008, 00:00

W SP ZOZ-ach zatrudniających co najmniej 50 pracowników powinny być utworzone rady pracowników. Tak twierdzi Państwowa Inspekcja Pracy. Można z tym stanowiskiem polemizować, ale trzeba pamiętać, że inspekcja została uprawniona do ścigania pracodawców uniemożliwiających utworzenie rady.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Powołanie rady należy do kompetencji związków zawodowych. W zakładach, w których związki zawodowe nie dojdą do porozumienia albo w których nie ma reprezentatywnych organizacji związkowych, wybory do rady organizuje pracodawca.

Prawne wątpliwości

Rady pracowników mają zapewnić pracownikom prawo do informacji i konsultacji w kwestiach dotyczących poziomu zatrudnienia i organizacji pracy w zakładzie. Przepisy ustawy regulującej tworzenie rad pracowników stosuje się do pracodawców zatrudniających co najmniej 50 pracowników i wykonujących działalność gospodarczą. Stąd pojawiła się wątpliwość, czy obowiązek ten dotyczy również SP ZOZ-ów. Jak wiadomo, zdania na temat charakteru ich działalności są podzielone, choć Sąd Najwyższy uznaje, że działalność SP ZOZ-ów jest działalnością gospodarczą.
Stanowisko Państwowej Inspekcji Pracy odwołuje się w tym zakresie do norm unijnych. Zgodnie z nimi, prawo do informacji i konsultacji powinno zostać zapewnione w przedsiębiorstwach, czyli podmiotach publicznych lub prywatnych, działających na rynku, bez względu na to, czy działalność ta prowadzona jest w celach zarobkowych. Uwzględniając jednak fakt, że SP ZOZ-y opierają swoją działalność na kontraktach zawieranych z Narodowym Funduszem Zdrowia, można wciąż podawać w wątpliwość to, czy należą do podmiotów działających na rynku.

Wola związków zawodowych

Osobne zagadnienie stanowi kwestia, czy utworzenie rady pracowników jest w istocie obowiązkiem pracodawcy, czy jedynie uprawnieniem związków zawodowych lub pracowników, z którego mogą skorzystać lub nie. Procedura tworzenia rady zależy przede wszystkim od tego, czy w zakładzie działają związki zawodowe, przy czym pod uwagę bierze się wyłącznie organizacje reprezentatywne. Są to zakładowe lub międzyzakładowe organizacje związkowe zrzeszające co najmniej 10 proc. pracowników lub zrzeszające co najmniej 7 proc. pracowników i przynależące do uznanej za reprezentatywną organizacji ponadzakładowej (gdy pojawią się wątpliwości, to o spełnieniu warunków reprezentatywności rozstrzyga sąd pracy). Jeżeli w zakładzie działa jedna organizacja reprezentatywna, to zarząd tej organizacji wybiera członków rady pracowników i powiadamia o tym pracodawcę. Jeżeli organizacji reprezentatywnych jest więcej, to przeprowadzają one wybór członków rady wspólnie, po zawarciu stosownego porozumienia.
Gdy porozumienia nie uda się zawrzeć, wyboru członków rady dokonują pracownicy spośród kandydatów zgłoszonych przez związki. W zakładach, w których nie ma reprezentatywnych organizacji związkowych, członków rady wybierają pracownicy spośród kandydatów przez siebie zgłoszonych.

Obowiązki pracodawcy

W żadnym razie pracodawcy nie wolno ingerować w procedurę tworzenia rady. Trudno wobec tego twierdzić, że to na nim spoczywa obowiązek jej utworzenia. Ustawa zobowiązuje pracodawcę jedynie do tego, by w przypadkach, w których wybór członków rady należy do pracowników, poinformował ich o prawie do wyboru rady i o jej uprawnieniach. Powinien to uczynić w terminie do 23 lipca 2008 r., w przyjęty w zakładzie sposób. Kolejny ruch należy do organizacji związkowych albo do pracowników. Organizacje związkowe powinny poinformować pracodawcę o tym, że nie zawarły porozumienia. Jest to równoznaczne ze zobowiązaniem pracodawcy do zorganizowania wyborów.
W zakładach, w których nie ma związków, inicjatywa należy do pracowników. O ile zechcą skorzystać ze swego uprawnienia, to muszą zebrać grupę liczącą co najmniej 10 proc. zatrudnionych, która skieruje do pracodawcy pisemny wniosek o zorganizowanie wyborów. Dopiero wówczas pracodawca będzie miał obowiązek ich zorganizowania. Powinien to uczynić najpóźniej do 23 września 2008 r. Obydwa podane wyżej terminy dotyczą pracodawców zatrudniających mniej niż 100 pracowników; analogiczne terminy dla pracodawców zatrudniających co najmniej 100 pracowników upłynęły w zeszłym roku.

Jak zorganizować wybory

Wybory członków rady przeprowadza komisja wyborcza, której skład, zasady powoływania i tryb działania określa regulamin ustalony przez pracodawcę w uzgodnieniu z organizacjami związkowymi bądź pracownikami. Wybory powinny odbyć się w dniu roboczym, na ogólnym zebraniu pracowników lub w inny sposób ustalony w regulaminie. Wybory są bezpośrednie i odbywają się w głosowaniu tajnym. Są ważne, jeśli weźmie w nich udział co najmniej 50 proc. pracowników. Jeżeli frekwencja jest niższa, to po upływie 30 dni należy je powtórzyć. Ponowne wybory są ważne bez względu na frekwencję.
Uchylanie się od zorganizowania wyborów, utrudnianie ich lub uniemożliwianie w inny sposób utworzenia rady jest wykroczeniem, które podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny. Uprawnionymi do występowania z wnioskami o ukaranie są inspektorzy pracy.

Podstawa prawna:
1) ustawa z dnia 7 kwietnia 2006 r. o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji (Dz.U. nr 79, poz. 550);
2) art. 2 lit. a dyrektywy 2002/14/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 marca 2002 r. ustanawiającej ogólne ramowe warunki informowania i przeprowadzania konsultacji z pracownikami we Wspólnocie Europejskiej (Dz.Urz. L 80/29 z 23 marca 2003 r., s. 219):
3) art. 241 (25a) § 1 i 3-5 Kodeksu pracy.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Sławomir Molęda

Puls Medycyny
Prawo / Rady pracowników
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.