Dostępność innowacyjnych terapii w Polsce. MZ: historyczny wynik powyżej średniej UE

„Konsekwentne działania Ministerstwa Zdrowia podejmowane w ostatnich latach na rzecz poszerzania dostępu do refundowanych terapii przyczyniły się do osiągnięcia historycznie wysokiego poziomu dostępności w najnowszym raporcie W.A.I.T. Europejskiej Federacji Przemysłu Farmaceutycznego EFPIA (European Federation of Pharmaceutical Industries and Associations)” – czytamy w komunikacie, opublikowanym w czwartek na stronie resortu.

MZ: dostępność leczenia w Polsce rośnie

"Dostępność leczenia w Polsce systematycznie rośnie" - informuje MZ. Obecnie wskaźnik całkowitej dostępności – według roku zatwierdzenia terapii – wynosi 77 z 168 terapii dopuszczonych w latach 2021–2024 (46 proc.), co stanowi wynik wyższy niż średnia UE (76 z 168, tj. 45 proc.). "Warto przy tym podkreślić, że w poprzedniej analizie obejmującej lata 2020–2023 Polska osiągnęła wynik poniżej średniej unijnej, tj. 68 z 173 terapii (39 proc.)" - akcentuje resort.

Istotnej poprawie uległ również dostęp do terapii onkologicznych oraz stosowanych w leczeniu chorób rzadkich. W obszarze onkologii odnotowano wzrost wskaźnika dostępności o 15 punktów procentowych (z 48 proc. do 61 proc.), jednocześnie analogiczny wzrost procentowy odnotowano w zakresie chorób rzadkich – z 38 proc. do 53 proc.

"W obu przypadkach dynamika zmian w ciągu jednego roku pozwoliła Polsce osiągnąć poziom dostępności przekraczający średnią Unii Europejskiej, co dotychczas nie miało miejsca" - podkreśla Ministerstwo Zdrowia.

23 nowe terapie na liście, a wskaźnik dostępności leków maleje. Jak wyjaśnić ten paradoks?

Tempo udostępniania terapii w UE spadło

W raporcie odnotowano również pogorszenie tempa udostępniania nowych terapii, mierzonego czasem od ich autoryzacji do objęcia refundacją. Średnia europejska wydłużyła się o 19 dni względem poprzedniej analizy. W Polsce główną barierą ograniczającą szybki dostęp do leczenia pozostaje etap poprzedzający złożenie wniosku refundacyjnego, który w decydującym stopniu wpływa na faktyczne udostępnienie nowych leków pacjentom. Zgodnie z najnowszymi danymi, średni czas tego etapu wynosi 714 dni. Jednocześnie średni czas aktywnego procedowania wniosków refundacyjnych ulega systematycznemu skróceniu i w latach 2023–2025 wynosił odpowiednio 361, 244 oraz 229 dni. Wskazuje to, że obecnie procedury administracyjne nie stanowią głównej bariery w dostępie do innowacyjnych terapii.

Toczą się prace nad nowelą ustawy o refundacji

Jak przypomina MZ, obecnie prowadzone działania na rzecz zwiększenia dostępności terapii obejmują również projekt nowelizacji ustawy o refundacji, który zakłada zwiększenie elastyczności, przejrzystości i efektywności systemu. Proponowane rozwiązania upraszczają procedury, ograniczają obciążenia administracyjne oraz przyspieszają proces decyzyjny, co przełoży się na szybsze udostępnianie nowoczesnych terapii i utrzymanie dostępności już funkcjonujących świadczeń. Nowelizacja wprowadza m.in. możliwość wezwania firmy farmaceutycznej do złożenia wniosku refundacyjnego, preferencje dla wybranych wniosków refundacyjnych, ułatwienia dla terapii skojarzonych, nowe podejścia analityczne w chorobach rzadkich oraz mechanizmy zwiększające efektywność wydatkowania środków publicznych. Rozwiązania te mają na celu dalszą poprawę dostępu pacjentów do leczenia oraz wzmocnienie pozycji Polski w przyszłych analizach międzynarodowych.

Kiedy nowa "Polityka lekowa państwa"? Mateusz Oczkowski wskazuje konkretną datę

Raport W.A.I.T. Europejskiej Federacji Przemysłu Farmaceutycznego EFPIA (European Federation of Pharmaceutical Industries and Associations) przedstawia aktualny obraz dostępu do innowacyjnych leków w Europie, wskazując na utrzymujące się i pogłębiające nierówności pomiędzy państwami członkowskimi. Analiza obejmująca 168 terapii pokazuje znaczące różnice zarówno w czasie wprowadzania leków, jak i ich dostępności dla pacjentów, przy jednoczesnym wzroście ograniczeń w ich stosowaniu. Dane wskazują także na niepokojący trend spadku liczby leków w pełni refundowanych oraz rosnący odsetek terapii niedostępnych. Wyzwania te mają charakter systemowy i wynikają m.in. z różnic w procesach regulacyjnych, wymaganiach dowodowych oraz poziomie finansowania ochrony zdrowia.

Całkowita dostępność według roku zatwierdzenia terapii (2021-2024). Źródło: EFPIA Patients W.A.I.T. Indicator 2025 Survey, IQVIA (Published May 2026), https://www.efpia.eu/news-events/the-efpia-view/statements-press-releases/patients-in-europe-waiting-longer-for-new-medicines-as-inequality-grows-between-member-states/

POLECAMY TAKŻE: Łukasz Jankowski ponownie wybrany na prezesa Naczelnej Rady Lekarskiej. "Chcemy tworzyć nowoczesny, silny i wpływowy samorząd"