Pułapki zaleceń naukowych, czyli każdy pacjent jest inny

Oprac. IKA
opublikowano: 03-10-2018, 13:59

Zalecenia i stanowiska towarzystw naukowych są nieocenionym wsparciem dla lekarzy, ponieważ pomagają im podejmować decyzje terapeutyczne. W dokumentach tych uwzględniane są najnowsza wiedza naukowa i wnioski z praktyki klinicznej. Wytyczne nie biorą jednak pod uwagę wszystkich zmiennych, dlatego eksperci przestrzegają, by nie traktować ich bezrefleksyjnie w każdym przypadku.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

„Rola zaleceń towarzystw naukowych jest bardzo ważna. Opinie, rekomendacje, stanowiska i zalecenia towarzystw naukowych, konsultantów krajowych i wojewódzkich podsumowują, po pierwsze, najnowszą wiedzę w danej dziedzinie, po drugie — wnioski z badań i praktyki klinicznej. Dzięki temu rekomendacje naukowe pełnią rolę drogowskazu dla lekarzy klinicystów. Wytyczne pomagają podejmować decyzje terapeutyczne, zwłaszcza w niejednoznacznych, złożonych przypadkach. Ważne jednak, by nie trzymać się formalnie zaleceń bez zastrzeżeń, ale by każdy przypadek zweryfikować w oparciu o własną wiedzę i doświadczenie, biorąc pod uwagę indywidualne problemy każdego z pacjentów” — mówi dr hab. n. med. Maciej Sterliński, profesor Instytutu Kardiologii w Warszawie, przewodniczący Sekcji Rytmu Serca PTK.

Dr hab. Maciej Sterliński: Wytyczne pomagają podejmować decyzje terapeutyczne, zwłaszcza w niejednoznacznych, złożonych przypadkach.
Zobacz więcej

Dr hab. Maciej Sterliński: Wytyczne pomagają podejmować decyzje terapeutyczne, zwłaszcza w niejednoznacznych, złożonych przypadkach. Fot. Archiwum

Evidence based, personalized precision medicine

„Medycyna to dziedzina w znacznej mierze oparta na wiedzy naukowej, ale także na praktyce klinicznej i popartej latami doświadczeń intuicji lekarzy — dodaje dr hab. n. med. Andrzej Przybylski, profesor Uniwersytetu Rzeszowskiego, przewodniczący elekt Sekcji Rytmu Serca PTK. — Pozbawione refleksji i weryfikacji wdrażanie zaleceń towarzystw naukowych może okazać się nienajlepszym rozwiązaniem dla danego pacjenta. Wiemy, że najkorzystniejsze z punktu widzenia efektywności terapeutycznej jest podejście łączące evidence (guidelines) based medicine, czyli medycynę opartą na dowodach i zaleceniach naukowych, z personalized precision medicine, czyli indywidualnym podejściem do konkretnego pacjenta, uwzględniającym wiele zmiennych czynników”.

Terapia skrojona indywidualnie

„Zgodnie z powiedzeniem: „diabeł tkwi w szczegółach”, w kontekście doboru odpowiedniej terapii dla danego pacjenta niezwykle ważne są niuanse — mówi dr hab. n. med. Oskar Kowalski, ustępujący przewodniczący Sekcji Rytmu Serca PTK. — W obszarze arytmii można na przykład ściśle sklasyfikować i opisać wskazania do implantacji kardiowertera-defibrylatora, ale oprócz zaleceń trzeba brać pod uwagę także wiele innych czynników. Ocenia się więc także m.in.: wiek, masę ciała czy specyficzną budowę anatomiczną pacjenta, jego stan fizyczny, np. czy cierpi na inne oprócz arytmii schorzenia, oraz stan psychiczny”.

Zdaniem kardiologa, może się okazać bowiem, że pacjent, który według wytycznych naukowych jest idealnym kandydatem do pilnej implantacji urządzenia kardiologicznego, wymaga rozważenia innej opcji terapeutycznej (np. zastosowania defibrylatora podskórnego zamiast klasycznego urządzenia z elektrodami implantowanymi endokawitarnie). „U chorych po przebytych interwencjach wysokoenergetycznych, zwłaszcza po epizodzie burzy elektrycznej, konieczne jest także rozważenie współpracy z psychologiem czy psychiatrą” — zaznacza dr hab. Oskar Kowalski.

W wyborze najlepszej terapii kluczowa jest rola szczegółowego wywiadu

Na decyzję o wyborze najlepszej dla danego pacjenta terapii wpływa weryfikacja zaleceń oparta na wynikach badań i indywidualnej ocenie stanu chorego.

„Często się mówi, że medycyna jest nauką humanistyczną. Niezwykle ważny jest wywiad, czyli możliwie najbardziej szczegółowa rozmowa z pacjentem — uważa dr hab. Maciej Sterliński. — Zalecenia naukowe z zasady nie uwzględniają wszystkich istotnych zmiennych, a jedynie odzwierciedlają statystykę dużych populacji. Pacjent jest autonomicznym bytem. Jest on sam w stanie podać wiele ważnych dla siebie informacji i coraz częściej chciałby także świadomie uczestniczyć w wyborze odpowiedniej dla siebie metody terapeutycznej. Słuchanie, zrozumienie, wspólna analiza „za” i „przeciw” w rozmowie z lekarzem prowadzącym mają więc kluczowe znaczenie. W przypadku takich arytmii, jak migotanie przedsionków, które nieleczone lub leczone niewłaściwie może prowadzić do groźnych powikłań, np. udaru mózgu, ale także do powikłań samego leczenia, bardzo ważna jest weryfikacja zaleceń oparta na doświadczeniu i wiedzy lekarza”.


13 września 2018 r., podczas sesji Sekcji Rytmu Serca PTK, odbywającej się w ramach XXII Międzynarodowego Kongresu PTK w Krakowie, eksperci dyskutowali o pułapkach zaleceń i stanowisk w takich obszarach, jak: farmakoterapia, elektrokardiografia i elektrofizjologia.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Oprac. IKA

Najważniejsze dzisiaj
Puls Medycyny
Wskazania i standardy / Pułapki zaleceń naukowych, czyli każdy pacjent jest inny
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.