Przewlekły ból w osteoporozie

dr hab. med. Krystyna Księżopolska-Orłowska,; kierownik Zakładu Rehabilitacji Reumatologicznej Instytutu Reumatologii im. prof. dr hab. med. Eleonory Reicher w Warszawie
opublikowano: 14-02-2007, 00:00

Przyczyną bólu w osteoporozie jest zespół przeciążeniowy, powstający w wyniku działania wielokrotnie powtarzających się obciążeń submaksymalnych albo jednorazowego obciążenia przekraczającego wytrzymałość mechaniczną kości.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Proces starzenia i wynikające z tego zaburzenia współpracy nerwowo-mięśniowej w przesyłaniu bodźców, niewydolność mięśni, zmiany strukturalne w obrębie kręgosłupa (wady wrodzone, choroba zwyrodnieniowa) są przyczyną bólu i narastającej wady postawy.
Wada postawy, polegająca na zwiększeniu krzywizn kręgosłupa: pogłębieniu kifozy piersiowej i lordozy szyjnej, wyzwala siły, które ją pogłębiają. Zaburzenie stabilności segmentu ruchowego prowadzi do traumatyzacji układu więzadłowego, podrażnienia torebki stawu międzywyrostkowego, wzmożonego napięcia mięśni. Zaburzenie postawy w osteoporozie jest powodem powolnej deformacji trzonu kręgowego, stając się przyczyną bólu i postępu zmian zwyrodnieniowych.
W przebiegu osteoporozy ból najczęściej wywołany jest drażnieniem receptorów bólowych znajdujących się w okostnej i przerwanych naczyniach krwionośnych odżywiających kość (złamania), mięśniach i ich przyczepach, więzadłach i stawach międzywyrostkowych. Przeciążeniowe zespoły bólowe występujące w przebiegu osteoporozy mogą być śródstawowe, pozastawowe i kostnopochodne. W zależności od stopnia nasilenia występują bóle: ostre, podostre i przewlekłe.

Przeciążeniowe zespoły bólowe

Zespoły bólowe śródstawowe obejmują stawy międzywyrostkowe. Mają charakter przewlekły, narastają powoli, są głębokie, trudne do zlokalizowania. Obejmują kręgosłup w odcinku szyjnym, piersiowym i lędźwiowym.
Zespoły bólowe pozastawowe dotyczą więzadeł, przyczepów mięśniowych (entezopatie). Są przewlekłe, głębokie, narastają powoli. Obejmują kręgosłup i stawy obwodowe. Do tych bólów zaliczamy:
- ból międzyżebrowy będący wynikiem ucisku na korzenie nerwowe przez zmiany degeneracyjne krążka międzykręgowego i obniżoną wysokość trzonu kręgowego,
- bóle strony bocznej tułowia wynikające z ocierania łuków żebrowych o talerz kości biodrowej w przypadkach znacznej kifozy w odcinku piersiowym kręgosłupa.
Zespoły bólowe kostnopochodne są wynikiem złamań. Do najczęstszych lokalizacji złamań osteoporotycznych należą: trzony kręgowe, bliższa nasada kości udowej i kości ramiennej, dalsza nasada kości przedramienia.
Ból przewlekły, głęboki występuje w powolnych złamaniach trzonów kręgowych. Ból ostry, nagły jest wynikiem złamań obwodowych lub trzonu kręgowego.

Wielowymiarowe leczenie

Zmniejszenie lub zniesienie bólu przewlekłego w przebiegu osteoporozy uzyskujemy przez zastosowanie farmakoterapii, fizykoterapii, kinezyterapii, zaopatrzenia ortopedycznego.
Leczenie zespołów bólowych pozastawowych i śródstawowych jest zależne od nasilenia bólu. Leczenie bólu kostnopochodnego polega na stabilizacji złamania przez unieruchomienie zewnętrzne (gips, łuska, gorset) lub leczeniu operacyjnym (stabilizacja wewnętrzna złamania, endoplastyka).
We wszystkich wyżej wymienionych zespołach bólowych konieczne jest leczenie farmakologiczne i rehabilitacja.
W leczeniu farmakologicznym ostrego bólu zalecane jest stosowanie prostych analgetyków, niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) łącznie z inhibitorami pompy protonowej, opioidów i kalcytoniny. W przewlekłym bólu można dodatkowo stosować leki regulujące napięcie mięśniowe (miorelaksanty) oraz niekiedy antydepresyjne.
Rehabilitacja w walce z bólem spełnia rolę leczniczą (fizykoterapia) oraz zapobiegawczą (kinezyterapia, zaopatrzenie ortopedyczne, nauka prawidłowego wykonywania codziennych czynności). Zadaniem fizykoterapii jest działanie przeciwbólowe i regulujące napięcie mięśni. Najsilniejsze działanie zmniejszające ból mają: krioterapia (miejscowa i ogólnoustrojowa), prądy TENS (przezskórna elektrostymulacja nerwów), laseroakupunktura. Dodatkowo można stosować inne formy elektroterapii (galwanizacja anodowa, interdyn), pole magnetyczne, hydroterapia (masaż podwodny, wirowy, perełkowy, aquavibron), masaż ręczny tkanek miękkich.
Kinezyterapia ma działanie przeciwbólowe oraz poprawia jakość życia. Odpowiednio dobrane ćwiczenia będą zapobiegały przeciążeniom, przywracając równowagę napięć mięśni (rozluźnienie mięśni ze wzmożonym napięciem i przykurczonych, wzmocnienie mięśni osłabionych) oraz wyrobią właściwe stereotypy ruchowe. Zmniejszy się również ryzyko upadków, a tym samym złamań, ponieważ właściwie dobrana kinezyterapia zwiększy koordynację ruchów, przywróci równowagę ciała i gibkość. Zwiększeniu ulegnie zakres ruchów w obrębie stawów oraz elastyczność tkanek miękkich. Właściwy ruch będzie miał wpływ na masę i wytrzymałość mechaniczną kości. Poprawie ulegnie również wydolność krążeniowo-oddechowa. Ćwiczenia mają także wpływ na poprawę nastroju u chorych przez działanie antydepresyjne.
Rodzaj i zakres usprawniania zależy od nasilenia bólu, stanu ogólnego chorego, postępu w gojeniu złamania.

Pomoc ortopedyczna

Zadaniem zaopatrzenia ortopedycznego jest - obok zmniejszenia bólu, wczesne uruchomienie chorego - odciążenie i zapobieganie upadkom.
Kule, laski, balkoniki umożliwiają choremu poruszanie się po złamaniu. Stwarzając trzeci punkt podparcia, zapobiegają upadkom, szczególnie u osób z zawrotami głowy. Kołnierz odciążający odcinek szyjny kręgosłupa zmniejsza bóle będące wynikiem przeciążenia mięśni szyi. Przez ograniczenie ruchów skrętnych i bocznych zapobiegnie zawrotom głowy pochodzenia szyjnego, a tym samym upadkom.
Gorset ortopedyczny, najczęściej Jewetta, stosujemy u osób, u których doszło do złamań kompresyjnych w obrębie kręgosłupa piersiowego i lędźwiowego. Umożliwia on wczesną i bezpieczną pionizację chorego. Prostotrzymacze, stabilizatory obojczykowe będą zapobiegały pogłębianiu kifozy w odcinku piersiowym kręgosłupa.


Doznania bólowe
Ból jest doznaniem czuciowym, wywołanym bodźcem uszkadzającym. Odczuwanie bólu wiąże się z psychiczną interpretacją wcześniejszych doświadczeń i uwarunkowań psychosomatycznych. Ból jest objawem choroby, a nieleczony staje się chorobą.
Przewlekły i uporczywy ból wywołuje zawsze reakcję psychiczną w postaci cierpienia. Obserwuje się wówczas charakterystyczne zachowania bólowe, takie jak lęk, gniew, depresja.
Ból jest przyczyną zwiększonego, patologicznego napięcia mięśni, powodując przeciążenie. Powstałe przeciążenie staje się źródłem bodźców nocyceptywnych, a tym samym doznań bólowych.


Źródło: Puls Medycyny

Podpis: dr hab. med. Krystyna Księżopolska-Orłowska,; kierownik Zakładu Rehabilitacji Reumatologicznej Instytutu Reumatologii im. prof. dr hab. med. Eleonory Reicher w Warszawie

Najważniejsze dzisiaj
Puls Medycyny
Choroby wewnętrzne / Przewlekły ból w osteoporozie
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.