Przesłuchanie lekarza jako świadka lub podejrzanego w sprawie medycznej

radca prawny Marcin Andrzejewicz, Kancelaria Prawna Filipek & Kamiński sp.k.
opublikowano: 11-03-2019, 09:24

Jestem lekarzem. Ostatnio byłem w prokuraturze przesłuchiwany jako świadek w sprawie medycznej. Przesłuchiwał mnie prokurator w obecności, jak mnie poinformowano, pełnomocnika pokrzywdzonego pacjenta. Mam wobec tego pytanie: jakie mam prawa jako świadek, gdy za chwilę mogę stać się podejrzewanym o błąd medyczny. Przesłuchiwało mnie dwóch prawników w sprawie. Ja nie mam wykształcenia prawniczego, czułem się co najmniej niekomfortowo i niepewnie. Co mógłbym zrobić, żeby poprawić swoją sytuację, a najlepiej w ogóle nie zeznawać? — zwrócił się z pytaniem lekarz.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Dziękuję za pytanie tej treści. Z praktyki można zaobserwować, że większość lekarzy nie do końca orientuje się w swoich rolach procesowych. Zgłaszają też tego typu wątpliwości podczas czynności z prokuratorem czy rzecznikiem odpowiedzialności zawodowej.

Kwestia tajemnicy lekarskiej

W opisywanym przypadku lekarz składał zeznania jako świadek w postępowaniu karnym. Zgodnie z przepisami postępowania karnego, każda osoba wezwana w charakterze świadka ma obowiązek stawić się i złożyć zeznania. Lekarz sprawuje zawód zaufania publicznego, a z tym wiąże się m.in. kwestia obowiązku zachowania tajemnicy lekarskiej.

W zdecydowanej większości przypadków, zwłaszcza gdy sprawa trafia do prokuratury z zawiadomienia pacjenta, który czuje się pokrzywdzony działaniami personelu podmiotu leczniczego, sam leczony, jako dysponent zachowania prawa do tajemnicy, złoży do protokołu organu prowadzącego postępowanie oświadczenie o zwolnieniu od tajemnicy zawodowej przedstawicieli zawodów medycznych uczestniczących w jego leczeniu i będą oni przesłuchiwani w charakterze świadków lub podejrzanych. Gdyby jednak przesłuchujący nie poinformował świadka, że pacjent takie oświadczenie złożył, lekarz ma prawo procesowe wynikające z kodeksu postępowania karnego do odmowy składania zeznań co do okoliczności, na które rozciąga się obowiązek zachowania tajemnicy. Dopiero decyzja sądu na wniosek prokuratora może w obecnym stanie prawnym przesądzić o tym, że dojdzie do przesłuchania, jeżeli spełnią się przesłanki ustawowe.

Stawiennictwo obowiązkowe, termin do uzgodnienia

Każdy świadek ma prawa i obowiązki uregulowane w przepisach. Pouczenie o nich świadek powinien otrzymać od prokuratora prowadzącego przesłuchanie. Zadane powyżej pytanie zmierza w konkretnym kierunku, stąd nie miejsce tutaj na opisywanie wszystkich praw i obowiązków świadka. Na pewno istotne jest, że przed takim przesłuchaniem, jak opisane w pytaniu, świadek ma obowiązek podpisać oświadczenie, że został uprzedzony o odpowiedzialności za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy. Jest to warunek późniejszej, ewentualnej, odpowiedzialności za przestępstwo składania fałszywych zeznań.

Nie ma natomiast możliwości, żeby nie stawić się bez usprawiedliwionej przyczyny na przesłuchanie. W praktyce bywa różnie, jednakże w większości obserwowanych przeze mnie przypadków przedstawiciele organów ścigania często są otwarci na ustalenie terminu przesłuchania i wykazują zrozumienie co do obowiązków związanych z wykonywaniem zawodu lekarza.

Możliwość dopuszczenia do przesłuchania pełnomocnika świadka

W opisywanych wątpliwościach zostało poruszone bardzo istotne zagadnienie. Co w sytuacji, gdy istnieje możliwość, że w dalszym toku postępowania świadek zmieni swoją rolę procesową i będzie osobą podejrzaną o popełnienie przestępstwa? Przede wszystkim należy wskazać, że świadkowi przysługuje prawo do odmowy odpowiedzi na pytanie, jeżeli udzielenie odpowiedzi mogłoby narazić jego lub osobę mu najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.

Ponadto w pewnych wyjątkowych okolicznościach istnieje możliwość dopuszczenia do przesłuchania pełnomocnika świadka. Zgodnie z art. 87 § 2 Kodeksu postępowania karnego, osoba niebędąca stroną postępowania może ustanowić pełnomocnika, jeżeli wymagają tego jej interesy w toczącym się postępowaniu. Niewątpliwie, gdy kierunek zadawanych pytań oraz okoliczności przesłuchania wskazują na możliwość, że to świadek będzie następnie podejrzanym o popełnienie przestępstwa, istnieje podstawa do argumentowania, że interesy świadka wymagają ustanowienia pełnomocnika.

W tym miejscu należy jednakże podkreślić, że nie decyduje tutaj przeświadczenie samej osoby żądającej dopuszczenia do przesłuchania jej pełnomocnika. To prokurator w postępowaniu przygotowawczym może dopuścić pełnomocnika lub odmówić dopuszczenia go do udziału w sprawie, jeżeli uzna, że nie wymaga tego obrona interesów osoby niebędącej stroną. Na odmowę dopuszczenia służy stronie zażalenie do prokuratora bezpośrednio przełożonego nad tym, który wydał niekorzystne postanowienie. Jak się wydaje, należy odstąpić od przesłuchania do czasu rozstrzygnięcia zażalenia. W zażaleniu sama osoba zainteresowana w ustanowieniu pełnomocnika albo właśnie jego pełnomocnik posiadający wykształcenie prawnicze powinien wykazać przesłanki dopuszczenia do przesłuchania.

Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania karnego, pełnomocnikiem w tego typu sprawie może być adwokat, radca prawny lub radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Takie jest brzmienie przepisu, natomiast w praktyce będzie to oczywiście radca prawny lub adwokat. Wynika to z zakresu działalności Prokuratorii Generalnej, która nie dotyczy tego typu spraw.

Na marginesie należy wskazać, że również w postępowaniu w kwestii odpowiedzialności zawodowej lekarza, podczas czynności przeprowadzanych przed rzecznikiem odpowiedzialności zawodowej działającym przy izbie lekarskiej, także jest możliwość ustanowienia pełnomocnika dla lekarza, który nie ma statusu obwinionego. Obwinionym jest lekarz, w stosunku do którego rzecznik odpowiedzialności wydał postanowienie o przedstawieniu zarzutów lub przeciwko któremu skierował do sądu lekarskiego wniosek o ukaranie.

Przesłuchanie lekarza w charakterze podejrzanego

Nierzadko zdarza się, że lekarz przesłuchany w charakterze świadka będzie następnie wezwany na kolejną czynność polegającą na przedstawieniu mu zarzutu popełnienia przestępstwa. Wtedy rola lekarza diametralnie się zmienia. Ma on nadal obowiązek stawiać się na wezwania, jednak nie ma obowiązku składania wyjaśnień. Może tych wyjaśnień odmówić całkowicie i nie czeka go za to żadna sankcja. Jest to prawo podejrzanego. Ponadto może ustanowić obrońcę z wyboru w osobie radcy prawnego lub adwokata. Wtedy już nie działa w jego imieniu ustanowiony wcześniej pełnomocnik, a należy udzielić obrońcy upoważnienia do obrony. Podkreślić należy, że w sytuacji przedstawienia zarzutów, poprzednia treść przesłuchania jako świadka nie może być brana pod uwagę przy ocenie zgromadzonego materiału dowodowego.

Reasumując — lekarz mający rolę świadka zasadniczo ma obowiązek uczestniczyć w przesłuchaniu i odpowiadać na pytania. Nie może też powoływać się na tajemnicę zawodową w przypadku, gdy pacjent wyrazi zgodę na jej uchylenie lub zrobi to sąd. Zeznania lekarza są jednym z dowodów, jakie zbiera organ procesowy, na podstawie których podejmie dalsze, ważkie dla postępowania decyzje. Tymi decyzjami będą choćby postanowienia o przedstawieniu zarzutów konkretnym osobom podejrzanym o popełnienie przestępstwa. Ocena materiału dowodowego, w tym zeznań, ale przede wszystkim opinii biegłych, może też prowadzić do innych decyzji, jak umorzenie postępowania czy zlecenia dokonania dodatkowych czynności dowodowych.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: radca prawny Marcin Andrzejewicz, Kancelaria Prawna Filipek & Kamiński sp.k.

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.