Przeniesienie pacjenta do innego szpitala - kiedy decyzję może podjąć lekarz?

opublikowano: 04-03-2021, 15:16

Do szpitala napisał pacjent, który był leczony na oddziale intensywnej terapii, a następnie przeniesiony w stanie bez kontaktu na oddział oddalonego o 10 km szpitala powiatowego. Pyta: kto i w jakiej formie odebrał od niego zgodę na przeniesienie do innego szpitala. Sytuacja wyglądała tak, że z uwagi na napływ nowych pacjentów w związku z epidemią byliśmy zmuszeni porozumieć się ze wskazanym szpitalem i przenieść tego pacjenta. To się udało, pacjent przeżył, ale teraz ma wątpliwości, wskazane jak wyżej. Ponadto ma do szpitala pretensje, że jego rodzina nie była o tym informowana. Jaka jest nasza pozycja w kontekście przepisów? — pyta lekarz.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Chcesz otrzymywać regularnie na swoją skrzynkę pocztową informacje dotyczące zmian prawnych w ochronie zdrowia? Zapisz się na bezpłatny newsletter “Prawo w medycynie”, przygotowywany przez radcę prawnego specjalizującego się w zagadnieniach prawa medycznego, który w przystępny sposób omawia najważniejsze zmiany legislacyjne dotyczące lekarzy i innych zawodów medycznych oraz kadry zarządzającej w ochronie zdrowia.
O AUTORZE

Marcin Andrzejewicz - radca prawny specjalizujący się w zagadnieniach prawa medycznego i prawa procesowego. W swojej praktyce skupia się przede wszystkim na reprezentacji stron w procesach karnych, cywilnych i dyscyplinarnych.

Wskazana sytuacja dotyczy częstego w praktyce problemu identyfikacji świadczeń zdrowotnych, na które wymagana jest zgoda pacjenta.

W jakich sytuacjach udzielanie świadczeń zdrowotnych nie wymaga zgody pacjenta

Zgodnie z fundamentalnym w tym względzie przepisem ustawowym: badanie lub udzielenie pacjentowi innego świadczenia zdrowotnego bez jego zgody jest dopuszczalne, jeżeli wymaga on niezwłocznej pomocy lekarskiej, a ze względu na stan zdrowia lub wiek nie może wyrazić zgody i nie ma możliwości porozumienia się z jego przedstawicielem ustawowym lub opiekunem faktycznym. Tak stanowi art. 33 ust. 1 ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (dalej jako u.z.l.). Z zasady zaś wynikającej z art. 32 ust. 1 tej ustawy lekarz może przeprowadzić badanie lub udzielić innych świadczeń zdrowotnych po wyrażeniu zgody przez pacjenta.

Świadczenia zdrowotne, na co zwracam często uwagę na łamach „Pulsu Medycyny”, są to działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych, regulujących zasady ich wykonywania. Definicja ta wynika z ustawy o działalności leczniczej i jest bardzo szeroka.

Wspomniane w pytaniu przeniesienie pacjenta do innego szpitala, które samo w sobie jest wyjątkiem od zasady kompleksowego udzielania świadczeń zdrowotnych, będzie także świadczeniem zdrowotnym wynikających z procesu leczenia. Na lekarzu, podejmującym decyzję w konkretnej sytuacji, ciąży obowiązek wykonania świadczenia zdrowotnego zgodnie z prawem i zasadami aktualnej wiedzy medycznej.

W dekodowaniu czynności, na które wymagana jest zgoda pacjenta, proszę ostatecznie nie sugerować się art. 15 Kodeksu Etyki Lekarskiej (KEL). Jako zbiór zasad o wykonywaniu zawodu, KEL nie stanowi powszechnie obowiązującego prawa i należy go interpretować łącznie z przepisami ustaw i rozporządzeń. Stąd też sam fakt, że zgodnie ze wspomnianym art. 15 „postępowanie diagnostyczne, lecznicze i zapobiegawcze” wymaga zgody pacjenta, nie oznacza, że inne postępowanie względem pacjenta takiej zgody nie wymaga.

Przeniesienie pacjenta do innego szpitala bez jego zgody - kiedy decyzję podejmuje sąd opiekuńczy

Przeniesienie pacjenta ze szpitala, w którym jest on hospitalizowany, zwłaszcza wynikające ze względów organizacyjnych, a nie wymuszone nagłą koniecznością ratowania życia, musi odbyć się za uprzednią zgodą chorego. Taka czynność może co prawda z pozoru wydawać się czynnością techniczną, jednak jako element udzielania świadczeń zdrowotnych taką nie będzie. Stąd też w przypadku, gdy pacjent jest nieprzytomny, ma zastosowanie ścisła procedura ustawowa.

Tę procedurę reguluje art. 32 ust. 2 u.z.l., który stanowi, że jeżeli pacjent jest małoletni lub niezdolny do świadomego wyrażenia zgody, wymagana jest zgoda jego przedstawiciela ustawowego, a gdy pacjent nie ma przedstawiciela ustawowego lub porozumienie się z nim jest niemożliwe — wymagane jest zezwolenie sądu opiekuńczego.

Pacjent, który jest pełnoletni, co do zasady, przedstawiciela ustawowego mieć nie będzie, w przypadku gdy nie jest ubezwłasnowolniony. Stąd też jedyną możliwością zgodnego z prawem działania w sytuacji opisanej w pytaniu jest złożenie wniosku do sądu opiekuńczego — wydziału rodzinnego i nieletnich właściwego sądu rejonowego i poinformowanie o okolicznościach. Tak uściśla sytuację ustęp 8 cytowanego artykułu, który dozwala przystąpienie do udzielania dalszych świadczeń zdrowotnych dopiero po uzyskaniu zgody sądu opiekuńczego. Oznacza to, że zgoda nie może być następcza (po wykonaniu czynności).

W piśmie do sądu opiekuńczego należy koniecznie wykazać, z jakich względów, w ocenie lekarzy zatrudnionych w podmiocie leczniczym, należy pacjenta przenieść. Zawsze decyzje te muszą być podejmowane obiektywnie i ze względów medycznych. Nieprawidłowa, niezgodna ze wskazaniami decyzja może naruszać prawo pacjenta do udzielania świadczeń zdrowotnych.

Prawo w medycynie
Newsletter przygotowywany przez radcę prawnego specjalizującego się w zagadnieniach prawa medycznego
ZAPISZ MNIE
×
Prawo w medycynie
Wysyłany raz w miesiącu
Newsletter przygotowywany przez radcę prawnego specjalizującego się w zagadnieniach prawa medycznego
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska). Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj

Kiedy przeniesienie do innego szpitala pacjenta przebywającego na oddziale intensywnej terapii jest działaniem bezprawnym

Pacjent przebywający na OIT, zaintubowany i bez kontaktu, w momencie przeniesienia nie będzie w tym przypadku spełniał przesłanek do wykonania świadczenia zdrowotnego bez zgody pacjenta. Art. 33 ust. 1 u.z.l. wskazuje, że badanie lub udzielenie pacjentowi innego świadczenia zdrowotnego bez jego zgody jest dopuszczalne, jeżeli wymaga on niezwłocznej pomocy lekarskiej, a ze względu na stan zdrowia lub wiek nie może wyrazić zgody i nie ma możliwości porozumienia się z jego przedstawicielem ustawowym lub opiekunem faktycznym.

Brak spełnienia pierwszej przesłanki we wskazanym przykładzie dyskwalifikuje jako bezprawne działanie polegające na przeniesieniu pacjenta. Żeby bowiem wskazane świadczenie nie było dotknięte wadą, musiałoby być wskazane jako niezbędne dla podjęcia niezwłocznej pomocy lekarskiej (np. w przypadku braku realnej możliwości podmiotu leczniczego pomocy pacjentowi we wskazanym stanie).

Czy lekarz musi poinformować rodzinę pacjenta o przeniesieniu go do innego szpitala

Odnośnie do pytania o informowanie rodziny, należy wskazać, że zgodnie z art. 31 ust. 1 u.z.l., lekarz ma obowiązek udzielać pacjentowi lub jego ustawowemu przedstawicielowi przystępnej informacji o jego stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych, leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu.

Pacjent pełnoletni bardzo rzadko będzie miał przedstawiciela ustawowego. Dlatego też obowiązek dotyczący informacji będzie wynikał raczej z upoważnienia udzielonego przez pacjenta innej osobie. Jest jednak przepis szczególny, który przewiduje, że jeżeli pacjent nie ukończył 16 lat lub jest nieprzytomny bądź niezdolny do zrozumienia znaczenia informacji, lekarz jej udziela osobie bliskiej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Osoba bliska to małżonek, krewny do drugiego stopnia lub powinowaty do drugiego stopnia w linii prostej, przedstawiciel ustawowy, osoba pozostająca we wspólnym pożyciu lub osoba wskazana przez pacjenta. Tym osobom lekarz ma obowiązek udzielić informacji, jednak trudno interpretować ten obowiązek w oderwaniu od inicjatywy osoby upoważnionej. W przypadku braku obecności osoby bliskiej i braku stosownego zapytania, nie można, w mojej ocenie, postawić zarzutu personelowi, że tej informacji nie udzielił z własnej inicjatywy.

ZOBACZ TAKŻE: Kiedy zgoda pacjenta na leczenie psychiatryczne nie jest konieczna

Źródło: Puls Medycyny

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.