Przełomowe zmiany w POZ: efekty już jesienią?

opublikowano: 08-06-2022, 17:08

Wielka zmiana czeka POZ już jesienią: opierać się ona będzie o wprowadzenie poszerzonego pakietu badań diagnostycznych. Z budżetem powierzonym zostanie powiązane wprowadzenie opieki koordynowanej nad chorymi z najczęstszymi chorobami cywilizacyjnymi - wskazała prof. Agnieszka Mastalerz-Migas.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
MZ identyfikuje pewne obszary w POZ wymagające zmian. Wyrazem tego podejścia ma być m.in. powołanie zespołu ds. zmian POZ, którym kieruje prof. Agnieszka Mastalerz-Migas.
iStock

Na posiedzeniu sejmowej Komisji Zdrowia 8 czerwca politycy i zaproszeni przedstawiciele strony społecznej omówili temat roli POZ w systemie ochrony zdrowia. Ministerstwo Zdrowia reprezentował wiceminister Marcin Martyniak.

MZ: więcej pieniędzy na POZ

Jakie zadania stawia system przed podstawową opieką zdrowotną? To przede wszystkim koordynowanie opieki nad chorym, wczesna identyfikacja czynników ryzyka oraz chorób, profilaktyka i edukacja zdrowotna. Zdaniem ministra Martyniaka ostatnie lata przyniosły znaczący wzrost nakładów na POZ.

- W 2018 r. było to ponad 11 mld zł z budżetu NFZ. W 2021 r. nakłady wzrosły do poziomu 17,5 mld zł. Widać więc wyraźną dynamikę wzrostu. Proporcjonalnie wysokiego wzrostu nakładów możemy spodziewać się w 2022 r., tak przynajmniej zakładają plany MZ. (…) Ze względu na rosnące koszty prowadzenia praktyk AOTMiT podwyższyła stawki za realizację świadczeń o 4,5 proc., co dotyczyło także świadczeniodawców POZ. Dynamika wzrostu dotyczy też wartości stawki kapitacyjnej. W 2020 r. wynosiła lekko ponad 162 zł, w chwili obecnej to już prawie 180 zł – powiedział wiceminister Martyniak.

Przyznał jednak, że MZ identyfikuje pewne obszary wymagające zmian. Wyrazem tego podejścia ma być m.in. powołanie zespołu ds. zmian w POZ, którym kieruje prof. Agnieszka Mastalerz-Migas, konsultant krajowa ds. medycyny rodzinnej oraz prezes Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej. W tym kontekście przypomniał, że w resorcie toczą się prace mające na celu wdrożenie budżetu powierzonego oraz o tym, że stopniowo wprowadzana jest do POZ opieka koordynowana. Zdaniem wiceministra świadczy o tym szersze upowszechnienie koordynatora. Zapewnił, że POZ jest traktowany przez resort zdrowia priorytetowo.

- Krajowy Plan Odbudowy zakłada rozszerzenie umów o dodatkowe środki na profilaktykę i promowanie efektu zdrowotnego, ale też powiązanie POZ z realizacją Narodowej Strategii Onkologicznej – dodał wiceminister.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Lekarze POZ zlecą więcej badań. Krajewski: już teraz są przepracowani

Opieka koordynowana - skąd opóźnienia w jej wdrażaniu?

Działanie powołanego w 2021 roku zespołu ds. opracowania koncepcji zmian w POZ zostało zaplanowane na 12 miesięcy.

- Z dniem 30 czerwca zespół kończy działalności. W ramach prac wytyczyliśmy sobie pewne obszary, które uznaliśmy za kluczowe do poprawy i zmian. Jednym z głównych celów zespołu było przygotowanie do wdrożenia opieki koordynowanej, która jako rozwiązanie systemowe została zapisana w ustawie o POZ. (…) Pandemia i inne kwestie organizacyjne sprawiły, że realizacja pilotażu POZ Plus została opóźniona. Pilotaż realizowany był 3 lata, zakończył się we wrześniu, było więc bardzo mało czasu na analizę jego wyników. Tymczasem w październiku zaistniał ustawowy termin wprowadzenia opieki koordynowanej. (…) Część rozwiązań udało się wprowadzić 1 października – zwróciła uwagę prof. Migas.

Jednym z takich elementów było wprowadzenie do systemu koordynatora.

- Ponieważ nie było wypracowanych rozwiązań systemowych pełnej opieki koordynowanej, w jej pierwszym etapie została koordynatorowi powierzona przede wszystkim funkcja aktywizacji pacjentów w zakresie zgłaszania się na badania profilaktyczne, stąd ta stawka kapitacyjna została określona na dosyć niewysokim poziomie – wyjaśniła prof. Migas.

Ministerialny zespół skupił się na wzmocnieniu w POZ profilaktyki, poszerzeniu możliwości diagnostycznych oraz poprawie kompleksowej opieki nad pacjentami z chorobami przewlekłymi.

- Przeprocesowaliśmy zmiany w jednym z podstawowych programów profilaktycznych realizowanych na poziomie POZ, jakim jest ChUK. Został on uproszczony. Na drodze rozporządzenia już wkrótce zostaną dopuszczone w pełni do jego realizacji pielęgniarki. Świadczeniodawcy, którzy podejmą się realizacji tego programu i osiągną najlepsze wyniki, mogą liczyć na finansowe premie. Inne programy realizowane w POZ to np. powoli rozkręcający się program Profilaktyka 40 plus. Otwartym pozostaje pytanie o zasadność jego kontynuacji – wskazała prof. Migas.

Przypomniała też, że część świadczeniodawców POZ realizuje program profilaktyki raka szyjki macicy – i tu też najlepsi i ci, którzy obejmą działaniami jak najszerszą populację pacjentów, będą mogli liczyć na finansowe premie.

Budżet powierzony - konieczne zmiany w ustawie

Prof. Migas wspomniała także, że od dawna oczekiwanym i potrzebnym rozwiązaniem, które uzbroi lekarzy rodzinnych w narzędzia do szerszej diagnostyki, ma być budżet powierzony.

- Wprowadzenie budżetu powierzonego także było przewidziane w ramach ustawy o POZ, ale wymagało zmian w ustawie o świadczeniach finansowanych ze środków publicznych. Taka zmiana dokonała się wiosną 2022 r., co pozwoliło rozpocząć dalsze prace legislacyjne. (…) Postanowiliśmy podzielić ten budżet na część, która zostanie przyznana każdej placówce POZ niezależnie od realizacji opieki koordynowanej. W tej chwili rozporządzenie jest konsultacjach publicznych – powiedziała prof. Migas.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Zieliński o budżecie powierzonym w POZ: nie tylko szersza oferta badań, ale też szybsza ścieżka do konsultacji

Poszerzony pakiet badań diagnostycznych

Jak zaznaczyła, wielka zmiana czeka POZ już jesienią: opierać się ona będzie o wprowadzenie poszerzonego pakietu badań diagnostycznych. Z budżetem powierzonym zostanie powiązane wprowadzenie opieki koordynowanej nad chorymi z najczęstszymi chorobami cywilizacyjnymi: m.in. cukrzycą, nadciśnieniem tętniczym, niewydolnością serca, migotaniem przedsionków, astmą czy POChP. Poza poszerzonym pakietem badań taki chory otrzyma też opiekę koordynatora oraz możliwość konsultacji ze specjalistami z innych dziedzin np. diabetologiem i kardiologiem.

- Nowością będzie możliwość realizacji konsultacji zdalnej lekarz-lekarz. (...) Raz w roku lekarz będzie miał obowiązek wykonać tzw. wizytę kompleksową, która musi wiązać się z wytworzeniem dla chorego indywidualnego planu opieki medycznej obejmującego drogę pacjenta na najbliższe 12 miesięcy – dodała prof. Mastalerz-Migas.

W proces edukowania pacjentów z chorobami przewlekłymi mają być zaangażowane pielęgniarki, za czym także mają iść zachęty finansowe. To właśnie personel pielęgniarski ma odegrać kluczową rolę w poprawie transition care, czyli w opiece nad chorym po hospitalizacji.

Powiążmy nakłady na POZ z rezultatami zmian

Zdaniem części ekspertów na drodze do realizacji tych ambitnych zmian w POZ mogą stanąć dwie przeszkody: brak wystarczająco sprecyzowanych źródeł finansowania oraz odpowiednich mierników uzyskiwanych rezultatów.

- Jednym z celów tego procesu ma być wykonywanie większej liczby procedur diagnostycznych na poziomie POZ. Wobec tego zmniejszeniu powinna też ulec liczba skierowań do specjalistów – zauważył Andrzej Sośnierz, dawny prezes NFZ.

Kolejną barierą we wdrażaniu tych rozwiązań może być, zdaniem polityków opozycji, problem braków kadrowych, coraz bardziej w POZ dotkliwych. Co więcej, zdaniem niektórych zaproponowane zmiany są zbyt fragmentaryczne: POZ potrzebuje zmian, ale w ramach całościowej reformy systemu, która obejmie także sektor szpitalnictwa i AOS.

- Musimy wskazać kadry, które będą wdrażały te zmiany i przede wszystkim je uzupełnić. Ile lat przeznaczono na wprowadzenie tych zmian? Przecież ten proces będzie długotrwały. Po pierwsze więc braki kadrowe. Po drugie musimy usprawnić AOS, który dziś w małych miejscowościach w ramach systemu publicznego w zasadzie nie funkcjonuje. Spadnie to więc na lekarzy rodzinnych – wskazała Bożena Janicka z PPOZ.

W jej ocenie w zaproponowanych zmianach niewystarczająco uwzględniono perspektywy pacjentów.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Jakie zmiany przyniesie rok 2022 w podstawowej opiece zdrowotnej - wywiad z prof. Agnieszką Mastalerz-Migas

Krajewski: na nowelizacji planu NFZ najmniej skorzystała POZ

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.