Przejściowe załamanie w leczeniu i kontroli nadciśnienia tętniczego w krajach europejskich

prof. dr hab. n. med. Andrzej Januszewicz, dr hab. n. med. Piotr Dobrowolski, prof. dr hab. n. med. Aleksander Prejbisz, Klinika Nadciśnienia Tętniczego Narodowego Instytutu Kardiologii w Warszawie
opublikowano: 05-01-2021, 12:32

Z perspektywy blisko 10 miesięcy, które upłynęły od początku rozprzestrzenienia się pierwszej fali pandemii COVID-19, w coraz większym stopniu uwidacznia się jej niekorzystne oddziaływanie na zdrowie społeczeństw zamieszkujących różne kraje Europy i inne szerokości geograficzne świata. Ocenie wpływu pandemii na przebieg leczenia nadciśnienia tętniczego było poświęcone badanie, jakie eksperci Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego (ESH) przeprowadzili w 20 krajach UE, dokonując przeglądu klinicznej aktywności 52 ośrodków doskonałości ESH.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Niekorzystne zdrowotnie oddziaływanie pandemii na ludzi wynika nie tylko z bezpośredniego wpływu wirusa SARS-CoV-2, ale też z następstw restrykcji, wprowadzanych w celu ograniczenia jego rozprzestrzeniania się, które w istotnym stopniu zaburzają normalny tryb życia.

Istnieją uzasadnione obawy, że różne sposoby ograniczania rozprzestrzeniania się wirusa SARS-CoV-2 w czasie pierwszej fali pandemii — a zwłaszcza społeczne dystansowanie się, nakaz pozostawania w domu czy kwarantanna — w znaczący sposób zaburzają przebieg leczenia i stopień kontroli nadciśnienia tętniczego.
iStock

Czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego nasilone przez restrykcje związane z pandemią COVID-19

Zyskujemy coraz więcej dowodów na to, że pandemia COVID-19 wywiera niekorzystny wpływ na wiele czynników ryzyka sercowo-naczyniowego, w tym na rozwój i przebieg nadciśnienia tętniczego (NT). Efekt ten dotyczy zwłaszcza szeregu klasycznych i zazwyczaj modyfikowalnych czynników ryzyka, do których należy nadmierne spożycie alkoholu, palenie tytoniu, ograniczenie wysiłku fizycznego czy rozwój otyłości.

Warto podkreślić, że okres pandemii COVID-19 oddziałuje również na nowo wyodrębnione czynniki ryzyka rozwoju nadciśnienia tętniczego, takie jak: zaburzona jakość snu, bezsenność, depresja, niski status socjoekonomiczny czy coraz bardziej powszechne zjawisko migracji.

Istnieją uzasadnione obawy, że różne sposoby ograniczania rozprzestrzeniania się wirusa SARS CoV-2 w czasie pierwszej fali pandemii — a zwłaszcza społeczne dystansowanie się, nakaz pozostawania w domu czy kwarantanna — w znaczący sposób zaburzają przebieg leczenia i stopień kontroli nadciśnienia tętniczego.

Dlatego z tak dużym zainteresowaniem należy odnotować ukazanie się na początku grudnia na łamach prestiżowego czasopisma medycznego „Journal of Hypertension” wyników badania po raz pierwszy oceniającego w Europie przebieg leczenia nadciśnienia tętniczego w ośrodkach klinicznych, które posiadają status ośrodków doskonałości w dziedzinie NT, nadany przez Europejskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego.

Miarodajna ocena opieki nad pacjentami w dobie pandemii

Badanie zaplanowane zostało przez prof. Thomasa Webera z Kliniki Kardiologii ośrodka Wels-Grieskirchen w Wels w Austrii i prof. Reinholda Kreutza, dyrektora Instytutu Farmakologii Klinicznej i Toksykologii oraz ośrodka Nadciśnienia Tętniczego Uniwersytetu Charité w Berlinie. Prof. Reinhold Kreutz jest obecnym prezydentem ESH, natomiast prof. Thomas Weber jako członek zarządu ESH koordynuje prace europejskich ośrodków doskonałości ESH. W przygotowaniu opracowania brali udział m.in. prof. Konstantinos Tsioufis, past prezydent ESH, oraz prof. Andrzej Januszewicz, członek zarządu i obecny sekretarz ESH.

Przeprowadzone badanie, które objęło swoim zasięgiem 20 krajów w Europie i włączyło 52 ośrodki doskonałości ESH, dostarczyło na wielu płaszczyznach bardzo niepokojących informacji o opiece nad chorymi na nadciśnienie tętnicze na naszym kontynencie.

Podsumowując najważniejsze obserwacje, uwidoczniono, że od początku pierwszej fali pandemii w marcu do jej przejściowego wygaśnięcia pod koniec czerwca większość, bo aż 85 proc. wszystkich ośrodków doskonałości ESH zostało wyłączonych z codziennej pracy z chorymi na nadciśnienie tętnicze na okres średnio 9 tygodni. Przełożyło się to na aż 90-procentowy (!) spadek leczonych chorych. W tym okresie 60 proc. pacjentów deklarowało ograniczony dostęp do konsultacji w zakresie nadciśnienia tętniczego.

Kardiologia
Ekspercki newsletter przygotowywany we współpracy z kardiologami
ZAPISZ MNIE
×
Kardiologia
Wysyłany raz w miesiącu
Ekspercki newsletter przygotowywany we współpracy z kardiologami
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska). Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj

Wzrost znaczenia domowych pomiarów ciśnienia

Badacze stwierdzili, że aż 63 proc. wszystkich ośrodków doskonałości nie było w stanie zapewnić swoim chorych dostępu do pozagabinetowych pomiarów ciśnienia tętniczego. Interesujące jest natomiast, że na przestrzeni tych kilku miesięcy aż 63 proc. pacjentów wykonywało regularnie domowe (samodzielne) pomiary ciśnienia tętniczego.

Należy zaznaczyć, że ten tak gwałtowny spadek udzielanych przez ośrodki doskonałości świadczeń miał na ogół charakter przejściowy i był związany z wprowadzonymi restrykcjami w codziennym życiu. Trzeba jednak odnotować, że do pełnej aktywności nie powróciło 25 proc. wszystkich ośrodków.

Siła plotki, na szczęście zdementowanej

Eksperci ESH odnotowali kolejną bardzo znamienną obserwację — aż 66 proc. lekarzy pracujących w ośrodkach doskonałości otrzymało od swoich chorych zapytania odnośnie do bezpieczeństwa leczenia nadciśnienia tętniczego w dobie pandemii COVID-19, a zwłaszcza możliwości dalszego stosowania inhibitorów konwertazy oraz sartanów. Kierując się informacjami nagłaśnianymi przez media społecznościowe, aż 27 proc. chorych oraz blisko 37 proc. lekarzy przerwało terapię wspomnianymi lekami hamującymi układ renina-angiotensyna (RAA).

Ta bardzo niepokojąca obserwacja wymaga komentarza, bowiem na początku pandemii COVID-19 pojawiły się doniesienia o związku między infekcją SARS-CoV-2 a nadciśnieniem tętniczym oraz lekami hamującymi układ RAA. Zostały one jednak szybko zweryfikowane i ostatecznie nie znalazły potwierdzenia w badaniach klinicznych. Świadczy o tym także włoskie badanie, które koordynował prof. Giuseppe Mancia, a wyniki opublikowano na łamach czasopisma „New England Journal of Medicine”. Wynika z niego, że kontynuacja leczenia omawianymi preparatami oraz innymi lekami hipotensyjnymi nie wpływała na śmiertelność pacjentów zainfekowanych SARS-CoV-2.

Jak wskazano w rekomendacjach, wydanych między marcem a lipcem, leczenie NT należy prowadzić zgodnie z wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego i Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego z 2018 r.

Ryzyko cięższego przebiegu infekcji COVID-19 może natomiast zwiększać szereg chorób często współistniejących z nadciśnieniem tętniczym, zwłaszcza cukrzycy, otyłości, jak i chorób układu: krążenia, nerek oraz płuc.

Podsumowanie

Przedstawione badanie dostarcza bardzo niepokojących danych, które powinny być poddane analizie na terenie całej Europy w kontekście podjęcia środków zmierzających do szybkiej poprawy bieżącej sytuacji, zwłaszcza w świetle drugiej fali pandemii COVID-19.

Wydaje się, że zwłaszcza wprowadzenie i rozpowszechnienie teleporad może stanowić niezbędną alternatywę dla fizycznie odbywanych konsultacji i wydatnie przyczynić się do poprawy tej trudnej sytuacji.

Wychodząc naprzeciw tym tak ważnym wyzwaniom, Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego i konsultant krajowy w dziedzinie hipertensjologii przygotowali poradnik dla chorego, jak przygotować się do teleporady związanej z nadciśnieniem tętniczym, dostępny na stronach internetowych towarzystwa (www.ptnt.pl). Konkretne działania podjęte zostały przez prof. Andrzeja Januszewicza, konsultanta krajowego w dziedzinie hipertensjologii, zmierzające do ustalenia z konsultantami wojewódzkimi możliwości poprawy istniejącej sytuacji.

Źródło: Puls Medycyny

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.