Program KONS potrzebny bardziej niż kiedykolwiek. Niewydolność serca to nowa epidemia

opublikowano: 10-06-2021, 11:50

Pandemia COVID-19 wymusiła zmiany w pierwotnych założeniach programu KONS. Według nowego planu ma on objąć mniejszą populację pacjentów wysokiego ryzyka, kwalifikacji chorego miałby dokonywać tylko kardiolog, włączenia do programu wyłącznie kardiolog szpitalny. Program w większym stopniu ma także wykorzystać narzędzia telemedyczne i koncentrować się na opiece ambulatoryjnej. Niestety, mimo ogromnych potrzeb, resort nie kontynuuje prac nad programem.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Mimo olbrzymiego postępu jaki dokonał się w ostatnich latach w polskiej kardiologii, przede wszystkim w obszarze opieki nad pacjentami po zawale serca, liczba chorych z niewydolnością serca nie tylko nie maleje, ale systematycznie rośnie – podobnie zresztą jak śmiertelność z jej powodu. Remedium na ten problem miał być szumnie zapowiadany przez Ministerstwo Zdrowia program Koordynowanej opieki nad Pacjentami z Niewydolnością Serca (KONS). Niestety, nadal nie udało się wdrożyć zawartej w nim strategii.

iStock
iStock

Niewydolność serca najczęstszym powodem hospitalizacji pacjentów po 65. roku życia

Na jakim poziomie kształtuje się obecnie zapadalność na niewydolność serca? Według danych Narodowego Funduszu Zdrowia, opracowanych przez ekspertów MZ oraz Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, w Polsce jest ponad 1 mln pacjentów z niewydolnością serca.

„Z pewnością warto zwrócić uwagę, że p1/6 tych chorych każdego roku jest hospitalizowana. Są to pacjenci wysokiego ryzyka, wymagający leczenia szpitalnego i stanowią oni ok. 10 proc. wszystkich chorych. (…) W warunkach pandemii COVID-19 niewydolność serca stała się niewidzialną epidemią. Porównując liczbę hospitalizacji z jej powodu w roku 2019 i 2020 widać wyraźny spadek. Pacjenci bali się konsultacji i pobytu w szpitalu, więc się nie leczyli. Czym poskutkował ten brak opieki? Oczywiście, znaczącym wzrostem śmiertelności w roku 2020” - powiedziała prof. dr hab. n. med. Jadwiga Nessler, Kierownik Kliniki Choroby Wieńcowej i Niewydolności Serca Collegium Medicum UJ.

Jak dodała ekspertka, pokazuje to jak znaczącym problemem dla systemu i zdrowia publicznego jest niewydolność serca, jeśli pacjenci są pozbawieni kompleksowej i dobrze zorganizowanej opieki. Stąd środowisko polskich kardiologów już od kilku lat – pierwsze spotkania w tej sprawie odbyły się już w 2017 roku - forsuje propozycję stworzenia programu Koordynowanej opieki nad Pacjentami z Niewydolnością Serca (KONS). Eksperci już wówczas wskazywali, że jest to schorzenie rozpoznawane zbyt późno, pacjenci nie potrafią samodzielnie należycie kontrolować postępu choroby, brakuje optymalizacji i organizacji terapii (szczególnie w warunkach ambulatoryjnych), czego skutkiem jest ciągłe nawracanie chorych. Jak zauważyła prof. Nessler, populacja pacjentów z niewydolnością serca jest szczególnie trudna do leczenia z uwagi na fakt, że są to zazwyczaj chorzy starsi obciążeni somatycznie wieloma innymi schorzeniami charakterystycznymi dla wieku senioralnego i podeszłego. Wszystkie te obserwacje prowadzą do słusznego wniosku o potrzebie zapewnienia koordynowanej i ciągłej opieki. Eksperci PTK przygotowali wspólnie z Ministerstwem zdrowia założenia pilotażu KONS, w listopadzie 2018 r. odbyła się nawet jego inauguracja, niestety nie poszły za tym kolejne kroki np. legislacyjne.

ZOBACZ TAKŻE: “Oblicza Medycyny”. Niewydolność serca i dysfunkcja nerek u pacjenta geriatrycznego – jak osiągnąć równowagę terapeutyczną

KONS po pandemii COVID-19 – jak zmieniono założenia koncepcji?

Prof. Jadwiga Nessler zapewniła, że po upływie kilku lat od zaprezentowania koncepcji pilotażu, a przede wszystkim po ostatnich miesiącach pandemii, PTK dostrzegło potrzebę modyfikacji szczegółów KONS.

Zmodyfikowany KONS dostosowany do nowej sytuacji pandemicznej:

  • Przeznaczony dla chorych z niewydolnością serca wysokiego ryzyka po wypisie ze szpitala z powodu zaostrzenia choroby (dekompensacji) – grupa docelowa pilotażu (zmniejszenie tej populacji o 1/3)
  • Model zapewniający wielodyscyplinarną i ciągłą opiekę o charakterze koordynowanym z naciskiem na świadczenia w warunkach ambulatoryjnych i hospitalizacje jednodniowe;
  • Uwzględniający zaangażowanie samego pacjenta w leczenie (samokontrola objawów);
  • Wykorzystanie narzędzi telemedycznych do sprawowania opieki i nadzoru np. nad urządzeniami wszczepialnymi na odległość.
  • KONS w nowej wersji, w I etapie wdrożenia, miałby przygotować placówki szpitalne i ambulatoryjne do współpracy z POZ (w tym placówkami realizującymi POZ Plus).

„Celem opieki kompleksowej w ramach KONS byłaby ocena efektywności organizacyjnej i klinicznej nad pacjentami z NS po epizodzie hospitalizacji z powodu zaostrzenia. Cele szczegółowe to lepsze wykorzystanie zasobów opieki szpitalnej i ambulatoryjnej, którymi dysponujemy, co miałoby się przedłożyć na wydłużenie i poprawę jakości życia oraz ograniczenie liczby hospitalizacji” – wyjaśniła prof. Jadwiga Nessler.

  • Opieka nad pacjentem koncentrowałaby się na nadzorze poszpitalnym. Jakie obyłyby szczegółowe zasady opieki nad chorym w ramach KONS?
  • Osoby wypisane ze szpitala będą objęte nadzorem poszpitalnym sprawowanym przez poradnie przyszpitalne oraz ewentualnie poradnie AOS;
  • Zidentyfikowanie pacjenta oraz włączenie go do programu KONS będzie realizowane przez szpital leczący chorego;
  • Opieka ambulatoryjna będzie wielospecjalistyczna, a więc oparta na współpracy kardiologa z lekarzami innych specjalności;
  • Bieżący, aktywny nadzór nad chorymi z ustabilizowaną NS będzie realizowany przez pielęgniarki specjalizujące się w opiece nad pacjentami z niewydolnością serca, które będą edukowały chorych w zakresie samoopieki z wykorzystaniem narzędzi telemedycznych (PTK finalizuje prace nad systemem certyfikowania pielęgniarek NS online);
  • Pacjenci w zaawansowanych stadiach choroby będą prowadzeni w ramach paliatywnej opieki domowej;
  • W przyszłości przekazanie pacjenta do POZ.

„Nowością w ramach KONS jest z pewnością indywidualny plan opieki medycznej obejmujący zarówno porady lekarskie, jak i pielęgniarskie opracowywany w trakcie ramowych wizyt kontrolnych, podczas których podejmowane będą decyzje dot. dalszego postępowania. Elementem planu będą również wizyty dodatkowe u lekarzy innych specjalności lub porady pielęgniarskie” – dodała prof. Nessler.

Kardiologia
Ekspercki newsletter przygotowywany we współpracy z kardiologami
ZAPISZ MNIE
×
Kardiologia
Wysyłany raz w miesiącu
Ekspercki newsletter przygotowywany we współpracy z kardiologami
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska). Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj

KONS zakłada także szersze wykorzystanie Internetowego Konta Pacjenta głównie w celu efektywniejszego przepływu danych zdrowotnych.

W oczekiwaniu na KONS

Jak podkreślają związani z kardiologią eksperci jednym z podstawowych elementów lepszej jakościowo opieki nad pacjentami kardiologicznymi jest poprawa logistyki diagnostyki i leczenia, która została w programie KONS zawarta – także w jego nowe, nieco okrojonej wersji.

„Efektywniejsza logistyka leczenia zadziałała podczas realizacji programu KOS. Zresztą oba te programy, KOS i KONS, będą się nieco na siebie nakładać, uzupełniać i działać wspólnie, co da tylko lepszy efekt. Drugim filarem opieki jest oczywiście dostęp do nowoczesnej farmakoterapii, którego ciągle brakuje. W Polsce nie jest ona refundowana, a bez tego nie uzyskamy zadowalających efektów. (…) Co więcej, są też tacy chorzy, którym nie jesteśmy w stanie pomóc bez dostępu np. do nowoczesnych technologii wspomagania krążenia czy naprawy zastawek serca” – skomentował założenia nowego KONS prof. dr hab. n. med. Jarosław Kaźmierczak, krajowy konsultant w dziedzinie kardiologii.

Prof. Kaźmierczak odniósł się również do sytuacji kadrowej w kardiologii. Przyznał, że ostatnie 10 lat przyniosło jej znaczną poprawę, Polska nie odstaje od europejskiej średniej jeśli chodzi o liczbę kardiologów. Dodał jednak, że obserwuje ostatnio spadek zainteresowania kardiologią wśród młodych lekarzy, co zapewne jest pokłosiem wysycenia „rynku”.

MZ przyznaje, że program KONS trafił z realizacją w wyjątkowo niesprzyjający dla nowych inicjatyw systemowych moment.

„Rozporządzenie z 2019 r. nadal obowiązuje, nie zostało uchylone, ale jego zapisy rozmijają się z oczekiwania świadczeniodawców. Stąd pod koniec września 2019 r. MZ wspólnie z Narodowym Funduszem Zdrowia i ekspertami PTK rozpoczęło prace nad modyfikacją założeń programu, które zakończył początek pandemii. Był to akurat ten moment prac, gdy szacowaliśmy koszty nowej formuły KONS. Ministerstwo Zdrowia nadal twierdzi, że jest to program niezwykle istotny i resort zamierza go realizować, możliwe właśnie że w zmienionej formule. (…) Problematyka niewydolności serca została uwzględniona w Krajowej Sieci Kardiologicznej, NS została wymieniona jako jedno z rozpoznań kwalifikujących pacjenta do opieki w ramach pilotażu KSK. (…) – powiedziała Dominika Janiszewska-Kajka, zastępca dyrektora Departamentu Analiz i Strategii w Ministerstwie Zdrowia.

Przyznała, że obecnie w resorcie nie toczą się prace nad wdrożeniem KONS, a pewne elementy programu być może zostaną włączone do pilotażu Krajowej Sieci Kardiologicznej.

Prof. Adam Witkowski w imieniu PTK i środowiska wysunął dwie propozycje realizacji KONS: albo w ramach pilotażu KSK, albo równolegle z nim w kilku wybranych województwach (jak ma to obecnie miejsce w przypadku KOS). Nadzieje na wdrożenie pierwszego rozwiązania dał prof. Tomasz Hryniewiecki, odpowiedzialny za pilotaż KSK, który zapewnił, że mogą to być wspólnie z KONS programy komplementarne - a MZ nie wykluczyło możliwości poszerzenia merytorycznego oraz regionalnego pilotażu KSK.

Na podstawie posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Kardiologii, które odbyło się 1 czerwca 2021 r.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Czas na Krajową Sieć Kardiologiczną

Prof. Adam Witkowski: Środowisko kardiologów dostrzega potrzebę lepszej koordynacji diagnostyki i leczenia [KOMENTARZ]

Źródło: Puls Medycyny

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.