Profilaktyka raka piersi u kobiet

dr Barbara Bauer-Kosińska, ; Klinika Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej Centrum Onkologii w Warszawie
11-03-2009, 00:00

Kiedy w diagnostyce w kierunku raka piersi wskazana jest mammografia, a kiedy USG?

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Na pytanie odpowiada dr Barbara Bauer-Kosińska, Klinika Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej Centrum Onkologii w Warszawie:

Podstawowym badaniem skryningowym raka piersi jest mammografia - jej wykonanie zaleca się co 1-2 lata u każdej kobiety powyżej 40. roku życia. Badanie ultrasonograficzne jest badaniem uzupełniającym diagnostykę w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, których obraz nie jest do końca jasny w mammografii.

Mammografia

Badanie mammograficzne polega na ekspozycji tkanki piersi na promieniowanie rentgenowskie o niskiej energii. Jednorazowa średnia dawka wynosi 2,5 mGy. Skryningowa mammografia to badanie profilaktyczne, przeprowadzane systematycznie u kobiet po 40. roku życia. Diagnostyczna mammografia służy potwierdzeniu podejrzenia raka piersi, zaistniałemu na podstawie określonych objawów.

Biorąc pod uwagę ryzyko zachorowania na raka piersi w wieku 45 lat, spośród 100 tys. kobiet zachoruje około 1500, a umrze z tego powodu co najmniej 500. Tak więc korzyść z jednorazowo nawet wykonanej mammografii znacznie przewyższa jej ryzyko.

Do uwidocznienia obrazu używa się kliszy fotograficznej o wysokiej czułości i rozdzielczości. Można też stworzyć obraz elektroniczny przetwarzany za pomocą komputera. W obu przypadkach konieczna jest interpretacja specjalisty radiologa. Rozpoznanie raka piersi na podstawie uzyskanego obrazu nie zawsze jest oczywiste; czasem nikłe zaburzenia architektury gruczołu piersiowego mogą pozostać niezauważone, co może przesądzić o losach pacjentki. Dlatego tak ważni są dobrze wyszkoleni radiolodzy i najwyższej jakości sprzęt diagnostyczny.

Stworzona specjalnie na potrzeby radiologów i klinicystów skala Breast Imaging Reporting and Data System (BI-RADS) umożliwia skróconą interpretację obrazu i zawiera wskazówki dotyczące postępowania. Wyróżniono w niej następujące kategorie:

BI-RADS 0 Ocena niekompletna. Konieczne dodatkowe badania obrazowe (zdjęcia celowane, ultrasonografia) lub porównanie z wcześniejszymi zdjęciami.

BI-RADS 1 Brak nieprawidłowości. Piersi symetryczne, bez zmian guzkowych, zaburzeń struktury, mikrozwapnień.

BI-RADS 2 Obraz nie jest całkowicie prawidłowy, ale nie ma podejrzenia nowotworu złośliwego. Mogą być widoczne łagodne mikrozwapnienia, wewnątrzsutkowe węzły chłonne, zwapniałe włókniakogruczolaki. Opis ten pomaga podczas następnych badań zróżnicować nowe zmiany.

BI-RADS 3 Zmiana prawdopodobnie łagodna, ale wskazana wcześniejsza kontrola. Ryzyko, że tego rodzaju zmiana jest nowotworem złośliwym wynosi 2 proc. Zazwyczaj zalecana jest kontrola co 6 miesięcy do uzyskania pewności, że nie jest to rak piersi. Pewność co do stabilności obrazu uzyskuje się zwykle w ciągu 2 lat. Takie postępowanie pozwala uniknąć niepotrzebnej biopsji lub rozpoznać wczesnego raka piersi.

BI-RADS 4 Podejrzana zmiana - należy rozważyć biopsję. Jest to trudna kategoria ze względu na subiektywizm oceny. Czasem jest dzielona na podkategorie 4A, 4B, 4C - w zależności od stopnia ryzyka.

BI-RADS 5 Znaczne ryzyko raka piersi. Konieczne potwierdzenie histopatologiczne.

BI-RADS 6 Nowotwór złośliwy rozpoznany wcześniej za pomocą biopsji. Mammografia wykonana po rozpoznaniu dokonanym przez patologa.

Ultrasonografia

Badanie ultrasonograficzne do obrazowania tkanki gruczołu piersiowego wykorzystuje ultradźwięki. Badanie to nie może być stosowane jako metoda skryningu, ponieważ charakteryzuje się zbyt małą czułością. Ma natomiast uzupełniającą wartość diagnostyczną (większa liczba wykrytych przypadków raka piersi, jeśli wykonuje się USG łącznie z mammografią). Często bywa wykorzystywane do oceny nieprawidłowości widocznych w mammografii skryningowej i diagnostycznej, a także u młodych pacjentek oraz w okresie laktacji, kiedy gęsta tkanka gruczołowa utrudnia interpretację mammografii. Ultrasonografia jest bardzo pomocna w odróżnianiu zmian torbielowatych (na ogół łagodnych) od litych (częściej rak). Ultrasonografia (podobnie jak mammografia) jest bardzo przydatna do lokalizacji zmian w celu wykonania biopsji. Jakość badania ultrasonograficznego w dużej mierze zależy od umiejętności osoby wykonującej badanie. Jest znacznie mniej czułą metodą diagnostyczną niż rezonans magnetyczny piersi.

Młodsze kobiety, do 40. roku życia, powinny regularnie badać piersi samodzielnie lub w trakcie konsultacji ginekologicznej. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości należy udać się do lekarza specjalisty, który zaleci dalsze badania diagnostyczne. Wyjątkiem są pacjentki z grup zwiększonego ryzyka zachorowania, u których badanie mammograficzne powinno być wykonywane jak najwcześniej. Należą do nich między innymi kobiety już leczone z powodu raka piersi (zwiększone ryzyko raka drugiej piersi) oraz pacjentki z mutacją genów BRCA1 i BRCA2.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: dr Barbara Bauer-Kosińska, ; Klinika Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej Centrum Onkologii w Warszawie

Najważniejsze dzisiaj
Puls Medycyny
Diagnostyka / Profilaktyka raka piersi u kobiet
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.