Prof. Samochowiec: wśród pacjentów opieki psychiatrycznej dominują osoby uzależnione

Notowała Emilia Grzela
opublikowano: 16-12-2021, 16:27
aktualizacja: 18-12-2021, 16:03

Realizowane w 2021 r. badanie EZOP II, oceniające stan zdrowia psychicznego Polaków, pokazało, że 26 proc. ankietowanych doświadczyło przynajmniej jednego zaburzenia psychicznego. O najważniejszych kwestiach, absorbujących polskich psychiatrów w mijającym roku, informuje prof. dr hab. n. med. Jerzy Samochowiec, prezes Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Na zdj. prof. dr hab. n. med. Jerzy Samochowiec, prezes Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego.
Archiwum

Główne wyzwania, z jakimi mierzyli się w 2021 r. polscy psychiatrzy, to pilotaż centrów zdrowia psychicznego w psychiatrii osób dorosłych oraz postępująca reforma psychiatrii dziecięcej, za której kształt odpowiada prof. Małgorzata Janas-Kozik. Oba te projekty są realizowane w cieniu pandemii COVID-19, ale też pozostałych kryzysów absorbujących opinię publiczną: migracyjnego, inflacyjnego czy klimatycznego. Warto to podkreślić, ponieważ nie pozostają one bez wpływu na kondycję psychiczną polskiego społeczeństwa, szczególnie długoterminowo.

Zmiany w pilotażu centrów zdrowia psychicznego

Mijający 2021 rok upłynął w psychiatrii osób dorosłych pod znakiem dalszej realizacji pilotażu centrów zdrowia psychicznego, który został przedłużony do końca przyszłego roku. W ciągu ostatnich kilku miesięcy wiele rzeczy w tym obszarze uległo zmianie, także od strony personalnej. Kierownikiem Biura ds. Pilotażu Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego została dr Anna Depukat (zastępując na tym stanowisku dr Marka Balickiego), a na czele Rady ds. Zdrowia Psychicznego przy ministrze zdrowia stanął prof. Piotr Gałecki, konsultant krajowy w dziedzinie psychiatrii.

Polskie Towarzystwo Psychiatryczne stara się wspierać realizację pilotażu merytorycznie i organizacyjnie. Prezydium PTP spośród swoich członków delegowało ekspertów, którzy pomagają ministerialnemu zespołowi ustalić zasady funkcjonowania i finansowania CZP oraz wdrożyć koncepcję trójpoziomowej opieki psychiatrycznej dla pacjentów dorosłych.

Od CZP do III poziomu opieki

Podstawową opiekę psychiatryczną mają sprawować CZP, które podzielono na placówki o modelu A (realizujące świadczenia stacjonarnie w oddziale znajdującym się w strukturze CZP lub w ramach podwykonawstwa) oraz placówki o modelu B. Te drugie oferują opiekę dzienną, ambulatoryjną i środowiskową, ale nie zapewniają możliwości hospitalizacji. Założenie jest takie, aby na 100 tys. mieszkańców przypadało 25 łóżek psychiatrycznych. CZP oczywiście będą równomiernie rozmieszczone: planowo jedna tego rodzaju placówka ma obejmować opieką populację nie mniejszą niż 50 tys. i nie większą niż 200 tys. mieszkańców. Potrzeby zdrowotne w tym zakresie analizują urzędy wojewódzkie w porozumieniu z lokalnymi oddziałami Narodowego Funduszu Zdrowia.

Wyzwaniem na kolejne lata z pewnością pozostanie poprawa dostępu do dziennej opieki (obecnie świadczy ją ok. 30 proc. placówek) i poradni psychiatrycznych oraz budowa II i III poziomu psychiatrii dorosłych. Placówki II poziomu referencyjnego to już wysokospecjalistyczne oddziały, sprofilowane pod kątem konkretnych zaburzeń, np. afektywnych, odżywiania czy lękowych. Ośrodki te mają być finansowane ze środków przeznaczonych na utrzymanie centrów zdrowia psychicznego, których mają być uzupełnieniem. Trwają jednak rozmowy o zasadności zapewnienia placówkom II poziomu odrębnego finansowania. Dotychczas były one rozliczane za osobodzień, co było dla świadczeniodawców mało opłacalne i motywujące.

III poziom to kliniki mające zapewniać interdyscyplinarną, wysokospecjalistyczną opiekę (m.in. diagnostykę trudnych przypadków zaburzeń całościowych) oraz prowadzić działalność badawczą i naukową. Placówkami III poziomu będą oddziały kliniczne psychiatryczne/psychoterapeutyczne uniwersyteckich szpitali klinicznych (lub umiejscowionych na bazie obcej), oddziały kliniczne Instytutu Psychiatrii i Neurologii oraz CMKP, uprawnione do zawierania kontraktu z NFZ na świadczenie wyszczególnionych usług w zakresie psychiatrycznej opieki zdrowotnej. Poza działalnością o charakterze badawczym i szkoleniowym, mają też zapewniać dostęp do wielospecjalistycznej diagnostyki, połączonej z nadzorem nad stanem somatycznym, neuroobrazowaniem czy monitorowaniem stężenia leków oraz do nowoczesnych form terapii, w tym procedur leczenia biologicznego pozafarmakologicznego refundowanych i nieobjętych refundacją.

Psychologia i psychiatria
Specjalistyczny newsletter przygotowywany przez ekspertów
ZAPISZ MNIE
×
Psychologia i psychiatria
Wysyłany raz w miesiącu
Specjalistyczny newsletter przygotowywany przez ekspertów
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska). Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj

Badanie stanu zdrowia psychicznego Polaków

Wbrew prognozom części ekspertów, pandemia COVID-19 nie skutkuje dotychczas znaczącym wzrostem zapadalności i zgłaszalności zaburzeń psychicznych. Oczywiście, należy w tym kontekście rozróżnić rzeczywiste dane epidemiologiczne od tych będących w posiadaniu NFZ. Realizowane w 2021 r. badanie EZOP II (kompleksowe badanie stanu zdrowia psychicznego społeczeństwa i jego uwarunkowań) pokazało, że 26 proc. ankietowanych miało przyżyciowo przynajmniej jedno zaburzenie psychiczne.

Wykazano m.in., jak znaczącym problemem dla zdrowia publicznego są uzależnienia. Dane te potwierdza też NFZ – to osoby uzależnione stanowią ok. 80 proc. pacjentów w systemie opieki psychiatrycznej. Pandemia pokazała też, że spora część osób potrzebujących wsparcia wymaga tak naprawdę opieki psychologiczo-psychoterapeutycznej.

Poprawa dostępu do leków

W 2021 r. polscy pacjenci z negatywnymi objawami schizofrenii uzyskali lepszy dostęp do nowoczesnej i skutecznej farmakoterapii. To spory przełom, ponieważ ci chorzy są wyjątkowo trudni w terapii i do tej pory mieliśmy ograniczone możliwości ich leczenia. Dodatkową korzyścią z włączenia tej farmakoterapii jest poprawa funkcjonowania poznawczego, zaburzeń nastroju i parametrów metabolicznych.

Pojawiły się też nowe opcje terapeutyczne dla pacjentów z lekooporną depresją.

Aktywność środowiskowa

Mimo pandemii COVID-19, środowisko psychiatrów stara się aktywnie działać. W Szczecinie odbył się w formule hybrydowej zjazd PTP, który zgromadził ok.1600 uczestników. W kwietniu 2021 r. został zorganizowany European Congress of Psychiatry w trybie online. Następny, jubileuszowy 30. Kongres EPA, już w formule hybrydowej, odbędzie się w Budapeszcie.

Z międzynarodowych akcentów z pewnością warto wspomnieć, że Polka prof. Danuta Wasserman została wybrana prezydentem elektem Światowego Stowarzyszenia Psychiatrycznego (World Psychiatric Association).

PRZECZYTAJ TAKŻE: Reforma psychiatrii dziecięcej: będą zmiany w finansowaniu placówek I poziomu

Psychiatria dziecięca w czasach COVID-19: rozpad więzi i pogłębienie zaburzeń

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.