Prof. Michał Kamiński: w Polsce jakość badań profilaktycznych w onkologii jest fatalna

opublikowano: 29-09-2022, 13:33

Są ośrodki mammograficzne, cytologiczne i kolonoskopowe, w których wykonanie badań nie ma żadnego sensu, bo ich jakość jest tak słaba. Jeżeli chcemy, żeby profilaktyka działała, musimy trzymać pieczę nad jakością - powiedział prof. Michał Kamiński.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Od stycznia 2022 r. wstrzymane zostało wykonywanie kolonoskopii przesiewowej w ramach dotychczasowego programu.
Od stycznia 2022 r. wstrzymane zostało wykonywanie kolonoskopii przesiewowej w ramach dotychczasowego programu.
iStock
  • 29 września odbyło się posiedzenie Podkomisji Stałej do spraw Zdrowia Publicznego, podczas której rozpatrzono informację na temat profilaktyki onkologicznej oraz efektywności programów przesiewowych w dziedzinie onkologii.
  • Głos w dyskusji zabrali m.in. Michał Dzięgielewski, dyrektor Departamentu Lecznictwa Ministerstwa Zdrowia, oraz dr hab. n. med. Michał Kamiński, prof. CMKP, kierownik Zakładu Profilaktyki Nowotworów Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie - Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie.
  • Prof. Michał Kamiński zwrócił uwagę, że w Polsce “jakość badań profilaktycznych jest fatalna” i są ośrodki mammograficzne, cytologiczne i kolonoskopowe, w których wykonanie badań nie ma żadnego sensu, bo ich jakość jest bardzo słaba.

Przesiewowa kolonoskopia - opóźnienia sięgają 9 miesięcy

Przypomnijmy, że od stycznia 2022 r. wstrzymane zostało wykonywanie kolonoskopii przesiewowej w ramach dotychczasowego programu. Do tej pory nie wprowadzono nowego.

– To program, co do którego sam mam wielkie wyrzuty sumienia. Były opóźnienia z wprowadzeniem tego programu związane z koniecznością przetłumaczenia tego, co było robione w ramach programu polityki zdrowotnej w ramach Ministerstwa Zdrowia, na język “funduszowy”, czyli możliwość realizacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Nie da się przenieść tego jeden do jednego. Ogłoszone są już pierwsze postępowania i będzie można kontraktować ośrodki. W sumie mamy 9 miesięcy opóźnienia - powiedział Michał Dzięgielewski.

Podkreślił, że kolonoskopia przez cały ten czas była dostępna.

– Kolonoskopię można realizować na dwa sposoby. Jeden w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, gdzie od dawna jest świadczeniem gwarantowanym i dodatkowo wprowadzono do tego świadczenia możliwość znieczulenia, czego wcześniej nie było. W tym przypadku pracownie endoskopowe pracowały przez cały czas, więc jeśli ktoś miał jakieś objawy, była potrzeba szybkiego wykonania kolonoskopii, to można było wykonać to badanie. Mamy jednak opóźnienia w realizacji programu badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego, przeznaczonego zasadniczo dla osób zdrowych, bez objawów choroby, lub z grup ryzyka - przyznał Michał Dzięgielewski.

Podał dane, z których wynika, że w latach 2020-2021 wykonywano ok. 80-90 tys. kolonoskopii rocznie.

CZYTAJ TEŻ: Rak jelita grubego: apel ekspertów o nowy program badań przesiewowych

NFZ sfinansuje badania przesiewowe w kierunku raka jelita grubego

Rak szyjki macicy - cytologię wykonuje więcej kobiet, niż podają oficjalne dane

13,84 proc. - taki oficjalnie jest odsetek kobiet objętych programem profilaktycznym w kierunku raka szyjki macicy.

– To nie jest pełna rzeczywistość. Program profilaktyczny jest na każdym etapie obwarowany pewnymi założeniami, jest sprawdzany, weryfikowany. Poprawność wykonywania cytologii jest kontrolowana. W ramach programu profilaktyki zdrowotnej przebadano 280 tys. pacjentek. Poza tym programem miało wykonanych cytologię 558 tys. pacjentek - czyli dwa razy więcej. Więc to nie jest tak, że tylko 14 proc. kobiet wykonywało badanie cytologiczne. W ramach środków przeznaczonych na wykonywanie cytologii, badanie wykonywało tak naprawdę 40 proc. populacji. Do tego musimy dodać wszystko, co nam umyka, czyli cytologię wykonywaną w gabinetach prywatnych, które też są wykonywane bardzo często - powiedział Michał Dzięgielewski.

Onkologia
Ekspercki newsletter z najważniejszymi informacjami dotyczącymi leczenia pacjentów onkologicznych
ZAPISZ MNIE
×
Onkologia
Wysyłany raz w miesiącu
Ekspercki newsletter z najważniejszymi informacjami dotyczącymi leczenia pacjentów onkologicznych
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Grupa Rx sp. z o.o. Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj

Dodał, że dobrze by było stworzyć takie rozwiązanie, aby wszystkie cytologie “przechodziły” przez program profilaktyczny: – Byłoby to ideałem, ale też wymagałoby rewolucji w sposobie naszego myślenia. Dopiero wtedy, kiedy będą przechodziły przez program przesiewowy, będą wykonywane z kontrolowanych warunkach.

Mammografia w Polsce - jakie są aktualne statystyki

Z kolei statystki dotyczące zgłaszalności na bezpłatną mammografię są lepsze niż w przypadku cytologii, bo wynosi ona ok. 35 proc.

– Jednak nie mamy tego “tła”, bo mammografii nie wykonuje się prywatnie lub w ramach innych świadczeń. Można przyjąć, że ta 1/3 to cała populacja, która jest poddawana badaniom.

Badania przesiewowe - jak zachęcić do nich społeczeństwo?

Jakie podjąć działania, aby móc zachęcić pacjentki/pacjentów do szerszego korzystania z badań przesiewowych? Zdaniem Michała Dzięgielewskiego trzeba stworzyć “warunki, w których ktoś będzie ich pilnował”.

Od 1 lipca 2022 r. zmieniono sposób działania POZ. Michał Dzięgielewski przypomniał, że przewidywane są premie dla gabinetów POZ, które będą kierować swoich pacjentów na badania przesiewowe.

Resort zdrowia pochopnie zrezygnował z wysyłania zaproszeń na badania przesiewowe?

Dr hab. n. med. Michał Kamiński, prof. CMKP zwrócił uwagę, że w Polsce za jedyną barierę w realizacji programu badań przesiewowych uważa się barierę finansową. W rzeczywistości jest ich o wiele więcej. Pierwszą jest niski poziom wiedzy społeczeństwa na temat badań przesiewowych.

– Społeczeństwo musi mieć informacje na temat takich badań, świadomość, że takie badanie powinno być wykonane - powiedział prof. Michał Kamiński.

Odniósł się do wysyłania przez MZ papierowych, imiennych zaproszeń na mammografię i cytologię, z których zrezygnowano w 2016 r., ponieważ - w ocenie resortu - nie było na nie odpowiedzi i nie przynosiły żadnych korzyści.

– We wszystkich krajach, gdzie takie zaproszenia są wysyłane, one działają. Do czasu, kiedy zaproszenia na bezpłatną mammografię były wysyłane, zgłaszalność na to badanie rosła rok do roku. Nie był to wielki wzrost, ale zgłaszalność osiągnęła 45 proc. Od czasu, kiedy zrezygnowano z zaproszeń, spadła do 35 proc. Różnica 10 punktów procentowych wynika m.in. z zaprzestania wysyłania zaproszeń - wskazał prof. Michał Kamiński.

W Polsce jakość badań profilaktycznych w onkologii jest fatalna

Ekspert podkreślił, że ważna jest także jakość wykonywanych badań przesiewowych.

– W Polsce jakość badań profilaktycznych jest fatalna. Są ośrodki mammograficzne, cytologiczne i kolonoskopowe - i mamy na to dane - w których wykonanie badań nie ma żadnego sensu, bo ich jakość jest tak słaba. Jeżeli chcemy, żeby profilaktyka działała, musimy trzymać pieczę nad jakością, ponieważ oferujemy badania profilaktyczne zdrowym osobom - powiedział prof. Michał Kamiński.

– Po wykonaniu badania profilaktycznego dobrej jakości konieczne jest bezpieczne przeprowadzenie pacjenta do dalszego leczenia, które musi być minimalnie inwazyjne. To w ogóle nigdy nie zostało zorganizowane w Polsce - dodał.

PRZECZYTAJ TAKŻE: KE chce rozszerzyć badania przesiewowe w kierunku raka. Co się zmieni?

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.