Prof. Krzysztof Zieniewicz o transplantacji wątroby z wykorzystaniem nowatorskiej metody

MJM
opublikowano: 04-02-2021, 11:59

Prof. dr hab. n. med. Krzysztof Zieniewicz jest laureatem 7. miejsca w konkursie Złoty Skalpel 2020 r. Został nagrodzony za projekt badawczy, w którym opisuje wykonanie transplantacji wątroby z wykorzystaniem nowatorskiej metody - mechanicznej pozaustrojowej perfuzji i oksygenacji wątroby w hipotermii, tzw. D-HOPE (dual hypothermic oxygenated perfusion).

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Prof. dr hab. n. med. Krzysztof Zieniewicz jest kierownikiem Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby Centralnego Szpitala Klinicznego UCK Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Jest liderem projektu „Transplantacja wątroby po zastosowaniu mechanicznej pozaustrojowej perfuzji wątroby w hipotermii techniką D-HOPE — pionierska operacja w Polsce”, którego członkami są także prof. dr hab. n. med. Waldemar Patkowski, prof. dr hab. n. med. Michał Grąt, lek. Wacław Hołówko, lek. Marcin Morawski oraz lek. Konrad Kobryń.

Mechaniczna pozaustrojowa perfuzja i oksygenacja wątroby w hipotermii, tzw. D-HOPE (dual hypothermic oxygenated perfusion).

Specjaliści kliniki 8 lipca 2020 r. jako pierwsi w Polsce wykonali transplantację wątroby, która została poddana perfuzji metodą D-HOPE, zarówno przez żyłę wrotną, jak i tętnicę wątrobową, z zastosowaniem specjalistycznej technologii tzw. Liver Assist.

“Biorcą tego narządu był 59-letni mężczyzna z toksycznym uszkodzeniem wątroby. Sama transplantacja była porównywalna z większością transplantacji, które wykonujemy w klinice. Natomiast to, co różniło ją od poprzednio wykonywanych zabiegów, było to, że po pobraniu wątroby od dawcy i przewiezieniu narządu do naszego ośrodka, została on włączony w specjalny system perfuzji, który spowodował poprawę jakości narządu. Obrazowo można powiedzieć, że wątrobę włożyliśmy do SPA, w ten sposób poprawiliśmy jej jakość. Jednocześnie zyskaliśmy na czasie, gdyż taka perfuzja trwa 2-3 godziny” - wyjaśnił prof. Krzysztof Zieniewicz.

Wątroba dawcy została poddana mechanicznej perfuzji, zarówno przez żyłę wrotną, jak i tętnicę wątrobową z zastosowaniem specjalistycznej technologii tzw. Liver Assist. Narząd do przeszczepienia przygotował 3-osobowy zespół chirurgów: prof. dr hab. med. Waldemar Patkowski, lek. Wacław Hołówko i lek. Marcin Morawski. Bezpośrednio po zakończeniu perfuzji, wątrobę z powodzeniem przeszczepiono biorcy.Transplantację wykonali dr n. med. Ireneusz Grzelak oraz dr n. med. Mariusz Grodzicki z zespołem.

Przygotowania do zastosowania metody D-HOPE w trakcie pobrania i przeszczepienia wątroby rozpoczęto w 2016 r. Kilkuosobowy zespół chirurgów brał udział w wielu kursach i szkoleniach międzynarodowych, kongresach poświęconych mechanicznej perfuzji wątroby, a także zdobywał doświadczenie praktyczne – osobiście perfundując wątroby zdyskwalifikowane od transplantacji we własnym ośrodku, ze względu na bardzo nasilone stłuszczenie lub marskość.

Przebieg pooperacyjny był niepowikłany, wątroba bezpośrednio po przeszczepieniu podjęła swoją czynność a parametry hemodynamiczne i biochemiczne wydolności graftu były znakomite. Pacjent w bardzo dobrym stanie ogólnym został wypisany do domu i pozostaje pod opieką Poradni Transplantacyjnej Kliniki Hepatologii WUM.

Transplantacja wątroby z wykorzystaniem nowatorskiej metody D-HOPE: zalety

Wykazano, że w trakcie D-HOPE i HOPE dochodzi do odbudowy zasobów energetycznych wątroby poprzez zwiększenie wewnątrzkomórkowego ATP, poprawienie czynności mitochondrialnej hepatocytów i zwiększenia jej potencjału oksydacyjnego.

Dodatkowo dochodzi do mniejszej aktywacji komórek Kupffera, jest zdecydowanie bardziej ograniczona reakcja zapalna i aktywacja układu immunologicznego, powstaje mniej wolnych rodników nadtlenkowych i cytokin prozapalnych.

Poprawia się jakość narządu uszkodzonego w trakcie statycznej prezerwacji w hipotermii i zmniejsza zakresu dodatkowych obrażeń hepatocytów i cholangiocytów w mechanizmie niedokrwienno-poreperfuzyjnym.

Kliniczną implikacją lepszej czynności wątroby we wczesnym okresie pooperacyjnym w tej grupie chorych jest mniejszy odsetek pierwotnego niepodjęcia czynności przez przeszczepioną wątrobę, mniejszy zakres uszkodzeń nabłonka dróg żółciowych (mniejszy odsetek wczesnych przetok żółciowych) i mniej niedokrwiennych zwężeń dróg żółciowych w okresie pooperacyjnym.

Zdaniem ekspertów metoda D-HOPE może pozwolić na zwiększenie liczby transplantacji wątroby poprzez wykorzystanie narządów, które do tej pory nie były akceptowane ze względu na ich jakość.

„To kolejny krok, by zwiększyć efektywność leczenia chorych na schyłkową niewydolność wątroby lub niektóre choroby nowotworowe” — powiedział prof. Krzysztof Zieniewicz.

Liczba transplantacji wątroby w Polsce

Naukowcy podkreśli, że transplantacja wątroby jest skuteczną metodą leczenia chorych z ostrą, jak i schyłkową niewydolnością wątroby, a także wybranych chorych z niektórymi nowotworami wątroby. Zwrócili uwagę, że stale utrzymuje się dysproporcja pomiędzy zwiększającym się zapotrzebowaniem na przeszczepienie wątroby a możliwością pozyskania narządu.

Przytoczyli dane, z których wynika, że ciągu ostatnich 10 lat w wielu krajach europejskich i w USA liczba chorych oczekujących na transplantację wzrosła dwukrotnie, co przy niedoborze narządów skutkuje 15-20-procentową śmiertelnością chorych oczekujących na przeszczepienie.

Z kolei w Polsce w okresie ostatnich 15 lat liczba zmarłych dawców narządów jest na względnie stałym poziomie i wynosi 13-15 dawców/1 mln mieszkańców/1 rok. Podobnie jest z liczbą wszystkich transplantacji wątroby wykonywanych w kraju - osiągnęła ona pewien pułap, który wynosi 300-380 operacji rocznie.

Eksperci podkreślili, że z klinicznego punktu widzenia bardzo istotne jest, że wszystkie ośrodki transplantacyjne rocznie zgłaszają około 390 nowych chorych, dla których jedynym ratunkiem jest leczenie transplantacją wątroby. Biorąc pod uwagę, że średni czas oczekiwania na wątrobę, którą można z powodzeniem przeszczepić, wynosi ok. 8 dni w przypadku chorego wymagającego operacji w trybie pilnym i ok. 116 dni w przypadku chorego, który ma przewlekłą chorobę wątroby, nie wszystkim chorym wpisanym na krajową listę oczekujących na transplantację można pomóc. W Polsce śmiertelność na liście oczekujących wynosi ok. 4,3 proc.

Mechaniczna perfuzja wątroby może pozwolić na pozyskanie większej liczby narządów do transplantacji

Zdaniem specjalistów, jedną z możliwości pozyskania większej liczby narządów do transplantacji jest coraz szersza akceptacja dawców o rozszerzonych kryteriach. W połączeniu z możliwością zastosowania ciągłej, mechanicznej perfuzji wątroby wraz z jej oksygenacją wydaje się obiecującą opcją, która zapewnia szansę na odpowiednie przygotowanie narządu (tj.właściwą prezerwację i poprawienie jakości narządu) oraz wyleczenie większej liczby chorych.

Koncepcja mechanicznej perfuzji wątroby w trakcie jej przechowywania i przygotowania do przeszczepienia powstała w pionierskich latach transplantacji wątroby. W 1960 roku wybitny chirurg amerykański i autor pierwszych transplantacji Thomas Starzl zastosował w tym celu mechaniczne płucoserce, które zapewniało przepływ płynu perfuzyjnego drogą żyły wrotnej.

Współczesne systemy mechanicznej perfuzji wątroby ex situ zostały wprowadzone do praktyki klinicznej przez Jamesa V. Guarrerę w Nowym Jorku w 2010 roku (perfuzja wątroby w hipotermii, bez oksygenacji), przez Philippa Dutkowskiego w Zurichu w 2012 roku (perfuzja wątroby przez żyłę wrotną w hipotermii w połączeniu z oksygenacją wątroby, tj. HOPE – hypothermic oxygenated machine perfusion) oraz przez Roberta Porte w Groningen w 2014 roku (D-HOPE – dual hypothermic oxygenated machine perfusion, tj. perfuzja wątroby w hipotermii zarówno przez żyłę wrotną, jak i tętnicę wątrobową).

Zachęcające wyniki czołowych europejskich ośrodków transplantacyjnych skłoniły zespół polskiej Kliniki do wdrożenia tej metody prezerwacji wątroby do praktyki klinicznej i zwiększenia możliwości pozyskania narządów do transplantacji od dawców o rozszerzonych kryteriach kwalifikacyjnych do pobrania narządowego.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Złoty Skalpel 2020 - poznaj laureatów konkursu!

Źródło: Puls Medycyny

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.