Prawidłowe diagnozowanie ADHD

dr med. Artur Kołakowski, ; Centrum CBT - Centrum Psychoterapii Poznawczo-Behawioralnej
22-11-2006, 00:00

Jak rozróżnić, czy dziecko ma zespół nadpobudliwości ruchowej z deficytem uwagi (ADHD), czy jest zwyczajnie niegrzeczne. Kiedy konieczna jest opieka specjalisty?;

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Na pytanie odpowiada dr med. Artur Kołakowski, Centrum CBT - Centrum Psychoterapii Poznawczo-Behawioralnej:

Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniami uwagi (ADHD, zespół hiperkinetyczny) jest jednym z najczęstszych problemów, z jakimi trafiają pacjenci do psychiatry dziecięcego. Szacuje się, że rozpowszechnienie tego zespołu sięga około 5 proc. populacji dzieci w młodszym wieku szkolnym.
ADHD nie jest synonimem problemów z dzieckiem - możemy o nim mówić wtedy, gdy u dziecka obserwujemy trzy grupy objawów:
-problemy z utrzymaniem uwagi,
-problemy z kontrolą impulsywności,
-nadmierną ruchliwość.
Zaburzenia uwagi przejawiają się krótkim czasem skupienia uwagi, nieumiejętnością wybrania tego, na czym w danym momencie należy się skupić (np. na wypowiedzi nauczyciela w klasie) oraz bardzo łatwym rozpraszaniem się pod wpływem zewnętrznych bodźców (np. wejście kogoś do klasy lub przejeżdżający samochód). Pochodną zaburzeń uwagi jest stałe gubienie przedmiotów, a także zapominanie o różnych rzeczach.
Problemy z impulsywnością i kontrolą zachowań oznaczają wykonywanie przez dziecko czynności bez przewidywania, jakie mogą być ich następstwa. Dzieci z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej zwykle rozpoczynają wykonywanie zadania bez całkowitego zrozumienia instrukcji. Często nie wysłuchują jej nawet do końca. Mają kłopoty z wykonaniem długoterminowych i złożonych prac. Są bardziej gadatliwe, przerywają innym, nie czekają na swoją kolej w grupowych sytuacjach.
Nadruchliwość jest to nadmierna ruchliwość dziecka, nie połączona z wykonywaniem przez niego zadania, która jest irytująca i dokuczliwa dla będących wokół osób. Dziecko nadpobudliwe z trudnością pozostaje w jednym miejscu, często biega, wspina się na meble; u starszych dzieci i nastolatków może to ograniczyć się do wiercenia, kręcenia się na krześle, rysowania, obgryzania długopisu lub poczucia wewnętrznego niepokoju.
Aby można było mówić o zespole nadpobudliwości, dziecko musi mieć objawy stale lub niemal stale (choć o różnym nasileniu), przynajmniej w dwóch środowiskach, np. w szkole i w domu. Większość rodziców bardziej zwraca uwagę na problemy występujące w szkole, ponieważ właśnie tam objawy ADHD powodują największe problemy z funkcjonowaniem dziecka.
Wydaje się, że podejrzenie istnienia zespołu nadpobudliwości psychoruchowej powinno już nas skłonić do zasięgnięcia porady psychologa zajmującego się diagnozą i leczeniem ADHD. Takie postępowanie wydaje się ważne z dwóch powodów. Z jednej strony, zbyt późne rozpoznanie i rozpoczęcie leczenia ADHD powoduje, że dziecko zaczyna coraz gorzej funkcjonować w szkole, grupie rówieśniczej i w rodzinie. Znacznie też wzrasta ryzyko dołączenia się takich powikłań, jak zachowania opozycyjno-buntownicze, zaburzenia zachowania, niska samoocena, depresja, ryzyko samobójstwa, uzależnienia. Z drugiej strony, wykluczenie rozpoznania ADHD pozwala na włączenie odpowiednich metod postępowania, np. w przypadku braku zasad, zaburzeń zachowania, zaburzeń lękowych itp.
Leczenie zespołu nadpobudliwości jest przede wszystkim leczeniem objawowym, to znaczy proponowane metody, włącznie z leczeniem farmakologicznym, zmniejszają nasilenie objawów tylko w momencie ich stosowania. Tak więc celem leczenia zespołu nadpobudliwości nie jest jego zlikwidowanie, lecz umożliwienie dziecku funkcjonowania rodzinnego, społecznego, edukacyjnego na poziomie jak najmniej odbiegającym od zdrowych rówieśników oraz zapobieganie dołączaniu się powikłań.
Edukacja i poradnictwo powinny stanowić podstawę leczenia. W leczeniu zespołu nadpobudliwości, choć jest ono leczeniem wielokierunkowym, ważna wydaje się kolejność wdrażania metod oddziaływania. Psychoedukacja i poradnictwo powinny zostać rozpoczęte już podczas wizyty, kiedy ustalono rozpoznanie. Kolejną grupą metod są warsztaty umiejętności rodzicielskich (lub nauczycielskich). Są one oparte na założeniach terapii behawioralnej i uczą osoby dorosłe pracujące z dziećmi skutecznych metod zmniejszania trudności związanych z objawami zaburzeń uwagi, nadruchliwości i impulsywności oraz metod modyfikacji trudnych lub niepożądanych zachowań.
Większość autorów zajmujących się leczeniem ADHD sugeruje, aby przed rozpoczęciem leczenia farmakologicznego zastosować metody niefarmakologiczne - zmienić cały system wychowania i nauczania, wprowadzić sposoby zmian zachowań niepożądanych dziecka (metody terapii behawioralnej), a dopiero jeśli to okaże się nieskuteczne, rozważyć wprowadzenie leków (np. metylofenidat, atomoksetyna). Od zasady tej są jednak wyjątki. Badania pokazują, że zarówno w przypadku skrajnie nasilonego obrazu klinicznego ADHD, jak i w przypadku towarzyszących zaburzeń zachowania (zaburzenie opozycyjno-buntownicze i poważne zaburzenia zachowania wg DSM IV TR) leczenie farmakologiczne powinno być zastosowane jednocześnie z innymi metodami terapeutycznymi.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: dr med. Artur Kołakowski, ; Centrum CBT - Centrum Psychoterapii Poznawczo-Behawioralnej

Puls Medycyny
Pediatria / Prawidłowe diagnozowanie ADHD
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.