Postępowanie lekarza wobec choroby wysoce zakaźnej

Marcin Andrzejewicz, Kancelaria Prawna Filipek & Kamiński
opublikowano: 17-02-2020, 10:29

Zawód lekarza wykonuję w ramach prywatnej praktyki, jestem też zatrudniona w szpitalu publicznym. W związku z doniesieniami o koronawirusie 2019-nCoV i wywoływanej przez niego chorobie zakaźnej pojawia się zagrożenie epidemią także w Polsce. Jest dla mnie oczywiste, że lekarz powinien dołożyć należytej staranności w diagnozowaniu i procesie leczenia, jednak proszę o przedstawienie obowiązków lekarza, które dotyczą podejrzenia choroby zakaźnej. Jak się zachowywać, kogo powiadamiać i w jaki sposób? Jakie prawa i obowiązki ma w tym zakresie lekarz? - pyta zainteresowana lekarka.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Kwestie przedstawione w powyższych pytaniach reguluje ustawa z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2019 r., poz. 1239 tekst jedn.). W art. 2 pkt 3 i 4 ustawy zdefiniowano chorobę zakaźną jako chorobę, która została wywołana przez biologiczny czynnik chorobotwórczy. 

Radca prawny Marcin Andrzejewicz, specjalizujący się w zagadnieniach prawa medycznego i prawa procesowego.
Zobacz więcej

Radca prawny Marcin Andrzejewicz, specjalizujący się w zagadnieniach prawa medycznego i prawa procesowego.

Choroba szczególnie niebezpieczna i wysoce zakaźna

Wiedza medyczna nie jest moją domeną, ale myślę, że w kontekście pytania o koronawirus, który być może dotrze też do Polski, warto wspomnieć o definicji choroby szczególnie niebezpiecznej i wysoce zakaźnej. Ustawa definiuje ją jako chorobę zakaźną łatwo rozprzestrzeniająca się, o wysokiej śmiertelności, powodującą szczególne zagrożenie dla zdrowia publicznego i wymagającą specjalnych metod zwalczania (jak w przypadku cholery, dżumy, ospy prawdziwej, wirusowych gorączek krwotocznych). 

W kontekście informacji WHO, że wirus Covid-19 (taka jest obecnie jego oficjalna nazwa) stwarza zagrożenie dla zdrowia publicznego, niewykluczone, iż należałoby uznawać powodowaną przez niego chorobę za wysoko zakaźną i szczególnie niebezpieczną. W przypadku jej rozpoznania lekarz ma prawo i obowiązek podjąć rygorystyczne działania w stosunku do pacjentów, by chronić zdrowie publiczne.

Postępowanie w sytuacji podejrzenia lub rozpoznania choroby szczególnie niebezpiecznej i wysoce zakaźnej - obowiązki lekarzy

Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy, w przypadku podejrzenia lub rozpoznania zachorowania na chorobę szczególnie niebezpieczną i wysoce zakaźną lekarz przyjmujący do szpitala, miejsca izolacji lub odbywania kwarantanny, kierując się własną oceną stopnia zagrożenia dla zdrowia publicznego, poddaje osobę podejrzaną o zachorowanie, chorą na chorobę szczególnie niebezpieczną i wysoce zakaźną lub osobę narażoną na zakażenie hospitalizacji, izolacji lub kwarantannie oraz badaniom. Czyni tak również w przypadku, gdy brak jest decyzji państwowego inspektora sanitarnego o przymusie leczenia, a osoba podejrzana o zachorowanie, chora lub narażona na zakażenie nie wyraża zgody na hospitalizację, izolację, kwarantannę lub wykonanie badania. 

W takim przypadku lekarz ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić państwowego powiatowego inspektora sanitarnego właściwego dla szpitala, miejsca izolacji lub odbywania kwarantanny. Zawiadomienie takie musi zawierać dane osobowe wymienione w art. 27 ust. 4: imię i nazwisko, datę urodzenia, numer PESEL, a w przypadku gdy osobie nie nadano tego numeru - serię i numer paszportu albo numer identyfikacyjny innego dokumentu, na podstawie którego jest możliwe ustalenie danych osobowych, obywatelstwo, płeć, miejsce zamieszkania. 

Z informacji medycznych podaje:

  • rozpoznanie kliniczne zakażenia lub choroby zakaźnej
  • charakterystykę podstawowych objawów klinicznych
  • okoliczności wystąpienia zakażenia, zachorowania lub zgonu z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, ze szczególnym uwzględnieniem czynników ryzyka, charakterystyki biologicznego czynnika zakaźnego

Ponadto przekazuje inne informacje niezbędne do sprawowania nadzoru epidemiologicznego, zgodnie z zasadami współczesnej wiedzy medycznej.

Kiedy dopuszcza się środki przymusu

Stosownie do decyzji lekarza, wobec osoby, która nie poddaje się obowiązkowi szczepienia, badaniom sanitarno-epidemiologicznym, zabiegom sanitarnym, kwarantannie lub izolacji, a u której podejrzewa się lub rozpoznano chorobę szczególnie niebezpieczną i wysoce zakaźną, stanowiącą bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia innych osób, może być zastosowany środek przymusu bezpośredniego, polegający na przytrzymywaniu, unieruchomieniu lub przymusowym podaniu leków. 

Lekarz, który decyduje o zastosowaniu przymusu, określa rodzaj zastosowanego środka przymusu bezpośredniego oraz osobiście nadzoruje jego wykonanie przez osoby wykonujące zawody medyczne. Każdy przypadek zastosowania środka przymusu bezpośredniego odnotowuje się w dokumentacji medycznej. 

Prawo w medycynie
Newsletter przygotowywany przez radcę prawnego specjalizującego się w zagadnieniach prawa medycznego
ZAPISZ MNIE
×
Prawo w medycynie
Wysyłany raz w miesiącu
Newsletter przygotowywany przez radcę prawnego specjalizującego się w zagadnieniach prawa medycznego
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska). Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj

Lekarz może zwrócić się do Policji, Straży Granicznej lub Żandarmerii Wojskowej o pomoc w zastosowaniu środka przymusu bezpośredniego. Udzielenie pomocy następuje pod warunkiem wyposażenia funkcjonariuszy lub żołnierzy w środki chroniące przed chorobami zakaźnymi przez tego lekarza lub felczera. Szczegółowe obowiązki, okres trwania przymusu i zastosowane środki określa dalej ustawa. Należy więc pacjenta uprzedzić, że ma być zastosowany przymus bezpośredni oraz wybierać środek możliwie najmniej uciążliwy dla pacjenta, a przy jego zastosowaniu zachować szczególną ostrożność i dbałość o dobro tej osoby. Przymus bezpośredni polegający na unieruchomieniu może być stosowany nie dłużej niż 4 godziny. W razie potrzeby stosowanie tego przymusu może być przedłużone na następne okresy 6-godzinne, przy czym nie dłużej niż 24 godziny łącznie.

Działania zapobiegające szerzeniu się zachorowań

Poza wyżej wymienionymi kwestiami, także w przypadku choroby o mniejszym natężeniu, zgodnie z art. 27 wspomnianej ustawy lekarz lub felczer, który podejrzewa lub rozpoznaje zakażenie, chorobę zakaźną lub zgon z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu. Zgłoszenia dokonuje się niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 24 godzin od chwili powzięcia podejrzenia lub rozpoznania zakażenia, choroby zakaźnej lub zgonu z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej. Takie zgłoszenie powinno zawierać dane osobowe, o których mowa powyżej, gdy został opisany przypadek zawiadomienia na podstawie art. 35. 

Gdy lekarz podejrzewa lub rozpoznaje chorobę szczególnie niebezpieczną i wysoce zakaźną, stanowiącą zagrożenie dla zdrowia publicznego, lub stwierdza zgon w wyniku takiej choroby, jest zobowiązany podjąć działania zapobiegające szerzeniu się zachorowań. Tymi działaniami są:

1) skierowanie osoby podejrzanej o zakażenie lub zachorowanie oraz zakażonej lub chorej na chorobę zakaźną do szpitala specjalistycznego, zapewniającego izolację i leczenie tej osoby oraz niezwłocznie informuje szpital o tym fakcie;

2) zorganizowanie transportu uniemożliwiającego przeniesienie zakażenia na inne osoby;

3) pouczenie osoby chorej lub osoby sprawującej prawną pieczę nad chorą osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego (w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta), osoby najbliższe oraz osoby, o których mowa w art. 17 ust. 1a, o obowiązkach poddawania się: zabiegom sanitarnym, szczepieniom ochronnym, poekspozycyjnemu profilaktycznemu stosowaniu leków, badaniom sanitarno-epidemiologicznym, w tym również postępowaniu mającemu na celu pobranie lub dostarczenie materiału do tych badań, nadzorowi epidemiologicznemu, kwarantannie, leczeniu, hospitalizacji, izolacji;

4) niezwłoczne powiadomienie państwowego powiatowego inspektora sanitarnego właściwego dla miejsca podejrzenia, rozpoznania choroby szczególnie niebezpiecznej i wysoce zakaźnej lub stwierdzenia zgonu o podjętych działaniach.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Większość lekarzy nie wie, jak postępować z pacjentem podejrzanym o zakażenie koronawirusem [SONDAŻ]

Koronawirus: GIS wydał zasady postępowania z osobami podejrzanymi o zakażenie 2019-nCoV

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Marcin Andrzejewicz, Kancelaria Prawna Filipek & Kamiński

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.