Postawienie diagnozy dysleksji wymaga współpracy kilku specjalistó

Mariola Marklowska, Katowice
opublikowano: 18-03-2003, 00:00

Dysleksja jest zaburzeniem funkcji przyswajania wiedzy, przejawiającym się w różnych aspektach: pisaniu, czytaniu, rozumieniu tekstu, liczeniu. Ze względu na to, że dotyka osób o prawidłowym rozwoju umysłowym, mówi się o specyficznych trudnościach w czytaniu i pisaniu.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
,Nie ma sztywnej granicy wiekowej, w której pojawia się dysleksja - tłumaczy Jolanta Szydłowska-Bartosik, pedagog i logopeda z Katowic. - Jej symptomy da się zaobserwować już w wieku przedszkolnym, ale diagnozę można postawić dopiero w czwartej lub piątej klasie szkoły podstawowej".
Podział ról
Do rozpoznania dysleksji niezbędna jest współpraca kilku specjalistów: psychologa, pedagoga, logopedy i lekarza neurologa. Zadaniem psychologa jest określenie poziomu intelektualnego pacjenta oraz wykluczenie trudności w pisaniu i czytaniu wynikających z opóźnionego rozwoju psychoruchowego. Pedagog sprawdza jego wiedzę i umiejętności. Logopeda skupia się na opóźnionym rozwoju mowy. Lekarz określa wady rozwojowe z medycznego punktu widzenia.
,Na początku trzeba przeprowadzić szczegółowy wywiad z rodzicami na temat przebiegu ciąży i rozwoju dziecka od urodzenia do momentu zgłoszenia się z nim do poradni psychologiczno-pedagogicznej - mówi J. Szydłowska-Bartosik. - Bierzemy pod uwagę warunki środowiskowe, w których dziecko się wychowuje, jego dostęp do książek i pomocy naukowych oraz przebieg procesu uczenia. Jedna z hipotez mówi bowiem, że dysleksja może mieć charakter dziedziczny".
Psycholodzy i pedagodzy mają do dyspozycji standardowe testy sprawdzające m.in. technikę i tempo czytania, lateralizację (stronność), pisanie ze słuchu, próby samodzielnego pisania oraz znajomość zasad ortografii. Osoba dotknięta dysleksją zna zasady pisowni, jest w stanie je szczegółowo omówić, ale nie potrafi ich zastosować w praktyce.
Wielorakość przyczyn
Zadaniem lekarza jest wykluczenie organicznych uszkodzeń mózgu, powodujących dysleksję lub inne jej postaci: dysgrafię (niekaligraficzne, brzydkie pismo), dysortografię (nieumiejętność ortograficznego pisania) czy akalkulię (trudności w liczeniu).
,Badamy potencjały dziecka za pomocą rezonansu magnetycznego i EEG" - mówi prof. Elżbieta Marszał, kierownik Katedry i Kliniki Neurologii Wieku Rozwojowego ląskiej Akademii Medycznej w Katowicach.
Etiologia dysleksji nie została do końca poznana. Istnieje wiele koncepcji wskazujących m. in. na uwarunkowania genetyczne, wpływ niesprzyjającego środowiska, związek z zaburzonym rozwojem hormonalnym i emocjonalnym. Jedna z teorii głosi, że dysleksja może być wynikiem trudnych do wykrycia mikrouszkodzeń w ośrodkowym układzie nerwowym. Wielorakość przyczyn utrudnia nie tylko postawienie precyzyjnej diagnozy, ale również opracowanie indywidualnego programu terapii, ukierunkowanego na kompensację zaburzonych funkcji.
Dyslektyk nie znaczy leniwy
Dopiero po około 2 latach od rozpoczęcia intensywnych ćwiczeń, poradnia psychologiczno-pedagogiczna może wystawić dyslektykowi specjalną opinię, pomocną przede wszystkim podczas zdawania egzaminów zewnętrznych (kończących szkołę podstawową i gimnazjum) oraz egzaminu maturalnego. Na podstawie takiej opinii nauczyciel weryfikuje metody oceny ucznia. Jeśli ma on problemy z ortografią, wskazane byłoby odpytywanie go ustnie (jeżeli istnieje taka możliwość) albo skupienie się na ocenie zawartości merytorycznej jego wypracowania, a nie na ortografii.
,Dzieci dyslektyczne posiadają dużą wiedzę i na ogół bardzo dobrze się uczą. Nie mają problemu z pokonywaniem zadań poznawczych. Ich trudności mają charakter czysto techniczny. Najczęściej piszą nieczytelnie lub nieortograficznie - tłumaczy J. Szydłowska-Bartosik. - Rodzice muszą zrozumieć, że problemy dyslektycznego dziecka nie wynikają z tego, że jest zdolne, ale leniwe, jak kiedyś mówiono. Ono potrzebuje ich wsparcia. Jeśli je otrzyma, jest w stanie pokonać wiele barier. Rolą specjalistów jest uświadomienie tego rodzicom. Dyslektycy są bardzo ambitni i chcą się uczyć. Wiele rzeczy przychodzi im z łatwością. Tym większy odczuwają dyskomfort, kiedy okazuje się, że w pewnej dziedzinie sobie nie radzą".

Rozpoznać dysleksję

Dysleksja rozwojowa to specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu u dzieci o prawidłowym rozwoju umysłowym. Są one spowodowane nieprawidłowym funkcjonowaniem układu nerwowego, a zwłaszcza zaburzeniami niektórych funkcji poznawczych, motorycznych i ich integracji. Dotyczą one w szczególności:
o -funkcji percepcyjno-motorycznych (spostrzegania wzrokowego, słuchowego, motoryki),
o -ich współdziałania (integracji percepcyjno-motorycznej),
o -funkcji językowych,
o -pamięci (wzrokowej, słuchowej, ruchowej),
o -lateralizacji,
o -orientacji w schemacie ciała i przestrzeni.
Wczesne objawy trudności w czytaniu i pisaniu, które cechują dzieci ,ryzyka dysleksji" można dostrzec dopiero w przedszkolu i zerówce. Powinien je zauważyć nauczyciel.
W wieku przedszkolnym
(3-5 lat) są to:
o -opóźniony rozwój mowy,
o -słabe umiejętności językowe: trudności z wypowiadaniem złożonych wyrazów, zapamiętywaniem nazw, budowaniem wypowiedzi,
o -opóźniony rozwój ruchowy,
o -mała sprawność ruchowa i koordynacja ruchów podczas czynności samoobsługowych, rysowania, zabaw ruchowych.
W klasie zerowej:
o -wadliwa wymowa, błędy gramatyczne,
o -trudności z zapamiętywaniem wiersza, piosenki,
o -trudności z różnicowaniem głosek podobnych (zaburzenia słuchu fonemowego), z wydzielaniem z wyrazów sylab i głosek oraz z ich syntetyzowaniem,
o -niechęć do rysowania, trudności z odtwarzaniem wzorów graficznych i szlaczków,
o -niechęć do układanek,
o -oburęczność, mylenie prawej i lewej ręki,
o -trudności w nauce czytania.
W wieku szkolnym (powyżej siódmego roku życia):
o -trudności z zapamiętywaniem nazw, nazwisk (przekręcanie), szeregów nazw (dni tygodnia, miesiące), z zapamiętywaniem tabliczki mnożenia, dat, szeregów cyfrowych (numery telefonu), błędne zapisywanie liczb wielocyfrowych,
o -brzydkie pismo, niezdarny rysunek,
o -trudności z opanowaniem poprawnej pisowni (m.in. błędy ortograficzne),
o -mylenie liter podobnych pod względem kształtu (p-b-d-g, l-t-ł, m-n, w-u),
o -mylenie liter odpowiadających głoskom podobnym słuchowo (np. d-t, z-s, w-f),
o -opuszczanie, dodawanie, przestawianie liter,
o -trudności ze zmiękczeniami (np. mylenie ,si" z ,ś" lub ,zi" z ,ź").


Warto wiedzieć
Dzieci dyslektyczne stanowią około 10-15 procent uczniów. Większość z nich to chłopcy. Może to mieć związek z późniejszym rozwojem mowy, który bywa częściej obserwowany u chłopców niż u dziewczynek.
,Dysleksja i inne zaburzenia postrzegania nigdzie indziej nie klasyfikowane" zostały ujęte w międzynarodowej klasyfikacji chorób (DNSN IV) pod pozycją ,objawy i oznaki chorób dotyczących mowy i głosu" (R47-R49).



Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Mariola Marklowska, Katowice

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.