Personalizowana rekonstrukcja ubytków w stawie skroniowo-żuchwowym

Maja Marklowska-Dzierżak
opublikowano: 06-12-2017, 22:20

Zamiast standardowej endoprotezy można wszczepić wykonany specjalnie dla pacjenta implant, uzupełniając ubytki w stawie skroniowo-żuchwowym. Takie zabiegi przeprowadzają od kilku lat chirurdzy z Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, którzy za swój projekt: „Kompleksowe leczenie zaawansowanych patologii twarzowej części czaszki z wykorzystaniem indywidualnych endoprotez stawów skroniowo-żuchwowych” otrzymali wyróżnienie w konkursie Złoty Skalpel 2017.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Do tej pory zespół Kliniki Chirurgii Szczękowo-Twarzowej UM w Łodzi, kierowany przez prof. dr. hab. n. med. Marcina Kozakiewicza, łódzkiego konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie chirurgii szczękowo-twarzowej, wykonał już 11 takich zabiegów. Mógłby przeprowadzić ich jeszcze więcej, gdyby refundował je Narodowy Fundusz Zdrowia. A ponieważ ich nie finansuje, lekarze muszą szukać innych możliwości pozyskiwania środków na rekonstrukcję stawu skroniowo-żuchwowego z wykorzystaniem indywidualnych implantów.

Jury tegorocznej, IX edycji konkursu Złoty Skalpel bardzo wysoko oceniło ten projekt. Niewiele brakowało, by to właśnie łódzcy chirurdzy zdobyli główną nagrodę — grant naukowy w wysokości 10 tys. zł od firmy Polpharma. Dokładnie tyle kosztuje zabieg rekonstrukcji stawu skroniowo-żuchwowego z użyciem opatentowanej przez nich endoprotezy…

Patent na indywidualny implant

W skład zespołu realizującego wyróżniony projekt, oprócz prof. Kozakiewicza, wchodzą jeszcze dwaj lekarze: doktorant i pracownik wolontaryjny lek. dent. Tomasz Wach i młodszy asystent dr n. med. lek. dent. Piotr Szymor. Uczestnikiem zespołu jest także Leszek Olbrzymek, mający szeroką wiedzę materiałową oraz ogromne doświadczenie w projektowaniu implantów medycznych i wykorzystaniu techniki CAM (ang. computer assisted manufacture).

Dzięki doświadczeniu zdobytemu przez prof. Kozakiewicza we wszczepianiu implantów oczodołów, kości jarzmowych i pokrywy czaszki, łódzki ośrodek wyspecjalizował się w zabiegach implantologicznych. Oprogramowanie CAD (ang. computer-aided design), w które wyposażona jest Klinika Chirurgii Szczękowo-Twarzowej, umożliwia lekarzom samodzielne projektowanie indywidualnych endoprotez dla każdego potrzebującego pacjenta.

„Takie endoprotezy wszczepiamy m.in. pacjentom ze skrajnymi patologiami, którzy ze względu na zaawansowaną chorobę zwyrodnieniową stawu skroniowo-żuchwowego lub nowotwór naciekający te okolice, nie kwalifikują się do leczenia zachowawczego” — wyjaśnia prof. Marcin Kozakiewicz.

Teoretycznie można by wszczepić seryjną endoprotezę, tańszą od personalizowanej i nadal uznawaną za złoty standard leczenia chirurgicznego patologii stawu. Nie jest ona jednak korzystna dla pacjenta.

„Wszczepienie standardowego implantu wymaga korekty podłoża kostnego, aby dopasować go do kształtu protezy, a w jednostronnych rekonstrukcjach powoduje znaczącą asymetrię głów stawowych, uniemożliwiając przywrócenie prawidłowej czynności stawu skroniowo-żuchwowego” — tłumaczą lekarze.
Po zabiegu z użyciem implantu personalizowanego pacjent może normalnie funkcjonować: otwierać usta, mówić, gryźć i łykać. I nie odczuwa bólu.

Modelowanie, drukowanie i wykonanie

Przeprowadzenie takiego zabiegu wymaga wieloetapowych przygotowań. Na początku, wykorzystując tomografię komputerową, trzeba opracować trójwymiarowy model twarzoczaszki pacjenta. Następnie przy użyciu profesjonalnego oprogramowania uzyskuje się lustrzane odbicie zdrowego stawu (w przypadkach jednostronnej rekonstrukcji). Kolejnym etapem jest całkowite zaprojektowanie implantu indywidualnego w specjalistycznym oprogramowaniu CAD, odjęcie wewnętrznej powierzchni projektu implantu od powierzchni loży kostnej (co powoduje całkowitą personalizację implantu dla danego pacjenta) oraz zaprojektowanie otworów na śruby mocujące. Przed ostatecznym wykonaniem implantu ze stopu tytanu robi się próbny wydruk na drukarce 3D celem analizy zaprojektowanej protezy oraz planowania zabiegu chirurgicznego.

Etap wykonania protezy metodą frezowania lub spiekania laserowego ze stopu tytanu zostaje zlecony firmie zewnętrznej. Implant będzie użyty w trakcie zabiegu artroplastyki (fot. powyżej). Jeśli kontrolna tomografia komputerowa potwierdzi, że zabieg został przeprowadzony prawidłowo i implant znajduje się we właściwym miejscu, pacjent może rozpocząć rehabilitację.

Skomplikowana technika, to i naśladowców brak

Pierwsze zabiegi chirurgicznego leczenia zesztywnienia stawu skroniowo-żuchwowego z użyciem materiału separacyjnego przeprowadził już w latach 90. XIX wieku Rosner. W 1960 roku powrócił do nich Christensen, który 37 lat później doprowadził do wytworzenia i wszczepienia pierwszej indywidualnej endoprotezy stawu skroniowo-żuchwowego. W wielu krajach europejskich takie zabiegi cieszą się sporym zainteresowaniem i są refundowane przez państwo. Niestety, w Polsce wykonano ich do tej pory zaledwie kilkanaście, z czego 11 w Klinice Chirurgii Szczękowo-Twarzowej w Łodzi. Lekarzy zniechęca do nich zarówno brak refundacji, jak i stopień skomplikowania leczenia.

„Realizując projekt samodzielnego projektowania indywidualnych endoprotez w chirurgii szczękowo-twarzowej, mamy nadzieję na upowszechnienie oraz wprowadzenie innowacyjnych rekonstrukcji jako złotego standardu kompleksowego postępowania leczniczego w zaawansowanych patologiach stawu skroniowo-żuchwowego” — podkreślają zgodnie członkowie nagrodzonego zespołu.

 

Piśmiennictwo:

1. Kozakiewicz M., Wach T., Szymor P., Zieliński R.: Two different techniques of manufacturing TMJ replacements — A technical report. DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.jcms.2017.06.003. Published online: June 14, 2017.

2. Ulański L.E., Dowgierd K., Kozakiewicz M.: Ankylosis of the temporomandibular joint and its surgical reconstruction-case reports. Modern methods of treatment. Dental and Medical Problems 2014, vol. 51, nr 4: 519-530.

3. Kozakiewicz M., Wach T.: Zastosowanie polietylenu o ultrawysokiej masie cząsteczkowej w leczeniu zesztywnienia stawu skroniowo-żuchwowego. Mag. Stomatol. 2015, vol. 25, nr 9: 68-74.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Maja Marklowska-Dzierżak

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.