Pacjenci ze złożoną wrodzoną wadą serca mają niską masę kostną

prof. dr hab. n. med. Wojciech Pluskiewicz, Zakład Chorób Metabolicznych Kości, Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Diabetologii i Nefrologii, SUM w Katowicach
opublikowano: 12-07-2021, 15:05

W ostatnich latach obserwujemy ogromny postęp medycyny. Do codziennej praktyki wprowadzane są całkiem nowe metody terapeutyczne, dzięki czemu wielu pacjentów z dawnej nieuleczalnymi chorobami otrzymuje „drugie życie”. Ale postęp generuje także inne, wcześniej zupełnie nieznane problemy.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Osoby z nieuleczalnymi chorobami dożywają nieraz późnego wieku i pojawiają się u nich dodatkowe zjawiska medyczne. Do takiej grupy należą pacjenci z wrodzonymi wadami serca, którzy dzięki postępowi kardiologii nie umierają w okresie dzieciństwa.

Poniżej przedstawiam dane dotyczące wpływu choroby serca na stan metabolizmu mineralnego w grupie młodych pacjentów. To jest ciekawe, ważne poznawczo, ale także istotne z praktycznego punktu widzenia doniesienie naukowe.

Zaburzenia metabolizmu kostnego dotyczą kobiet po menopauzie, osób starszych obojga płci oraz osób z wtórnymi przyczynami zaniku kostnego.
iStock

Wady serca a zwiększone ryzyko złamań

Generalnie, zaburzenia metabolizmu kostnego dotyczą kobiet po menopauzie, osób starszych obojga płci oraz osób z wtórnymi przyczynami zaniku kostnego, takimi jak choroby układu endokrynnego, nerek, wątroby, jelit, RZS lub po długotrwałym unieruchomieniu. Najważniejszą chorobą z tego obszaru medycyny jest osteoporoza, której konsekwencją są złamania powstające w wyniku niewielkiego urazu, zwykle upadku z wysokości własnego ciała.

Złamania są pochodną dwóch podstawowych przyczyn: samego procesu zaniku kostnego (osteoporozy) oraz zaburzeń funkcjonalnych wiodących do upadków. Złamania występują głównie u osób starszych, a najważniejsze lokalizacje to: złamania końca bliższego kości udowej, kręgów, kości ramiennej i promieniowej. Te złamania są określane mianem „dużych złamań osteoporotycznych”.

Złamanie to wyraz znacznego zaawansowania choroby i jego wystąpienie istotnie zwiększa ryzyko kolejnych złamań. Zatem kluczowa kwestia to działania prewencyjne, zdolne do zapobieżenia osłabieniu szkieletu w przebiegu procesu zaniku kostnego. Nie bez powodu amerykański badacz C. Dent zdefiniował osteoporozę jako chorobę o korzeniach tkwiących w dzieciństwie. Wtedy tworzy się prawidłowa szczytowa masa kostna, stanowiąca „zapas” na całe życie.

Wady serca a niska masa kostna. Grupa badana i zbierane informacje

Badaniom poddano 73 pacjentów (w tym 22 kobiety) w wieku 35 lat oraz 73 osoby grupy kontrolnej w tym samym wieku. Stan szkieletu oceniono w badaniu metodą dwuwiązkowej absorpcjometrii rentgenowskiej (Dual Energy X-ray Absorptiometry, DXA), przy pomocy której zmierzono masę kostną całego szkieletu.

Zebrano także inne dane kliniczne, mogące tłumaczyć wystąpienie zaburzeń dotyczących metabolizmu kostnego (aktywność fizyczna, stosowanie antykoagulantów i diuretyków pętlowych, palenie). Mierzono także saturację. Brano również pod uwagę dane antropometryczne (masa ciała i wzrost).

Wady serca a niska masa kostna. Wyniki badań densytometrycznych

Wykazano, że wyniki badań densytometrycznych były istotnie niższe wśród pacjentów grupy badanej w porównaniu do danych w grupie kontrolnej. Aktywność fizyczna różniła się znacząco na korzyść osób z grupy kontrolnej (regularność, częstość, czas trwania). Oczywista jest większa częstość stosowania diuretyków pętlowych i warfaryny w grupie pacjentów.

Mimo tych różnic w częstości występowania wyżej wymienionych czynników, w analizie wieloczynnikowej, biorącej pod uwagę ich wypadkowy wpływ, okazało się, że tylko saturacja pozostała istotnym elementem, negatywnie wpływającym na wynik badania densytometrycznego. Te wyniki pokazują złożoność problemu. Trudno jest wskazać jeden wiodący czynnik prowadzący do zaburzeń szkieletowych. Najpewniej obniżenie saturacji jest właśnie tym wyrazem sumy wpływu różnych czynników.

Kardiologia
Ekspercki newsletter przygotowywany we współpracy z kardiologami
ZAPISZ MNIE
×
Kardiologia
Wysyłany raz w miesiącu
Ekspercki newsletter przygotowywany we współpracy z kardiologami
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska). Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj

Wady serca a niska masa kostna. Wskazany kierunek działań

Omawiana praca celnie pokazuje, jakie mogą być odległe skutki istotnych działań lekarskich. Wyniki badań w grupie jeszcze dość młodych osób demonstrują wyraźne zaburzenia metabolizmu kostnego, wyrażające się obniżeniem masy kostnej. Przedmiotem publikacji nie była ocena występowania złamań, których zresztą w tak małej grupie nie mogłoby być zbyt dużo. Niemniej to są kandydaci do wystąpienia złamania w przyszłości. Skoro nie mieli ich dotąd, podstawowym kierunkiem działań powinny być postępowania prewencyjne. I to jest najważniejszy praktyczny wniosek z pracy autorów skandynawskich.

Oczywiste jest myślenie, co należy robić, by to zagrożenie zmniejszyć w przyszłości. Ale warto z tego projektu naukowego wyciągnąć także inne wnioski i cofnąć się w przeszłość. Zaburzenia szkieletowe powstawały w czasie całego życia badanych pacjentów, de facto od urodzenia aż do momentu badania. Należy podejść do problemu kompleksowo i spróbować zaproponować zastaw działań diagnostycznych, prewencyjnych oraz terapeutycznych, by zmniejszyć zagrożenie wystąpienia zaburzeń szkieletowych, co w odległej perspektywie zmniejszy ryzyko występowania złamań.

Wady serca a niska masa kostna. Wzrasta rola medycyny zapobiegawczej

Jakie można podjąć działania zapobiegawcze? Nie ma tu prostych recept. Pewnie nie da się uniknąć stosowania niektórych leków, mogących negatywnie wpływać na metabolizm mineralny. Pozostaje mieć nadzieję, że zostaną opracowane nowe leki o zbliżonym działaniu, ale pozbawione opisanych skutków negatywnych. Kluczowe wydaje się zwiększenie aktywności fizycznej. Warto zwrócić uwagę, że nie uwzględniono potencjalnego wpływu innych czynników, np. diety lub stężenia witaminy D. Wydaje się, że najważniejsze są działania kompleksowe, uwzględniające wszystkie potencjalne czynniki.

I na koniec nieco szersza refleksja. Na naszych oczach zmienia się medycyna, napotykamy coraz nowe problemy będące wyrazem postępu wiedzy. Coraz skuteczniejsze leczenie wielu dawniej śmiertelnych chorób i przedłużenie czasu życia stwarza nam całkiem nowe, dotąd nieznane wyzwania. Widzimy pacjentów z nowymi problemami medycznymi. Sądzę, że jest najwyższy czas, by skupić się nie tylko na skutecznym leczeniu, ale opracować program równolegle wprowadzanych działań zapobiegawczych. Dopiero wtedy będziemy mogli uznać za pełny sukces medycyny działania obejmujące innowacyjny proces leczniczy, któremu nie będą towarzyszyły inne, dotąd nieznane zagrożenia zdrowotne.

Źródło: Sandberg C. i wsp.: Low bone mineral density in adults with complex congenital heart disease. Int. J. Cardiol. 2020; 319: 62-66.

Źródło: Puls Medycyny

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.