Pacjenci po zawale serca leczeni kompleksowo

Maja Marklowska-Dzierżak
opublikowano: 21-03-2018, 00:00

Zespół ekspertów Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego oraz Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji opracował nowatorską koncepcję organizacji opieki nad pacjentami po zawale serca w Polsce. Została ona wyróżniona w zorganizowanym przez „Puls Medycyny” konkursie na wybitnego innowatora w polskiej ochronie zdrowia Złoty Skalpel 2017.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Autorzy koncepcji wskazywali wiele powodów, które skłoniły ich do podjęcia się tego opracowania. Wymieniali m.in. niewystarczającą kontrolę czynników ryzyka chorób układu krążenia oraz ograniczony dostęp pacjentów po zawale serca do programów edukacji i rehabilitacji kardiologicznej. Zwracali uwagę na opóźnienia w wykonywaniu zabiegów rewaskularyzacji mięśnia sercowego w okresie pozawałowym oraz utrudniony i opóźniony dostęp do kardiologa.

Na podstawie przygotowanego projektu eksperci Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, Narodowego Funduszu Zdrowia oraz Ministerstwa Zdrowia opracowali tzw. pakiet „pozawałowy” — system kompleksowej opieki po zawale serca (KOS-zawał). Od 1 października 2017 r. jest on wdrażany w ośrodkach kardiologicznych.

Opieka pozawałowa: ważne zapewnienie ciągłości procesu leczniczego

Nowatorskie podejście do opieki pozawałowej polega na połączeniu trzech elementów: leczenia szpitalnego (zabiegowego i zachowawczego), rehabilitacji kardiologicznej oraz kardiologicznej opieki specjalistycznej. Celem jest zapewnienie pacjentom ciągłości procesu diagnostyki i leczenia kardiologicznego w ciągu 12 miesięcy po zawale serca.

W opinii autorów tej koncepcji, jej wdrożenie przyniesie wiele korzyści. Po pierwsze, skróci czas upływający od wypisu pacjenta ze szpitala do wykonania u niego pełnej rewaskularyzacji mięśnia sercowego (tzw. II etap rewaskularyzacji. Po drugie, zwiększy dostępność zabiegów elektroterapii. Po trzecie, poprawi dostęp do rehabilitacji kardiologicznej oraz skróci czas od wyjścia pacjenta ze szpitala do rozpoczęcia przez niego rehabilitacji. Po czwarte, zwiększy i ułatwi dostęp pacjentów do kardiologa. 

KOS-zawał zawiera także nowoczesne i upowszechniane obecnie aspekty telemedycyny. Dzięki temu programowi jest w Polsce finansowana ze środków publicznych telerehabilitacja. Zarówno dla pacjentów, jak i dla ośrodków uczestniczących w programie ważne jest zniesienie limitowania procedur realizowanych w ramach KOS-zawał.

KOS-zawał pomaga sprawdzić efektywność wydawanych pieniędzy

System kompleksowej opieki pozawałowej ma być korzystny również dla Narodowego Funduszu Zdrowia, ponieważ zyskał on narzędzie, dzięki któremu w prosty i szybki sposób może analizować efektywność wydawanych pieniędzy. Narzędziem tym jest wymóg sprawozdawania przez placówki, które zawarły z NFZ umowy na prowadzenie opieki koordynowanej, częstości osiągania wskaźników mających największy wpływ na rokowanie po zawale serca.

„Dotąd w Polsce nie istniał nowoczesny system organizacji opieki nad pacjentami po zawale serca. Jest to jedna z istotnych przyczyn dużej śmiertelności wśród tych chorych. Przyczynia się także do zwiększenia kosztów opieki zdrowotnej” — podkreśla prof. dr hab. n. med. Piotr Jankowski z I Kliniki Kardiologii i Elektrokardiologii Interwencyjnej oraz Nadciśnienia Tętniczego Instytutu Kardiologii UJ CM w Krakowie, jeden z autorów projektu „Opieka koordynowana po zawale serca”, wyróżnionego przez jury konkursu Złoty Skalpel 2017.

Program opieki kompleksowej, jak dodaje prof. Jankowski, jest nowoczesnym, spójnym i możliwym do wdrożenia na obszarze całego kraju systemem, który nie tylko pozwoli na efektywniejsze wydawanie publicznych środków, ale przede wszystkim poprawi jakość opieki nad pacjentami po zawale serca. A w efekcie zmniejszy ryzyko występowania dalszych poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych: zawału serca, udaru mózgu i zgonu.

Po zawale czynniki ryzyka nie maleją

Tworząc koncepcję opieki koordynowanej nad pacjentami po zawale serca, jej autorzy oparli się na twardych danych. Wynikało z nich, że kontrola czynników ryzyka u osób po zawale serca nie zmieniła się w istotny sposób od końca ubiegłego wieku.

Po zawale serca co drugi palacz kontynuuje palenie, jedynie 60 proc. pacjentów ma docelowe ciśnienie tętnicze, a 38 proc. — właściwe stężenie cholesterolu.

2,4 proc. - tylko u tylu osób po zawale serca dobrze kontrolowane są wszystkie główne czynniki ryzyka zawału.

25 proc. - tylu pacjentów po zawale serca jest konsultowanych przez kardiologa w ciągu trzech miesięcy od wypisu ze szpitala.

Na gorsze rokowanie pacjentów po zawale serca wpływ miało również kilka innych niesprzyjających czynników. Jak wynika ze statystyk, przed wdrożeniem systemu opieki koordynowanej tylko 26 proc. osób po zawale w Polsce było objętych programami rehabilitacji kardiologicznej, przy czym w większości przypadków zaczynała się ona zbyt późno (średnio dopiero 52 dni od wypisania pacjenta ze szpitala). Eksperci Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego zwrócili również uwagę na nadmierne opóźnienie w wykonywaniu zabiegów rewaskularyzacji mięśnia sercowego w okresie pozawałowym oraz utrudniony i opóźniony dostęp do kardiologa. Okres oczekiwania na pierwszą konsultację kardiologiczną po wypisaniu ze szpitala wynosił średnio 95 dni (co czwarty pacjent miał możliwość skorzystania z konsultacji w ciągu pierwszych trzech miesięcy, a co drugi w ciągu roku).

Jak zapobiec kolejnym incydentom sercowym

W ciągu ostatnich 20 lat, dzięki rozwojowi kardiologii interwencyjnej, udało się w Polsce znacząco obniżyć wskaźnik śmiertelności wewnątrzszpitalnej pacjentów hospitalizowanych z powodu zawału serca. Jednak leczenie tych chorych nie może kończyć się w szpitalu. Aby zapobiec kolejnemu zawałowi serca oraz zmniejszyć ryzyko zgonu, niezbędna jest zmiana dotychczasowego stylu życia (zaprzestanie palenia tytoniu, prawidłowa dieta, zwiększenie wysiłku fizycznego) i regularne stosowanie przepisanych leków. Warunkiem koniecznym jest również zapewnienie pacjentowi rehabilitacji kardiologicznej, wykonanie u niego pełnej rewaskularyzacji mięśnia sercowego, a w niektórych przypadkach implantacja rozrusznika serca, kardiowertera-defibrylatora lub układu resynchronizującego. 

W ramach programu KOS-zawał w pierwszym roku po zawale chory ma zagwarantowane średnio cztery wizyty w gabinecie kardiologicznym (jednak nie mniej niż trzy, a ostateczna ich liczba i częstotliwość powinny być uzależnione od jego stanu klinicznego i zaleceń ośrodka, w którym był leczony). Pierwsza konsultacja specjalistyczna, uwzględniająca konieczne badania biochemiczne, powinna odbyć się w szóstym tygodniu po wypisaniu pacjenta ze szpitala. 

Zgodnie z aktualnymi wytycznymi European Society Cardiology (ESC), opieka nad pacjentem po zawale powinna składać się z:

  • kompletnej rewaskularyzacji mięśnia sercowego (jeśli nie została ona wykonana w czasie pobytu pacjenta w szpitalu);
  • programu kompleksowej rehabilitacji i edukacji kardiologicznej;
  • wszczepienia kardiowertera-defibrylatora, rozrusznika serca lub układu resynchronizującego w przypadku wystąpienia szczególnych wskazań;
  • specjalistycznej ambulatoryjnej opieki kardiologicznej.

Na tych samych zasadach oparto wdrażany w Polsce od października 2017 r. system kompleksowej opieki po zawale serca KOS-zawał.

Autorzy wyróżnionego projektu „Opieka koordynowana po zawale serca”

  • prof. dr hab. n. med. Piotr Jankowski, I Klinika Kardiologii i Elektrokardiologii Interwencyjnej oraz Nadciśnienia Tętniczego, Instytut Kardiologii UJ CM
  • prof. dr hab. n. med. Mariusz Gąsior, III Katedra i Oddział Kliniczny Kardiologii SUM
  • dr hab. n. med. Marek Gierlotka, III Katedra i Oddział Kliniczny Kardiologii SUM
  • Urszula Cegłowska, AOTMiT i Zakład Farmakoekonomiki WUM
  • Marta Słomka, AOTMiT i Zakład Neurochemii Instytutu Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN
  • dr n. med. Zbigniew Eysymontt, Śląskie Centrum Rehabilitacji i Prewencji w Ustroniu
  • dr n. med. Michał Gałaszek, Śląskie Centrum Rehabilitacji i Prewencji w Ustroniu
  • dr hab. n. med. Piotr Buszman, III Katedra i Oddział Kliniczny Kardiologii SUM
  • prof. dr hab. n. med. Zbigniew Kalarus, Katedra Kardiologii, Wrodzonych Wad Serca i Elektroterapii SUM
  • prof. dr hab. n. med. Jarosław Kaźmierczak, Klinika Kardiologii PUM
  • dr hab. n. med. Jacek Legutko, II Klinika Kardiologii oraz Interwencji Sercowo-Naczyniowych Instytutu Kardiologii UJ CM
  • dr n. med. Gabriela Sujkowska, AOTMiT
  • dr n. med. Wojciech Matusewicz, AOTMiT
  • prof. dr hab. n. med. Grzegorz Opolski, I Katedra i Klinika Kardiologii WUM
  • prof. dr hab. n. med. Piotr Hoffman, Klinika Wad Wrodzonych Serca Instytutu Kardiologii w Warszawie.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Maja Marklowska-Dzierżak

× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.