Orzekanie o niepełnosprawności: procedura, tryb odwołania od orzeczenia

Radca prawny Marcin Andrzejewicz
opublikowano: 08-10-2021, 15:00

Jak wygląda procedura orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności? Na jakich podstawach można oprzeć ewentualne odwołanie od orzeczenia o niepełnosprawności i jakie decyzje może podjąć sąd?

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Radca prawny Marcin Andrzejewicz, specjalizujący się w zagadnieniach prawa medycznego i prawa procesowego
Fot. Archiwum

“Zostałam lekarzem w powiatowym zespole do spraw orzekania o niepełnosprawności. Ciekawi mnie bardzo, na jakiej zasadzie jest sprawdzane nasze orzeczenie w późniejszym toku postępowania. Zwłaszcza w przypadku, gdy orzeczenie jest niezgodne z twierdzeniami wnioskodawcy. Podobno jest też możliwe odwołanie do sądu. Jak to wygląda? Ponadto czy mam prawo do odrębnego zdania od innych członków zespołu orzekającego i jak je wyrazić?” — zadaje pytania lekarka.

Jakie akty prawne regulują kwestię orzekania o niepełnosprawności

Kwestię orzekania o niepełnosprawności reguluje w zasadzie ustawa z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2021, poz. 573). Jednak właściwe dla odkodowania szczegółów postępowania w takich sprawach jest przede wszystkim rozporządzenie ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2021 r., poz. 857) oraz ogólne zasady postępowania cywilnego.

Wydanie orzeczenia o niepełnosprawności: I i II instancja oraz sąd powszechny

Zacznijmy od ustawy. Jej artykuł 6 mówi nam, że jako pierwszą instancję powołuje się powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności. Właściwe do orzekania w drugiej instancji są wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności.

W praktyce, orzeczeń powiatowego zespołu raczej nie zmienia zespół wojewódzki. Możliwość wykazania swoich twierdzeń otwiera się przed wnioskodawcą (umownie możemy nazywać go pacjentem) dopiero przed sądem powszechnym. Orzeczenia bowiem kontroluje sąd pracy i ubezpieczeń społecznych, a mianowicie sąd rejonowy — właściwy wydział pracy.

Zgodnie z § 8 powołanego wyżej rozporządzenia, w celu wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności lekarz — przewodniczący składu orzekającego sporządza, na podstawie badania, ocenę stanu zdrowia dziecka lub osoby zainteresowanej, zwaną dalej „oceną”.

Odnotowanie zdań odrębnych w składzie orzekającym o niepełnosprawności

Jeśli chodzi o sprawę niezgodności ocen w składzie orzekającym, to § 9 ust. 2 rozporządzenia wskazuje nam, że w takim przypadku przede wszystkim rozstrzyga ocena przewodniczącego tego składu. Orzeczenie więc i tak zapadnie po myśli przewodniczącego, jednak gdyby pani doktor chciała wyrazić odmienną ocenę, należy zgłosić zdanie odrębne i poprosić o odnotowanie tego w protokole posiedzenia zespołu.

Wymagania w zakresie składów zespołów orzekających o niepełnosprawności

Rozporządzenie określa minimalne wymagania w zakresie składów orzekających w poszczególnych sprawach. W sprawach niepełnosprawności osób, które nie ukończyły 16. roku życia i tych, które ukończyły 16 lat, orzekają składy co najmniej dwuosobowe. Natomiast orzeczeniami o wskazaniach do ulg i uprawnień zajmuje się jednoosobowo lekarz — członek powiatowego zespołu.

Odwołanie od orzeczenia o niepełnosprawności: na jakich podstawach można je oprzeć?

Niezależnie od składów i rodzaju sprawy, odwołanie do zespołu wojewódzkiego, a następnie do sądu, przysługuje w każdej ze spraw. Zgodnie z § 16 ust. 1 rozporządzenia, osoba zainteresowana lub przedstawiciel ustawowy, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, może wnieść odwołanie do wojewódzkiego zespołu za pośrednictwem powiatowego zespołu, który wydał orzeczenie.

Prawo w medycynie
Newsletter przygotowywany przez radcę prawnego specjalizującego się w zagadnieniach prawa medycznego
ZAPISZ MNIE
×
Prawo w medycynie
Wysyłany raz w miesiącu
Newsletter przygotowywany przez radcę prawnego specjalizującego się w zagadnieniach prawa medycznego
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska). Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj

Powiatowy zespół, do którego wpłynęło odwołanie, ma dwa wyjścia. Albo przesłać je od razu z aktami sprawy do właściwego zespołu wojewódzkiego w terminie 7 dni od otrzymania odwołania, albo — jeżeli uzna, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie — wydać orzeczenie, w którym uchyla lub zmienia zaskarżone orzeczenie.

Na jakich podstawach można oprzeć ewentualne odwołanie? Z mojej praktyki wynika, że większość środków zaskarżenia jest oparta na podważeniu logiczności wyciągniętych wniosków z dokumentacji medycznej, w kontekście wymogów aktualnej wiedzy medycznej. Jednak rozważając odwołanie, wnioskodawca lub jego pełnomocnik będą zapewne brali pod uwagę przede wszystkim zakres postępowania w przedmiocie orzekania o niepełnosprawności. To również reguluje wspomniane na wstępie rozporządzenie. Według niego, podstawowym celem postępowania jest zebranie materiału dowodowego dotyczącego naruszenia sprawności organizmu, możliwości funkcjonowania w życiu codziennym i pełnienia ról społecznych.

Ponadto w ramach zespołu lekarz wyznaczony przez przewodniczącego dokonuje wstępnej weryfikacji złożonej dokumentacji w zakresie kompletności oraz konieczności jej uzupełnienia o badania potwierdzające rozpoznaną chorobę zasadniczą. Następuje także określenie specjalności przewodniczącego składu orzekającego, odpowiedniej do rozpoznanych schorzeń osoby zainteresowanej lub dziecka. W ramach orzekania zespół powinien dobrać członków właściwych ze względu na specjalność potrzebną do orzeczenia, a także ewentualną specjalność odpowiednią do choroby współistniejącej, mogącej mieć istotny wpływ na wynik postępowania orzeczniczego.

Zgodnie z rozporządzeniem, standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności zawierają m.in. kryteria określające skutki naruszenia sprawności organizmu, powodujące m.in.:

  • konieczność sprawowania opieki — co oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem;
  • konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych — co oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych (§ 29 rozporządzenia).

Odwołanie od orzeczenia o niepełnosprawności: gdy potrzebna będzie opinia 
biegłego lub zeznania świadków

Odwołanie do sądu rejonowego najczęściej będzie polegało na argumentacji dotyczącej przesłanek niepełnosprawności. Będzie także zawierać wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu medycyny odpowiedniej specjalności. Zgodnie z odpowiednio w tym zakresie stosowanym przepisem kodeksu postępowania cywilnego, w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych sąd — po wysłuchaniu wniosków stron co do liczby biegłych i ich wyboru — może wezwać jednego lub kilku biegłych w celu zasięgnięcia ich opinii.

Często też w postępowaniu sądowym powołuje się, na wniosek strony odwołującej, świadków zeznających na temat faktów związanych z codziennym życiem wnioskodawcy w zakresie samodzielnego radzenia sobie w życiu codziennym. Świadkowie będą wskazówką dla sądu w zakresie zakwalifikowania do niepełnosprawności.

Odwołanie od orzeczenia o niepełnosprawności: jakie decyzje może podjąć sąd?

Sąd oddala odwołanie, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia. Gdy są podstawy do uwzględnienia odwołania, sąd zasadniczo zmienia w całości lub w części zaskarżone orzeczenie wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności i orzeka co do istoty sprawy.

Wyjątkowo sąd może orzeczenie uchylić i przekazać do ponownego rozpoznania. Ma to miejsce wyłącznie w sprawie, w której wniesiono odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności i w toku rozpoznawania odwołania powstały okoliczności dotyczących niepełnosprawności.

Źródło: Puls Medycyny

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.