Oleaceina z oliwy extra virgin może zapobiec chorobom serca i naczyń

Maja Marklowska-Dzierżak
11-04-2018, 06:00

Naukowcy z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego odkryli nowe właściwości oleaceiny – substancji znajdującej się w oliwie extra virgin. Wyniki ich badań opublikowano w czasopiśmie „Phytomedicine”, a zgłoszony przez nich projekt „Oleaceina jako inhibitor destabilizacji blaszki miażdżycowej u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym” został wyróżniony w konkursie Złoty Skalpel 2017.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Badania nad właściwościami oleaceiny prowadził zespół pod kierownictwem prof. dr. hab. n. farm. Marka Naruszewicza, kierownika Katedry Farmakognozji i Molekularnych Podstaw Fitoterapii WUM. Dowiodły one, że oleaceina efektywnie hamuje stan zapalny będący przyczyną rozpadu blaszki miażdżycowej. Ma to szczególne znaczenie w przypadku pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, których obecnie jest w Polsce około 9 mln, a według prognoz – w roku 2035 może być już 16 mln.

Z liścia ligustra pospolitego łatwiej jest wyizolować oleaceinę.
Wyświetl galerię [1/5]

Z liścia ligustra pospolitego łatwiej jest wyizolować oleaceinę.

Oleaceina stabilizuje blaszkę miażdżycową

Jak podkreślają badacze, kluczową rolę w patogenezie miażdżycy odgrywają komórki układu immunologicznego - monocyty i wywodzące się z nich makrofagi. Oleaceina (obecna wyłącznie w gorzkiej, zielonkawej i mętnej oliwie extra virgin) powoduje wzrost ekspresji markerów biologicznych CD163 na powierzchni komórkowej makrofagów, co oznacza zmianę funkcji tych komórek z prozapalnej na przeciwzapalną.

„Wzrost wydzielania czynników przeciwzapalnych, takich jak interleukina 10, przez makrofagi przyczynia się do wygaszenia stanu zapalnego, a tym samym stabilizacji płytki miażdżycowej. Ponadto na modelu blaszki miażdżycowej izolowanej z tętnic szyjnych podczas zabiegu endarterektomii (operacyjnego usunięcia blaszek miażdżycowych ze światła naczynia) wykazano, że oleaceina hamuje wydzielanie białek HMGB1, będących markerami niedokrwienia i śmierci komórkowej, jak również markerami ryzyka śmierci u pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym” – tłumaczy prof. Marek Naruszewicz.

Liście ligustra pospolitego też dobrym źródłem oleaceiny

Z badań epidemiologicznych wynika, że w basenie Morza Śródziemnego zapadalność oraz śmiertelność z powodu chorób układu sercowo-naczyniowego i nowotworów jest znacznie mniejsza niż w innych regionach Europy. Zmniejszenie ryzyka chorób z powodu powikłań sercowo-naczyniowych nawet o 30-40 proc. przypisuje się wysokiemu spożyciu oliwy extra virgin, której składnikiem jest oleaceina.

Do badań, które prowadzili naukowcy z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, substancja ta została wyizolowana z liści ligustra pospolitego (Ligustrum vulgare L.), powszechnie występującej, również w Polsce, rośliny należącej do rodziny oliwkowatych, podobnie jak drzewo oliwne. „Z liści ligustra znacznie łatwiej jest wyizolować oleaceinę niż z oliwy. Poza tym roślina ta może rosnąć nawet na słabej glebie i nie wymaga zabiegów pielęgnacyjnych ani nawadniania. Niemniej jednak pozyskiwanie oleaceiny jest procesem skomplikowanym, wymagającym ekstrakcji za pomocą rozpuszczalników organicznych, dlatego samodzielne próby otrzymywania i stosowania oleaceiny czy też liści ligustra nie są polecane” – wyjaśniają badacze.

Dowiedli oni, że oleaceina jest innowacyjną substancją pochodzenia naturalnego, która może znaleźć zastosowanie w leczeniu i zapobieganiu chorobom powstającym w wyniku tworzenia się płytki miażdżycowej, takim jak zawał mięśnia sercowego czy niedokrwienny udar mózgu.

Jest patent, nie ma chętnych na produkcję leku z oleaceiną

Zarówno sposób pozyskiwania oleaceiny z liści ligustra, jak i możliwości wykorzystania tej substancji w terapii miażdżycy oraz profilaktyce jej powikłań zostały objęte zastrzeżeniem patentowym. 20 czerwca 2017 roku zespołowi badawczemu został przyznany patent amerykański na wykorzystanie oleaceiny. Kiedy badacze zgłaszali swój projekt do konkursu na wybitnego innowatora w polskiej ochronie zdrowia - Złoty Skalpel 2017, organizowanego przez „Puls Medycyny”, czekali na przyznanie jeszcze dwóch patentów – europejskiego i polskiego. Obecnie oba te patenty są już praktycznie przyznane.

Już przeprowadzone pod koniec lat 90. ubiegłego wieku badanie EPIC-Spain (European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition), którym objęto 44 tys. Hiszpanów, dowiodło, że spożywanie dziennie 40 ml oliwy z oliwek zawierającej oleaceinę obniża o 40 proc. ryzyko zawału serca i udaru mózgu. Substancja ta działa więc podobnie jak statyny, chociaż w innym mechanizmie niż wpływ na stężenie cholesterolu. Według prof. Naruszewicza, równie skuteczna jak oliwa z oliwek mogłaby być oleaceina w kapsułkach, której przyjmowanie byłoby znacznie wygodniejsze. Wdrożenie do produkcji takiego preparatu wymaga jednak przeprowadzenia kosztownych badań klinicznych. Niestety, krajowe firmy farmaceutyczne nie wyraziły jak dotąd zainteresowania zainwestowaniem w takie badania i wprowadzeniem oleaceiny w kapsułkach na rynek.

Zespół badawczy: Odkrywcy nowej terapii

  • Prof. dr hab. n. farm. Marek Naruszewicz, kierownik Katedry Farmakognozji i Molekularnych Podstaw Fitoterapii, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego;
  • Dr n. farm. Monika Czerwińska, adiunkt Katedry Farmakognozji i Molekularnych Podstaw Fitoterapii WUM;
  • Dr hab. n. farm. Anna Kiss, adiunkt Katedry Farmakognozji i Molekularnych Podstaw Fitoterapii WUM;
  • Dr n. farm. Agnieszka Filipek, adiunkt Katedry Farmakognozji i Molekularnych Podstaw Fitoterapii WUM;
  • Prof. dr hab. n. med. Jerzy Polański, II Katedra i Klinika Chirurgii Ogólnej, Naczyniowej i Onkologicznej WUM.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Maja Marklowska-Dzierżak

Najważniejsze dzisiaj
Puls Medycyny
Diety / Oleaceina z oliwy extra virgin może zapobiec chorobom serca i naczyń
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.