Rak prostaty: objawy, diagnostyka, leczenie

Iwona Kazimierska
opublikowano: 06-07-2016, 00:00

Rak prostaty (gruczołu krokowego, stercza) jest co roku wykrywany u ok. 9 tys. Polaków. Ten nowotwór długo rozwija się bezobjawowo, ale na szczęście poddaje się leczeniu.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Raka prostaty rozpoznaje się zwykle u mężczyzn po 60. roku życia, u młodszych rozwija się wyjątkowo rzadko. Ryzyko zachorowania jest ponad dwukrotnie wyższe u mężczyzn, których ojciec lub brat chorował albo choruje na ten nowotwór. Istotną rolę w patogenezie raka prostaty odgrywają zaburzenia metaboliczne — częściej dotyka on otyłych mężczyzn, stosujących dietę bogatą w tłuszcze wołowe oraz wysokotłuszczowe pokarmy mleczne. Ważnym czynnikiem etiologicznym raka prostaty jest także palenie tytoniu. 

Zobacz więcej

Pixabay.com

Objawy raka prostaty

Najczęściej rak prostaty ma początkowo bezobjawowy rozwój, a od pojawienia się komórek nowotworowych do wystąpienia widocznych symptomów choroby może upłynąć nawet kilkanaście lat. Nieznaczne dolegliwości przypominają objawy typowe dla łagodnego rozrostu gruczołu krokowego — częste oddawanie moczu lub trudności w jego oddawaniu.

Gdy już dochodzi do powiększenia gruczołu oraz zajęcia otaczających tkanek, mogą się pojawić takie objawy, jak:

  • krwiomocz,
  • uczucie pieczenia przy oddawaniu moczu,
  • bóle w podbrzuszu,
  • nietrzymanie moczu,
  • zaburzenia wzwodu,
  • bóle okolicy lędźwiowej i krocza
  • obecność krwi w spermie.

Zebranie dokładnego wywiadu przez lekarza w przypadku raka gruczołu krokowego, w którym dolegliwości nie są charakterystyczne, ma szczególne znaczenie. 

Rak prostaty - diagnostyka

„Nie ma badań przesiewowych w kierunku raka prostaty. PSA (prostate specific antigen — swoisty antygen gruczołu krokowego) to marker specyficzny dla narządu, ale nie dla chorób, którymi może on być dotknięty — mówi dr n. med. Roman Sosnowski, urolog z Kliniki Nowotworów Układu Moczowego Centrum Onkologii w Warszawie. — Za to rezonans magnetyczny to bardzo dobre badanie w wykrywaniu raka o wysokim ryzyku. Daje prawie 100 proc. pewności”.

W wieloparametrycznym badaniu MR (mpMRI) możliwe jest wykrycie raka o średnim i wysokim stopniu zaawansowania już o objętości zbliżonej do 0,5 cm (0,5 ml), w zależności od lokalizacji i charakteru tkanki w obrębie i w otoczeniu stwierdzonych zmian.

Warto wiedzieć: jakie są prawidłowe wartości PSA

PSA to białko produkowane przez prostatę. U młodego, zdrowego mężczyzny wartość PSA wynosi ok. 0,5-2 ng/ml. Z wiekiem prostata rośnie i PSA też wzrasta. W Polsce za normę przyjmuje się PSA poniżej 4 ng/ml. Podwyższona wartość PSA może wskazywać na łagodny rozrost, zapalenie, a także na raka prostaty.

Leczenie raka prostaty dopasowane do indywidualnego przypadku

Terapia chorego na raka prostaty musi być dopasowana do indywidualnego przypadku. „Gdy choroba jest ograniczona tylko do narządu, czyli nie powoduje przerzutów, głównie leczymy radykalnie, a więc staramy się usunąć za wszelką cenę komórki nowotworowe: czy to chirurgicznie (a jest to metoda najbardziej skuteczna), czy wykorzystując radioterapię. Natomiast gdy choroba jest uogólniona, z przerzutami do kości, węzłów chłonnych lub innych narządów, możemy pomóc pacjentowi stosując nowoczesną hormonoterapię, chemioterapię albo leczenie celowane. Wydłużamy wtedy życie chorego, poprawiamy jego jakość i spowalniamy przebieg choroby” — wyjaśnia dr Sosnowski.

Leczenie chirurgiczne

Leczenie chirurgiczne (prostatektomia radykalna) w przypadku nowotworu o niewielkim stopniu zaawansowania może zapewnić całkowite wyleczenie. Jest stosowane, gdy guz nie rozrósł się jeszcze poza narząd, stężenie PSA nie jest zbyt wysokie (poniżej 20 ng/ml), a ogólny stan zdrowia pacjenta pozwala na przeprowadzenie takiej operacji. U wybranych pacjentów z bardziej zaawansowaną chorobą istnieje możliwość przeprowadzenia operacji, ale wówczas jest ona jednym z etapów złożonego leczenia onkologicznego.

Radioterapia

Radioterapia to dobre rozwiązanie w przypadku mężczyzn, u których z różnych powodów zdrowotnych niewskazany jest zabieg chirurgiczny. Radioterapię można także stosować u pacjentów, u których rak rozrósł się poza prostatę. Wyróżnia się dwa rodzaje radioterapii:

Onkologia
Ekspercki newsletter z najważniejszymi informacjami dotyczącymi leczenia pacjentów onkologicznych
ZAPISZ MNIE
×
Onkologia
Wysyłany raz w miesiącu
Ekspercki newsletter z najważniejszymi informacjami dotyczącymi leczenia pacjentów onkologicznych
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska). Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj
  • teleradioterapia, w której źródło promieniowania znajduje się na zewnątrz pacjenta,
  • brachyterapia, gdy źródło promieniowania umieszczone jest, za pomocą odpowiedniego sprzętu, czasowo lub na stałe bezpośrednio w prostacie.

Hormonoterapia

Hormonoterapia w raku prostaty polega na zablokowaniu produkcji męskich hormonów płciowych (androgenów) lub/i blokowaniu ich działania w organizmie. Stosuje się ją po rozpoznaniu nowotworu w fazie uogólnionej (liczne przerzuty). Wykorzystuje się też jako leczenie uzupełniające u wybranych chorych poddanych radioterapii oraz u pacjentów, u których nie można zastosować leczenia operacyjnego lub naświetlań. Wyróżniamy hormonoterapię chirurgiczną, czyli operacyjne usunięcie jąder, będących głównym źródłem testosteronu oraz farmakologiczną, której zadaniem jest zatrzymanie produkcji testosteronu w jądrach i/lub zablokowanie jego w komórkach raka. 

„Rak prostaty jest zależny od testosteronu, dlatego wszelkimi sposobami dążymy do obniżenia jego stężenia — mówi dr Sosnowski. — Mamy coraz więcej nowoczesnych leków hormonalnych, które nie tylko obniżają stężenie endogennego testosteronu, ale hamują również produkcję tego hormonu przez sam nowotwór”. 

Chemioterapia

Chemioterapia jest wdrażana, gdy choroba rozwija się, pomimo prawidłowo prowadzonego leczenia hormonalnego (tzw. oporność na kastrację). 

Przerzuty raka prostaty do kości

Rak prostaty może dawać przerzuty do różnych narządów, a szczególnie rozprzestrzenia się do okolicznych węzłów chłonnych oraz kości: kręgosłupa, miednicy, żeber, a także kości ramion i udowych. Najczęstszym objawem rozsiewu są dolegliwości bólowe oraz patologiczne złamania. 

Jednym ze sposobów leczenia tego rodzaju przerzutów jest stosowanie bisfosfonianów, wpływających na zaburzenia metabolizmu w kościach wywołane przez nowotwór. Inną formą leczenia jest radioterapia. Może się ona odbywać poprzez naświetlanie kości z zewnętrznych źródeł promieniowania albo podawanie radioizotopów, czyli preparatów zawierających pierwiastki promieniotwórcze, które dzięki temu, że gromadzą się w kościach, mogą bezpośrednio oddziaływać na nowotwór. 

Zarówno klasyczna radioterapia, jak i stosowanie radioizotopów przynoszą na ogół dobry efekt przeciwbólowy. Mogą także wydłużać czas do pierwszego tzw. zdarzenia kostnego (złamania patologiczne, ucisk na rdzeń kręgowy czy konieczność zastosowania leczenia chirurgicznego).

Problem psychologiczny - rak prostaty to choroba, która dotyka sedna męskości

Z rakiem gruczołu krokowego wiąże się szereg problemów psychologicznych. Leczenie może spowodować zaburzenia erekcji, a jednym z działań niepożądanych jest nietrzymanie moczu. Może to negatywnie wpływać na postrzeganie przez mężczyznę swojej atrakcyjności i powodować problemy w relacji z partnerką.

W oswojeniu choroby i nauce funkcjonowania z nią na co dzień ma pomóc kampania „Rada na Raka prostaty”, której organizatorem jest Stowarzyszenie Mężczyzn z Chorobami Prostaty „Gladiator”. Jej celem jest edukacja pacjentów, a także ich bliskich.

„Bezcenną formą pomocy w terapii chorych na nowotwory jest obecność osoby bliskiej. Dzięki wsparciu rodziny pacjent może się uwolnić od napięć i negatywnych uczuć, wyrazić lęki, obawy i smutek oraz obudzić w sobie nadzieję na powrót do zdrowia. To niezwykle ważne, by bliscy byli przy nim w tych trudnych chwilach” — mówi dr n. med. Mariola Kosowicz, psychoonkolog z Centrum Onkologii w Warszawie.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Iwona Kazimierska

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.