Odwieczna towarzyszka ludzkości – cukrzyca

  • Iwona Kazimierska
22-01-2018, 12:54

Według badań International Diabetes Federation na świecie jest aż 425 mln cukrzyków. Kiedy pojawiły się pierwsze doniesienia na temat tej choroby? Czy prawdą jest, że towarzyszy ludzkości od wieków?

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Obecny poziom wiedzy na temat cukrzycy zawdzięczamy ponad 4 tysiącom lat obserwacji tej choroby. Pierwsza wzmianka na jej temat pojawiła się już ok. 1552 r.p.n.e. – w egipskim papirusie Ebersa wspomniano o chorych, którzy bardzo szybko tracą na wadze oraz często oddają mocz.

Insula czyli wyspa

Chociaż objawy cukrzycy były odnotowane półtora tysiąca lat przed naszą erą, wiedza na jej temat nieco bardziej pogłębiła się dopiero w XVIII w.n.e., by rozkwitnąć w XX w. Ważnym odkryciem była obserwacja Anglika Mathew Dobsona, który w 1776 r. stwierdził, że słodki smak moczu u chorych na cukrzycę jest uzależniony od zawartości w nim cukru. To również on zauważył, że cukrzyca przybiera różną postać – jedni pacjenci żyją z chorobą krótki czas, podczas gdy inni dużo dłużej – jest to zalążek pierwszego podziału cukrzycy na chorobę typu 1. i 2.


Kolejny kamień milowy związany był z odkryciem źródła problemów z cukrzycą – trzustką. W 1889 r. Joseph von Mering i Oskar Minkowski, przeprowadzający badania na psach, stwierdzili, że całkowite usunięcie trzustki prowadzi do rozwinięcia u nich cukrzycy. Rozpoczęto badania doświadczalne, które miały na celu opracować techniki chirurgiczne przeszczepiania trzustki.

Nazwę insulina pochodzącą od łacińskiego słowa insula – wyspa zapoczątkował w 1910 r. angielski uczony sir Edward Albert Sharpey-Schafer, który odkrył, że za cukrzycą stoi pojedyncza substancja produkowana przez trzustkę.

Prawdziwy przełom nastąpił w 1921 r. i rozpoczął złoty wiek odkryć i wynalazków w tym zakresie. Właśnie w tym roku dobitnie potwierdzono, że insulina, która reguluje poziom cukru, znajduje się w trzustce. Rok później kanadyjski biochemik James Collip oczyszcza insulinę, która po raz pierwszy zostaje podana człowiekowi – 14-letniemu Leonardowi Thompsonowi. W tamtych czasach dzieci z cukrzycą typu 1. żyły około roku – pacjent Collipa dożywa wieku 27 lat, a przyczyną jego śmierci jest zapalenie płuc.

W kolejnych latach wraz z rozwojem metody leczenia insuliną znacznie wydłuża się długość życia osób chorych na cukrzycę. W latach 60. XX w. w końcu opracowane zostają paski testowe, dzięki którym w szybki sposób można uzyskać odczyt zawartości cukru w moczu. Równolegle testowane są paski, które przy pomocy kropli krwi wskazują poziom glikemii. Lekarze z Uniwersytetu Minnesoty idą o krok dalej i podejmują próbę przeszczepu trzustki w celu wyleczenia pacjenta z cukrzycą typu 1.

Od glukometrów wielkości cegły…

W latach 70. XX w. metody leczenia dynamicznie się rozwijają. Powstaje pierwszy glukometr, który wielkością moglibyśmy porównać do kostki brukowej. Powstaje również pierwsza pompa insulinowa wymyślona przez amerykańskiego inżyniera i biznesmena Deana Kamena.

W 1979 r. udało się wytworzyć pierwszą syntetyczną insulinę ludzką. Naukowcy wykorzystali technologię rekombinowanego DNA oraz bakterie E.colli. We wcześniejszych latach producenci insuliny nie mieli innego wyjścia, jak zaopatrywać się w tkankę trzustkową od zwierząt.

…do systemów w rozmiarze zapałki

XXI w. zaczyna się pomyślnie – powstaje pierwszy system ciągłego monitorowania glikemii. Obecnie jego najnowocześniejszą formę przybiera system Eversense, który jest umieszczany pod skórą ramienia chorego na cukrzycę na 90 dni (są już prowadzone badania, by ten okres przedłużyć do 6 miesięcy). To duży postęp w technologii CGM, ponieważ dotychczasowe systemy należało wymieniać co tydzień, ewentualnie raz na dwa tygodnie.

Nadajnik systemu jest bardzo lekki, wodoodporny oraz wyposażony w Bluetooth, który zapewnia łączność ze smartfonem. Nadajnik dba także o bezpieczeństwo chorego – wibruje za każdym razem, gdy odnotuje zbliżającą się hipo- bądź hiperglikemię. Ostatnim elementem Eversense jest telefon z aplikacją – to tam zbierane są dane o stężeniu cukru, do których użytkownik ma dostęp w każdym momencie.

Równolegle badacze nie dają za wygraną i próbują opracować metodę, która uprości leczenie przy pomocy insuliny. Naukowcy z Uniwersytetu Cambridge prowadzą badania nad sztuczną trzustką, która ma łączyć w sobie technologie pompy insulinowej oraz ciągłego monitorowania glukozy. „Mostem do wyleczenia” nazywane jest odkrycie dr. Edwarda Damiana, który opracował bioniczną trzustkę iLet, dostarczającą insulinę i glukagon co pięć minut.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: IKA

Puls Medycyny
Diabetologia / Odwieczna towarzyszka ludzkości – cukrzyca
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.