Nowoczesne monitorowanie glikemii ułatwia życie z cukrzycą

Monika Rachtan. Materiał partnera
opublikowano: 07-10-2020, 09:19

Systemy ciągłego monitorowania glikemii pozytywnie wpływają na kontrolę metaboliczną cukrzycy. Oprócz korzyści klinicznych, pacjenci zauważają także redukcję stresu związanego z chorobą, co znacząco wpływa na jakość ich życia.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Lekarzom i pacjentom z cukrzycą systemy ciągłego monitorowania glikemii (CGMs) są znane od wielu lat. W ostatnim czasie nastąpił jednak znaczny rozwój technologii, co sprawiło, że korzystanie z nich staje się standardem postępowania w określonych grupach pacjentów. Beneficjentami ich zastosowania mogą być wszystkie osoby z cukrzycą typu 1 lub typu 2, przede wszystkim jednak pacjenci stosujący insulinoterapię, szczególnie w modelu wielokrotnych wstrzyknięć. CGM są coraz częściej wykorzystywane także przez pacjentów z cukrzycą wtórną oraz w przypadku cukrzycy w ciąży.

Ciągłe monitorowanie glikemii daje pełen obraz jej zmienności.
Zobacz więcej

Ciągłe monitorowanie glikemii daje pełen obraz jej zmienności. iStock

Ograniczenia kliniczne hemoglobiny glikowanej

Hemoglobina glikowana (HbA1c) została po raz pierwszy wyizolowana w 1958 r. przez Davida Allena, a w 1968 r. Samuel Rajbar odkrył, że u chorych na cukrzycę stężenie HbA1c jest podwyższone. Antony Cerami w 1976 r. natomiast zaobserwował, że ilość hemoglobiny glikowanej, powstającej na drodze nieodwracalnej glikacji białek, jest wprost proporcjonalna do stężenia glukozy we krwi. „Hemoglobina glikowana była podstawowym parametrem w badaniach klinicznych diabetologii, które ukształtowały algorytm leczenia cukrzycy na wiele kolejnych lat” — przypomina dr n. med. Bogumił Wolnik z Kliniki Nadciśnienia i Diabetologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Ocena kontroli cukrzycy przez samą hemoglobinę glikowaną ma jednak pewne ograniczenia. Dr Wolnik wyjaśnia, że takie parametry, jak: zmienność powstawania erytrocytów, zmienność ich długości życia, zaburzenia glikacji, zaburzenia metody analiz oraz zaburzenia hemoglobiny mogą wpływać na fałszywie podwyższony lub zaniżony poziom HbA1c. Podstawowym ograniczeniem oceny kontroli cukrzycy poprzez pomiar HBA1c jest, zdaniem eksperta, brak możliwości oceny zmienności glikemii. „Hemoglobina glikowana nie pokazuje ostrych odchyleń glikemii w kierunku hipoglikemii i hiperglikemii. Parametr ten nie pozwala także zidentyfikować skali i częstości występowania wahań glikemii w danym dniu i pomiędzy dniami” — wskazuje dr Wolnik.

Uchwycenie zmienności glikemii

Podstawowym celem w leczeniu chorego na cukrzycę jest zmniejszenie wahań glikemii, co wpływa na wyrównanie cukrzycy, a także na ograniczenie ryzyka powstawania hipoglikemii. Ciągłe monitorowanie glikemii daje pełen obraz jej zmienności. Wartość oceny tego parametru wzrasta, jeśli jest ona dokonywana z uwzględnieniem danych z ciągłego monitorowania glikemii (CGM), obejmującego CGM w czasie rzeczywistym oraz CGM metodą skanowania.

„Obecnie na rynku dostępne są dwa typy CGMs. Pierwsze z nich to systemy REAL-Time obejmujące elektrodę, transmiter i odbiornik sygnału z transmitera. Drugi to system FreeStyle Libre firmy Abbott, w którym pomiar polega na tym, że pacjent ma założoną elektrodę i za pomocą dedykowanego urządzenia (najczęściej teraz aplikacji na telefon komórkowy) skanuje wyniki glikemii” — wyjaśnia dr Wolnik.

Interpretacja wyników CGM

W praktyce klinicznej w interpretacji wyników systemu ciągłego monitorowania glikemii pomocny jest raport Ambulatory Glucose Profile (AGP), zaproponowany i znormalizowany w opublikowanym w 2019 roku Konsensusie ATTD. Raport AGP dostarcza ogólnych informacji o kontrolowaniu cukrzycy i stanowi element poznania wzorców glukozy u danego pacjenta. „Jest to narzędzie, które możemy porównać do zapisu badania EKG. Jednostronicowy, bardzo prosty w interpretacji, pokazuje wiele ważnych informacji, na podstawie których możemy oceniać zmienność i profile glikemii. Najważniejszym z punktu widzenia klinicznego parametrem, raportowanym przez AGP, jest czas w zakresie docelowym (Time in Range, TIR). Pozwala on określić odsetek czasu, przez jaki stężenie glukozy we krwi u danej osoby znajduje się w zakresie docelowym. Time in Range w zakresie 70-180 mg/dl u pacjentów dorosłych jest ustawiany jako parametr docelowy, do którego staramy się dążyć. Powoli staje się to standardem, szczególnie jeśli chodzi o pacjentów z cukrzycą typu 1” — komentuje dr Wolnik. Jego zdaniem, warto oceniać ten parametr i dążyć do tego, aby pacjent jak najwięcej czasu przebywał w normoglikemii, ponieważ ma to istotne znaczenie w zmniejszeniu ryzyka późnych powikłań cukrzycy.

Wyrównanie metaboliczne bez zmiany leczenia

Ekspert przytacza wyniki metaanalizy z 25 badań klinicznych przeprowadzonych z cukrzycą typu 1 lub typu 2 w grupie dzieci i osób dorosłych. Praca „Wpływ monitorowania poziomu glukozy na kontrolę glikemii, mierzony za pomocą HbA1c: metaanaliza badań klinicznych i badań obserwacyjnych w warunkach codziennej praktyki klinicznej” pokazuje, że bez zmiany rodzaju leczenia, a jedynie z wykorzystaniem systemu ciągłego monitorowania glikemii uzyskano poprawę wyrównania poziomu metabolicznego cukrzycy. „Przeprowadzono również analizy w 26 krajach, z wykorzystaniem 470 tys. czytników oraz 4 mln sensorów, przy wykonywaniu średnio 12 skanów dziennie za pomocą systemu FreeStyle Libre. Wyniki wskazują na uzyskanie poprawy kontroli metabolicznej cukrzycy oraz ponad 40-procentowe wydłużenie czasu w zakresie docelowym i skrócenie czasu poniżej zakresu docelowego, czyli na poziomie 54 mg/dl” — wyjaśnia dr Bogumił Wolnik. Opublikowane w lipcu 2020 r. w „Diabetes Care” wyniki badania przeprowadzonego w 102 ośrodkach Wielkiej Brytanii w grupie ponad 10 tys. chorych na cukrzycę, korzystających z systemu FreeStyle Libre, wymieniają główne powody rozpoczęcia stosowania systemu CGM. Najważniejsze z punktu widzenia lekarza były wysokie stężenia hemoglobiny glikowanej, a także problemy z hipoglikemią. Z punktu widzenia pacjenta istotna była zamiana częstych pomiarów glukozy z opuszki palca. „Wyniki kliniczne tej analizy pokazują, że pacjenci używający systemu CGM mają lepiej wyrównaną cukrzycę, następuje u nich obniżenie stężenia hemoglobiny glikowanej oraz redukcja ryzyka częstości hospitalizacji z powodu hiperglikemii i hipoglikemii, a także stresu związanego z cukrzycą. Warto podkreślić, że korzystanie z systemu FreeStyle Libre znacznie wpływa na poprawę jakości życia chorych na cukrzycę. Wyniki omawianej analizy pokazują, że stosowanie FreeStyle Libre u pacjentów nieświadomych swojej hipoglikemii wpłynęło na poprawę jej wyczuwania. To w niesamowity sposób poprawia bezpieczeństwo chorych” — komentuje ekspert.

Z niemieckiej praktyki klinicznej

Prof. Tadej Battelino, kierownik Kliniki Endokrynologii Dzieci i Młodzieży Ljubljana University Medical Center oraz Katedry Pediatrii przedstawił dane pochodzące z niemieckiego rejestru DPV, w którym gromadzone są informacje o ok. 90 proc. pediatrycznych chorych na cukrzycę typu 1 w kraju. „W rejestrze przeanalizowano pierwszy rok stosowania sensorów. Wszystkie wskaźniki mierzone w badaniu — stężenie hemoglobiny, ryzyko wystąpienia kwasicy ketonowej — poprawiły się. Także liczba przypadków hiperglikemii z wystąpieniem śpiączki zmniejszyła się o połowę” — wymienił prof. Battelino. Dodał, że system skanowania sprawdza się w wielu innych krajach europejskich i korzystnie wpływa na poprawę jakości życia chorych na cukrzycę. „Ciągłe monitorowanie glikemii metodą skanowania znacząco poprawia wyniki hemoglobiny glikowanej, a co ważniejsze, także czasu w zakresie docelowym oraz wartości czasu poniżej i powyżej zakresu docelowego, jak również zmienność glikemii. Wydaje się to znaczące dla zapobiegania przewlekłym powikłaniom cukrzycy” — zaznaczył ekspert.

Nowa filozofia zarządzania cukrzycą

Odnosząc się do najpilniejszych potrzeb w podejściu do leczenia chorych na cukrzycę, prof. Battelino stwierdził, że niezbędna jest zmiana filozofii zarządzania cukrzycą. „Musimy odejść od średnich wartości hemoglobiny glikowanej i dać osobom z cukrzycą możliwość ciągłego monitorowania glikemii lub jej monitorowania metodą skanowania. Wówczas będą oni łatwo mogli zauważyć w ciągu dnia, czy ich czas w zakresie docelowym jest wystarczająco dobry. Dzięki temu będą mieli możliwość w kolejnej części dnia poprawić swoje parametry. System ciągłego monitorowania glikemii jest narzędziem zarządzania, dzięki któremu chorzy mogą poprawić swoją glikemię w ciągu kolejnych dni” — tłumaczył prof. Battelino. Jego zdaniem, to całkiem inna filozofia od tej, do której jesteśmy przyzwyczajeni. Sprawia ona, że chorzy osiągają wyniki bliższe wartościom czasu w zakresie docelowym, co jest niezwykle ważne. „Mamy także coraz więcej dowodów na to, że zarządzanie cukrzycą skoncentrowane na TIR (czas w zakresie docelowym) jest skuteczniejsze. Osoby chore na cukrzycę mają teraz do wyboru kilka opcji monitorowania glikemii, ponieważ na rynku jest oferowanych kilka takich urządzeń. Mamy nadzieję, że dostęp do nowoczesnych technologii, zgodnie z prezentowanymi wcześniej wynikami badań, zmniejszy spoczywający na ich barkach ciężar choroby” — uważa ekspert.

Wirtualne kliniki diabetologiczne

18 marca 2020 r. podczas ATTD (Advanced Technologies & Treatments for Diabetes) w Madrycie opublikowano konsensus na temat cyfrowo-wirtualnych klinik diabetologicznych. W publikacji podkreślono, jak obecnie wygląda cyfrowy świat pacjenta oraz świat cyfrowy opieki zdrowotnej. Najważniejsze założenia opublikowanego w Madrycie dokumentu dotyczyły dostępności cyfrowych wirtualnych klinik diabetologicznych dla wszystkich chorych na cukrzycę. Kluczowym celem ich działania jest wsparcie pacjentów w celu samodzielnego podejmowania decyzji w procesie terapeutycznym. Kliniki mogą zastępować część wizyt, ale powinny także zwiększać współpracę pomiędzy pacjentem a lekarzem. Aby system wirtualnych klinik działał sprawnie, konieczne jest zapewnienie zarówno pacjentowi, jak i lekarzowi łatwej transmisji danych z różnych urządzeń. Ważnym aspektem funkcjonowania, omówionym przez ekspertów, był także dostęp do danych pacjenta oraz ich upowszechnienie. System FreeStyle Libre daje lekarzom możliwość zdalnego monitorowania glikemii z wykorzystaniem systemu opartego na chmurze. Jest to tym bardziej ważne w czasach pandemii.

Materiał z XXI Zjazdu Naukowego Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (27-29 sierpnia, online)

ADC-28185 v2.0

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Monika Rachtan. Materiał partnera

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.