Nowe harmonogramy pracy (cz. 1)

Sławomir Molęda
21-11-2007, 00:00

Zmiana przepisów o czasie pracy w zakładach opieki zdrowotnej, jaka nastąpi od nowego roku, wymusza, zwłaszcza w szpitalach, zaplanowanie nowych rozkładów czasu pracy.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna do
Do nowych rozkładów trzeba dopasować nowe harmonogramy pracy, ponieważ rozkłady czasu pracy w ZOZ-ach powinny być stosowane na podstawie harmonogramów pracy ustalanych dla poszczególnych pracowników. Zasada ta dotyczy wszystkich pracowników zakładów opieki zdrowotnej, także zakładów niepublicznych, bez względu na liczbę zatrudnianych pracowników. Najpoważniejsza zmiana reguł kształtowania harmonogramów zajdzie w przypadku lekarzy i innych pracowników pełniących dyżury medyczne. Zmiany u pozostałych pracowników konieczne będą tylko w takim zakresie, w jakim harmonogramy sporządzane według dotychczasowych reguł naruszałyby obowiązujące normy tygodniowe i nowe okresy rozliczeniowe.

Okresy rozliczeniowe

Harmonogramy pracy ustala się dla przyjętego okresu rozliczeniowego. Okres rozliczeniowy w podstawowym wymiarze czasu pracy (norma dobowa do 7 h 35 min dla personelu medycznego oraz 8 h dla obsługi i administracji), mógł dotąd wynosić maksymalnie 12 tygodni. Wydłużenie go do 3 miesięcy stanowi zmianę niewielką i nie obliguje zakładu do niczego, bo można pozostać przy okresie dotychczasowym. Podobnie jest w przypadku 4-tygodniowego okresu rozliczeniowego w przedłużonym wymiarze czasu pracy (norma dobowa do 12 h), który będzie wynosił miesiąc.
Bardziej znaczące jest skrócenie przedłużonego okresu rozliczeniowego, dopuszczalnego w szczególnie uzasadnionych przypadkach, z maksymalnie 12 do 4 miesięcy. Obliguje ono zakłady, które stosują najdłuższe okresy rozliczeniowe, do ich skrócenia. Przypominam, że zmiana okresu rozliczeniowego, jak również rozkładu lub systemu czasu pracy wymaga uprzedniej zmiany treści układu zbiorowego, regulaminu pracy bądź obwieszczenia pracodawcy. Zmiana układu następuje w drodze zawarcia protokołu dodatkowego, który wchodzi w życie nie wcześniej niż z dniem jego zarejestrowania. Natomiast zmiana regulaminu pracy lub obwieszczenia wchodzi w życie po upływie 2 tygodni od dnia podania jej do wiadomości pracowników. Wprowadzenie przedłużonego okresu rozliczeniowego w zakładach opieki zdrowotnej nie będzie wymagało uprzedniego powiadomienia inspektora pacy, tak jak jest wymagane dotychczas.

Obliczanie nominału

Istotna zmiana dotyczy zasad obliczania wymiaru czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym (tzw. nominału czasu pracy). W myśl art. 32h UZOZ, wymiar ten ustala się przez pomnożenie norm dobowych przez liczbę kalendarzowych dni roboczych, z wyłączeniem dodatkowych dni wolnych od pracy oraz niedziel i świąt przypadających w danym okresie rozliczeniowym. Uchylenie tego przepisu sprawia, że w jego miejsce wchodzą zasady określone w kodeksie pracy (k.p.). W ich świetle nominał czasu pracy danego pracownika oblicza się:
- mnożąc normę tygodniową przez liczbę tygodni przypadających w okresie rozliczeniowym, a następnie
- dodając iloczyn normy dobowej i liczby dni pozostałych do końca okresu rozliczeniowego, przypadających od poniedziałku do piątku.
Tak obliczony nominał obniżany jest przez każde święto przypadające w innym dniu niż niedziela (o normę dobową) oraz - tak jak dotąd - o liczbę godzin usprawiedliwionej nieobecności.
Uwaga! Muszę zaznaczyć, że stosowanie tych zasad może być podawane w wątpliwość, ponieważ nie opiera się ściśle na brzmieniu przepisu, lecz na wykładni systemowej, nadającej art. 130 k.p. znaczenie ogólnej reguły obliczania nominału czasu pracy.

Korekta norm tygodniowych

Harmonogramy pracy powinny określać dni i godziny pracy oraz dni wolne od pracy dla poszczególnych pracowników ZOZ-u. Zmiany w tym zakresie polegają na korekcie zdezaktualizowanych norm tygodniowych. Dotychczasowe zapisy o tych normach (do 40 h - dla pracowników medycznych, do 42 h - dla pracowników technicznych, obsług i gospodarczych, do 26 h 15 min - dla pracowników radiologii, radioterapii, medycyny nuklearnej, fizykoterapii, patomorfologii, histopatologii, cytopatologii, cytodiagnostyki, medycyny sądowej i prosektoriów oraz do 31 h 30 min - dla pracowników niewidomych zatrudnionych na stanowiskach wymagających kontaktu z pacjentami) pozostają zapisami martwymi od czasu wprowadzenia pięciodniowego tygodnia pracy. Po zastosowaniu normy dobowej do przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy, norma tygodniowa i tak nie mogła przekraczać norm wprowadzonych nowelizacją przepisów (odpowiednio do 37 h 55 min, do 40 h, do 25 h oraz do 30 h). Chciałbym podkreślić, że przedstawiona wykładnia przepisów znalazła ostatnio potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego z 3 sierpnia 2007 r. (sygn. I PZP 6/07), uznającej prawo pracowników zakładów opieki zdrowotnej do korzystania z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy na gruncie obowiązującego prawa. Z uchwały tej wynika, że za pracę przekraczającą normy tygodniowe wynikające z uwzględnienia dni wolnych od pracy w pięciodniowym tygodniu pracy, należy się dodatkowe wynagrodzenie z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych.

Dyżury medyczne

Ponieważ dyżury medyczne nie były wliczane do czasu pracy, ujmowanie ich w harmonogramach pracy nie podlegało przepisom o czasie pracy. Harmonogramy wyznaczające dyżury należało wobec tego traktować jako specyficzną formę polecenia wykonywania dyżuru medycznego, polecenia, które mogło być równie dobrze wydane w formie ustnej. Wliczanie czasu dyżurów medycznych do czasu pracy powoduje, że harmonogramy wyznaczające te dyżury ?podpadają" pod przepisy o czasie pracy. Mało tego, stają się niezbędne w takim zakresie, w jakim mamy do czynienia z dyżurami zaplanowanymi. Skoro bowiem czas dyżuru jest czasem pracy, to dyżury powinny zostać objęte rozkładem czasu pracy w takim zakresie, w jakim zostaną zaplanowane. A rozkład powinien być stosowany na podstawie harmonogramów pracy.
Objęcie dyżurów rozkładem czasu pracy daje związkom zawodowym sposobność wywierania wpływu na ich kształt w trakcie uzgodnień dotyczących wprowadzenia odpowiednich zmian do regulaminu pracy bądź układu zbiorowego.

Pilne zadania dla dyrektorów

Wydaje się, że pierwszym i najważniejszym krokiem, pozwalającym na ustalenie nowych harmonogramów pracy w szpitalach, jest zorientowanie się, ilu lekarzy wyrazi zgodę na pracę w wymiarze przekraczającym 48 godzin na tydzień. W tej kwestii warto dążyć do jak najszybszego porozumienia z lekarzami. Przy sporządzaniu harmonogramów obejmujących dyżury należy zwrócić szczególną uwagę na regułę, która znacznie zawęża pole manewru. Chodzi o regułę wyrażoną w art. 32jb UZOZ, zgodnie z którą 11-godzinny okres dobowego odpoczynku powinien być udzielony bezpośrednio po zakończeniu pełnienia dyżuru.
Na zakończenie warto dodać, że przepisy o czasie prac nie wykluczają wprowadzenia rozwiązań, które nie zostały w nich przewidziane. Niemniej jednak wprowadzenie oryginalnych rozwiązań wymaga zachowania trybu przewidzianego przez kodeks pracy i uwzględnienia obowiązujących przepisów w takim zakresie, w jakim przepisy te będą odnosić się do tych rozwiązań.

Podstawa prawna:
1) art. 32g-32jb ustawy o zakładach opieki zdrowotnej w brzmieniu obowiązującym przed i po 1 stycznia 2008 r.,
2) art. 5, 104-104 (3), 150 § 1 i 4, 241 (9) § 1 i 241 (12) § 1 Kodeksu pracy,
3) uchwała Sądu Najwyższego z 3 sierpnia 2007 r., sygn. I PZP 6/07.





Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Sławomir Molęda

Puls Medycyny

Prawo / Nowe harmonogramy pracy (cz. 1)
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.