NIK: w walce z pandemią otyłości wśród dzieci wciąż przegrywamy

KL/NIK
opublikowano: 16-12-2021, 12:17

Przeciwdziałanie zalewającej nas fali otyłości miało być jednym z priorytetów państwa. Kolejne lata jednak nie przyniosły jakiegokolwiek zahamowania tempa wzrostu liczby dzieci i młodzieży z nadmierną masą ciała – alarmuje NIK.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Nadmiar tkanki tłuszczowej zwiększa ryzyko cukrzycy, nadciśnienia, udaru, choroby wieńcowej czy zwyrodnienia stawów.
iStock

NIK zwraca uwagę, że na wizytę u specjalisty trzeba było czekać nawet ponad rok. Choć w Narodowym Programie Zdrowia na lata 2016-2020 otyłość uznano za chorobę cywilizacyjną, a jej leczenie za jeden z priorytetów, działania podejmowane przez kolejnych ministrów zdrowia nie tylko nie doprowadziły do spadku liczby dzieci i młodzieży z nadmierną masą ciała. “Skala problemu rosła, choroba zaczęła dotykać coraz młodszych dzieci, a skuteczność terapii była niewielka” – podkreśla Izba.

NIK: mała skuteczności leczenia otyłości u dzieci i młodzieży, przestarzałe metody terapii

Jak czytamy w raporcie Izby, w okresie od stycznia 2018 r. do końca marca 2020 r. lekarze diagnozowali i leczyli zaburzenia metaboliczne wynikające z chorób cywilizacyjnych, ale efekty tych działań, nie zawsze były zadowalające. Według ustaleń NIK, w kontrolowanych placówkach podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) i ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS) do redukcji masy ciała doszło jedynie w przypadku kilkunastu procent pacjentów do 18. roku życia, u których zdiagnozowano problem. W ocenie kontrolerów Izby, przyczyną tak małej skuteczności leczenia były błędy diagnostyczne i przestarzałe metody terapii, ale przede wszystkim brak dostępu do leczenia wynikający głównie z braku specjalistów.

Za mało uwagi poświęcono profilaktyce otyłości

Jak wynika z ustaleń NIK, połowa kontrolowanych placówek POZ na zapobieganie otyłości i nadwadze nie wydała nawet złotówki, a profilaktyka polegała głównie na udzielaniu ustnych pouczeń i przekazywaniu materiałów promocyjnych przygotowanych przez firmy farmaceutyczne. Z kolei obowiązkowymi badaniami bilansowymi, będącymi głównym źródłem informacji o stanie zdrowia, umożliwiającymi także wczesne wykrywanie nadwagi albo otyłości, objęto w 2018 r. i 2019 r. tylko nieco ponad 60 proc. dzieci i młodzieży, podczas gdy jeszcze w 2013 r. nawet 90 proc.

W ocenie NIK to dowód , że system opieki zdrowotnej nie zapewniał kompleksowej opieki dzieciom i młodzieży, w tym z nadmierną masą ciała. Brakowało skoordynowanych działań i całościowego podejścia do problemu, począwszy od działań profilaktyczno-edukacyjnych, przez skuteczną diagnostykę po szybki dostęp do efektywnego leczenia.

NIK objęła kontrolą Ministerstwo Zdrowia, 24 placówki POZ oraz 8 placówek AOS w dziewięciu województwach: kujawsko-pomorskim, lubelskim, lubuskim, opolskim, podkarpackim, pomorskim, śląskim, świętokrzyskim, warmińsko-mazurskim.

Nadwaga to problem ponad 30 proc. dzieci w wieku szkolnym

Skala zjawiska systematycznie rośnie, co szczególnie niepokoi w przypadku dzieci i młodzieży. Według danych Instytutu Żywienia i Żywności z 2018 r. polskie dzieci są zaliczane do najszybciej tyjących w Europie. W latach 70. ubiegłego wieku nadmierną masę ciała notowano w Polsce u mniej niż 10 proc. uczniów, podczas gdy w ostatnich latach u ponad 22 proc.

Z kolei z raportów opracowanych na zlecenie ministra zdrowia wynika, że w 2018 r. nadwagę miało nawet 30,5 proc. dzieci w wieku szkolnym. Szacunki te mogą jednak nie pokazywać pełnego obrazu problemu, bo jak pokazała kontrola NIK, dane, które przekazywały badane placówki POZ do Ministerstwa Zdrowia, były niezgodne ze stanem faktycznym i nierzetelne.

Obecnie odpowiedzialność za rozpoznanie otyłości jako choroby, a także za udzielanie pomocy w postaci odpowiedniej prewencji i doborze właściwego leczenia ciąży na lekarzach POZ. Jak pokazała kontrola NIK, nie przynosi to pożądanych efektów, zatem zdaniem Izby, konieczne jest stworzenie ujednoliconego i zintegrowanego podejścia do tego problemu.

Przeciwdziałanie otyłości u dzieci i młodzieży - co zaleca NIK?

Najwyższa Izba Kontroli w celu skutecznego przeciwdziałania pandemii otyłości uznaje za niezbędne :

  • wprowadzenie do koszyka świadczeń gwarantowanych świadczeń z zakresu poradnictwa żywieniowego i leczenia dietetycznego,
  • wprowadzenie do koszyka świadczeń gwarantowanych świadczeń zespołów interdyscyplinarnych gwarantujących opiekę lekarza, psychologa, dietetyka i rehabilitanta/fizjoterapeuty,
  • aktualizację warunków realizacji badań bilansowych,
  • zintensyfikowanie prac nad przygotowaniem projektu ustawy regulującej zawód dietetyka,

Izba wnosi też o podjęcie skutecznych działań w celu:

  • zapewnienia odpowiedniej liczby lekarzy specjalistów w dziecięcych dziedzinach medycyny, np. poprzez zwiększenie liczby miejsc rezydenckich i zachęcanie do specjalizowania się w tej dziedzinie,
  • zwiększenie liczby wykonywanych badań bilansowych u dzieci i młodzieży, ze szczególnym uwzględnieniem działań edukacyjnych skierowanych do rodziców i opiekunów małoletnich pacjentów,
  • oszacowanie populacji dzieci i młodzieży z nadwagą i chorych niezdiagnozowanych na otyłość, a także będących w tej grupie ryzyka, w celu doboru skali i rozmiaru prowadzonych działań profilaktycznych i leczniczych,

a także o:

  • przygotowanie i wdrożenie ogólnopolskiego, kompleksowego planu działań mających na celu profilaktykę i leczenie nadwagi i otyłości, poprzedzonego analizą funkcjonowania systemu opieki nad dziećmi i młodzieżą z zaburzeniami metabolicznymi wynikającymi z otyłości i chorób cywilizacyjnych,
  • zapewnienie adekwatnych do potrzeb zasobów, struktur i standardów organizacyjnych, umożliwiających realizację kompleksowego planu działania w zakresie profilaktyki i leczenia nadwagi i otyłości dzieci i młodzieży.

Cały raport dostępny tutaj.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Otyłość i nadwaga u dzieci: ekspert o mitach i szkodliwych nawykach

86 proc. Polaków skarży się na bóle kręgosłupa. Winny brak aktywności i dodatkowe kilogramy

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.