Niedobory żywieniowe osłabiają odporność dziecka

Oprac. IKA
opublikowano: 16-03-2016, 00:00

Wiele dzieci w trakcie choroby traci apetyt i odmawia jedzenia. Ograniczenie spożycia wartościowych produktów może skutkować powstaniem niedoborów żywieniowych, które obniżają skuteczność leczenia i wydłużają jego przebieg.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu jest zbilansowana dieta, dostarczająca wszystkie niezbędne składniki odżywcze, takie jak białka, węglowodany, tłuszcze, witaminy, pierwiastki śladowe i elektrolity. Weryfikacja sposobu odżywiania w trakcie choroby ma ogromne, często niedoceniane znaczenie dla przebiegu procesu leczenia. 

Zobacz więcej

istockphoto

Trzeba mieć siły do walki z chorobą

W czasie choroby wiele czynników wpływa na pogorszenie stanu odżywienia dziecka. Osłabienie, złe samopoczucie oraz występujące niekiedy trudności w połykaniu sprawiają, że dzieci jedzą niechętnie, przez co nie dostarczają organizmowi cennych składników. Co więcej, często towarzyszące chorobie wymioty czy biegunka nie dość, że powodują utratę zapasów zgromadzonych w organizmie, to dodatkowo zaburzają proces wchłaniania w przewodzie pokarmowym dostarczanych składników odżywczych.

Organizm małego pacjenta potrzebuje do prawidłowego funkcjonowania białka, węglowodanów, tłuszczów, witamin oraz składników mineralnych w odpowiednich proporcjach. Podczas walki z chorobą szczególne znaczenie ma białko. Jeśli jego podaż jest zbyt niska, może dojść do redukcji tkanki mięśniowej, spadku odporności. W rezultacie organizm dziecka staje się bardziej podatny na infekcje, a ogólne osłabienie wpływa niekorzystnie na efektywność leczenia.

Podczas choroby zapotrzebowanie na wartościowe składniki odżywcze jest dużo większe. „Wyjątkowo aktywny w czasie infekcji układ immunologiczny do wytworzenia poszczególnych składowych, takich jak: przeciwciała, leukocyty czy białka ostrej fazy, zużywa więcej białka oraz mikro- i makroelementów dostarczanych z pożywieniem. Jeśli brakuje dostawy tych składników z zewnątrz, organizm wykorzystuje wewnętrzne rezerwy. Gdy zasoby te nie są na bieżąco uzupełniane wraz z pełnowartościowymi posiłkami, powstają niedobory żywieniowe” — wyjaśnia dr hab. n. med. Jarosław Kierkuś z Kliniki Gastroenterologii, Hepatologii i Zaburzeń Odżywiania Instytutu Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie.

„Niedobory żywieniowe osłabiają odporność dziecka — potwierdza dr hab. n. med. Andrea Horvath z Kliniki Pediatrii WUM. — Zaburzenia jakościowe diety, czyli nie tylko zmniejszona podaż kalorii, ale również — a może przede wszystkim — niedobór wielu makro- i mikroelementów, kluczowych dla prawidłowego funkcjonowania układu immunologicznego, mogą pogłębiać zaburzenia odporności u dzieci.

Przerwać błędne koło zakażeń 

Dziecko po przebytej chorobie trafia do przedszkola lub szkoły, gdzie eksponowane jest na kolejne czynniki chorobotwórcze, a ponieważ jego odporność jest obniżona, tym łatwiej o kolejną infekcję. Zaczyna działać mechanizm samonapędzającego się błędnego koła. 

Eksperci szacują, że problem ten dotyczy 15 proc. dzieci w wieku przedszkolnym. „Dzieci chorują dużo częściej niż dorośli, ponieważ ich układ odpornościowy nie jest jeszcze w pełni ukształtowany, a każda infekcja dodatkowo osłabia jego funkcjonowanie. W efekcie dzieci uczęszczające do przedszkola i szkoły zapadają na infekcje górnych dróg oddechowych nawet do ośmiu razy w roku” — komentuje dr hab. Andrea Horvath.

Jeśli infekcjom towarzyszy pogarszanie się stanu odżywienia, należy jak najszybciej przerwać mechanizm błędnego koła. „W takim przypadku sama porada dietetyczna i intensyfikacja wysiłków, by dziecko więcej i częściej jadło, mogą okazać się niewystarczające. Z tych względów zarówno w okresie infekcji, jak i w pierwszym etapie po jej zakończeniu wskazane jest stosowanie u dzieci specjalistycznych, wysokoenergetycznych preparatów odżywczych” — radzi dr Jarosław Kierkuś. 

Powstałe podczas choroby niedobory żywieniowe mogą być zbyt duże, aby wyrównać je codzienną dietą. „W takiej sytuacji warto, kiedy dziecko odzyskuje apetyt, podawać mu pełnowartościowe pokarmy o zwiększonej kaloryczności. To kompletne odżywczo, wysokoenergetyczne, płynne diety w butelce, wzbogacone o błonnik, dostępne tylko w aptekach. Dostarczając odpowiednią ilość energii, białka, elektrolitów, witamin i pierwiastków śladowych, środek taki wzmacnia organizm dziecka w sytuacjach zwiększonego zapotrzebowania żywieniowego. Takie produkty odżywcze mogą stanowić wsparcie w żywieniu dziecka nie tylko w czasie rekonwalescencji, ale również podczas choroby” — radzi dietetyk kliniczny Edyta Mazurek. 

 

Badanie
Co wiedzą matki o odżywianiu w chorobie
Badanie „Odżywianie dziecka w chorobie”, zrealizowane w lutym 2016 r. przez SW Research na zlecenie Nutricii Medycznej, wykazało, że matki są świadome tego, jak ważne w walce z chorobą jest odpowiednie odżywianie dziecka. Aż 70 proc. zdaje sobie z tego sprawę i wie, że właściwe odżywianie jest równie istotne w szybszym powrocie do zdrowia, co podawanie lekarstw. Dlatego w tym trudnym czasie stają na głowie, aby zachęcić dziecko do spożycia czegoś wartościowego. 
Najczęściej wskazywane przez respondentki metody to gotowanie ulubionych dań oraz próba przekonania dziecka, że jeśli zje, to szybciej wyzdrowieje. Duża część matek wskazała, że dzieli posiłek na mniejsze porcje i rozkłada jedzenie w czasie, ewentualnie przygotowuje je w łatwiejszej do przyswojenia postaci, np. kleików, zup. 
Oprócz skutecznego zachęcenia dziecka do zjedzenia posiłku, bardzo ważna jest troska o to, aby serwowane jedzenie było jak najbardziej wartościowe dla osłabionego infekcją organizmu. Prawie połowa badanych matek w trakcie choroby podaje dziecku posiłki, które zawierają więcej witamin, a 36 proc. zwraca szczególną uwagę na obecność substancji wspomagających proces leczenia, np. cynku i magnezu. Ponadto matki starają się, aby dania były lekkostrawne (46 proc.) oraz dbają o regularność i stałe pory podawania posiłków.
 

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Oprac. IKA

× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.