Niedobory wapnia oraz witaminy D w diecie dzieci i młodzieży

dr Lucjan Szponar, ; zastępca dyrektora Instytutu Żywności i Żywienia ds. bezpieczeństwa żywności ; ; mgr inż. starszy specjalista ds. żywności Maciej Ołtarzewski, ; Instytut Żywności i Żywienia w Warszawie
opublikowano: 24-05-2006, 00:00

Dane dotyczące wielkości spożycia witaminy D i wapnia pochodzą z pierwszych ogólnopolskich, reprezentatywnych badań sposobu żywienia i stanu odżywienia, dofinansowanych częściowo przez FAO, które przeprowadzono w 2000 roku.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Badaniami tymi objęto grupę 1162 chłopców i dziewcząt w wieku od 3 do 18 lat. Zbierając dane dotyczące indywidualnego sposobu żywienia, posłużono się metodą wywiadu o spożyciu z ostatnich 24 godzin z wykorzystaniem albumu "Fotografii produktów i potraw". Zebrane dane przeanalizowano pod względem zawartości sodu w całodziennych dietach z wykorzystaniem "Tabel wartości odżywczej produktów spożywczych", przy zastosowaniu 10-procentowej redukcji uzasadnionej przebiegiem procesu technologicznego.
W ocenie wyników pobrania witaminy D z dietą posłużono się normami przyjętymi przez ekspertów WHO z 2004 roku. Dla wapnia przyjęto zaś normy żywienia dla ludności w Polsce. W obydwu przypadkach przyjęto poziom bezpieczny spożycia tych składników.

Witamina D

Odsetek realizacji normy na witaminę D w całym kraju, biorąc pod uwagę zarówno chłopców, jak i dziewczęta, był najniższy w wieku przedszkolnym (36,3 proc.). W pozostałych grupach nie przekroczył on wartości 100 proc., a najwyższy był w przypadku młodzieży ze szkół średnich (85,2 proc.). Wśród chłopców z całej Polski poziom spożycia witaminy D był na zadowalającym poziomie w grupach: 13-15 i 16-18 lat (100,2 proc. i 109,9 proc.). Wśród dziewcząt z obszaru całego kraju, najwyższy odsetek realizacji normy na witaminę D stwierdzono u dziewcząt w wieku gimnazjalnym (66,8 proc.).
Uwzględniając podział administracyjny kraju, wykazano, iż w przypadku dzieci w wieku przedszkolnym odsetek realizacji normy wyższy aniżeli 50 proc. był charakterystyczny jedynie dla dzieci z województwa świętokrzyskiego oraz małopolskiego.
Wśród młodzieży ze szkół podstawowych przekroczenie wartości 50 proc. zaobserwowano już w większej liczbie województw, a najwyższym odsetkiem realizacji normy na witaminę D charakteryzowali się badani z województwa pomorskiego (85,9 proc.).
Wśród młodzieży gimnazjalnej jedynie w województwie świętokrzyskim poziom realizacji normy na witaminę D był niższy niż 50 proc. W przypadku województw: pomorskiego, opolskiego, łódzkiego i lubuskiego spożycie tej witaminy przez chłopców i dziewczęta traktowane łącznie było wyższe niż 100 proc.
Najkorzystniejszą sytuację w zakresie pobrania witaminy D stwierdzono u młodzieży ze szkół średnich. W żadnym z województw nie stwierdzono niższego niż 50 proc. odsetka realizacji normy na tę witaminę. Do województw o najniższym poziomie pobrania witaminy D należy zaliczyć: warmińsko-mazurskie, małopolskie i kujawsko-pomorskie, gdzie średni odsetek realizacji normy kształtował się w przedziale: 50-60 proc. Z kolei najwyższym pobraniem witaminy D w stosunku do normy na poziomie bezpiecznym charakteryzowała się młodzież z województw: wielkopolskiego oraz lubuskiego.

Wapń

Przeciętne pobranie wapnia z dietą w odniesieniu do normy na poziomie bezpiecznym, biorąc pod uwagę obszar całego kraju, osiągnęło najwyższe wartości wśród dzieci w wieku przedszkolnym (74,1 proc.). Wśród młodzieży ze szkół podstawowych oraz gimnazjalnych odsetek ten obniżył się nieco ponad 10 proc. Wśród chłopców i dziewcząt z grupy wiekowej 16-18 lat odsetek ten był bliski 70 proc.
W grupie dzieci w wieku przedszkolnym najniższy odsetek realizacji normy na wapń wykazano w województwach: opolskim, kujawsko-pomorskim i dolnośląskim, gdzie wartość wymienionego odsetka mieściła się w przedziale 50-60 proc. W uzupełnieniu należy dodać, iż w przeciwieństwie do wskaźników dotyczących witaminy D, nie stwierdzono dla ogółu chłopców i dziewcząt w omawianej grupie wartości odsetka poniżej 50 proc. Najwyższe wartości były stwierdzone w województwie lubuskim (105,3 proc.).
Wśród młodzieży ze szkoły podstawowej jednego z województw, a mianowicie opolskiego, wykazano poziom spożycia wapnia niższy niż 50 proc. (42,6 proc.). W żadnym z województw poziom spożycia wapnia nie był wyższy niż 100 proc. W przypadku województwa pomorskiego i lubuskiego odsetek realizacji normy na wapń był wyższy aniżeli 80 proc.
W przypadku chłopców i dziewcząt w wieku gimnazjalnym, w znacznie większym stopniu niż w poprzednio omawianej grupie, wykazano poziom realizacji normy poniżej 50 proc. Sytuacje tę stwierdzono bowiem w takich województwach, jak: podkarpackie, lubelskie i kujawsko-pomorskie. Najwyższy odsetek realizacji normy na wapń (96,5 proc.) stwierdzono w województwie opolskim.
W grupie chłopców i dziewcząt w wieku 16-18 lat najniższy poziom pokrycia dziennego zapotrzebowania na wapń został stwierdzony w przypadku młodzieży z województw lubelskiego i kujawsko-pomorskiego (35,9 proc. i 41,3 proc.). Młodzież z województwa lubuskiego, jako jedyna, charakteryzowała się zawartością wapnia w diecie wyższą niż 100 proc.

Podsumowanie

- W wyniku przedstawionych powyżej pierwszych ogólnopolskich, reprezentatywnych badań sposobu żywienia i stanu odżywienia populacji dzieci i młodzieży w Polsce w 2000 r. wykazano, iż niedobory wapnia oraz witaminy D są niestety powszechne w każdej z grup dzieci i młodzieży i wymagają pilnych działań interwencyjnych.
- Dzieci w wieku przedszkolnym są grupą najbardziej narażoną na niedobory witaminy D.
- Najniższy poziom spożycia wapnia występuje wśród młodzieży gimnazjalnej.
- Uwzględnienie podziału administracyjnego kraju nie wykazało widocznych tendencji i nie wyróżniło konkretnego województwa charakteryzującego się najniższym lub najwyższym odsetkiem realizacji normy na witaminę D i wapń.
- Jak wynika z doniesień piśmiennictwa oraz doświadczeń własnych Instytutu Żywności i Żywienia, najlepiej do skutecznego uzupełniania niedoborów żywieniowych wapnia i witaminy D nadają się przetwory mleczne wzbogacane w te składniki. Wapń z przetworów mlecznych wchłania się w przewodzie pokarmowym najskuteczniej. Również witamina D3, rozpuszczalna w tłuszczach, w tym również w tłuszczu z mleka, jest dobrze przyswajalna w przewodzie pokarmowym dziecka.
- Według zaleceń krajowego konsultanta w dziedzinie pediatrii, zmniejszanie ryzyka występowania krzywicy powinno być realizowane przede wszystkim na drodze żywieniowej.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: dr Lucjan Szponar, ; zastępca dyrektora Instytutu Żywności i Żywienia ds. bezpieczeństwa żywności ; ; mgr inż. starszy specjalista ds. żywności Maciej Ołtarzewski, ; Instytut Żywności i Żywienia w Warszawie

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.