Dwa białka przyczyną nefropatii błoniastej prowadzącej do niewydolności nerek

Marek Mejssner
opublikowano: 27-11-2014, 00:00

Gen kodujący istotne białko znajdujące się w nerkach jest prawdopodobnie odpowiedzialny za nadciśnienie u mężczyzn, a nefropatia błoniasta prowadząca do niewydolności nerek jest spowodowana reakcją autoimmunologiczną na dwa typy białek — wynika z ostatnich międzynarodowych badań naukowych. Zdaniem naukowców, świadczy to o tym, iż znaczenie nerek dla prawidłowego funkcjonowania organizmu jest większe niż dotąd przypuszczano.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Zespół naukowców z University of Cincinnati, pracujący pod kierownictwem prof. med. Jamesa F. Heady i dr. Manuchera Soleimaniego, zaprezentował 15 listopada na konferencji American Society of Nephrology w Filadelfii wyniki badań nad genem białka regulacji androgenu (KAP). Występuje ono w kanalikach proksymalnych nerek i jest stymulowane przez hormony androgenowe, takie jak testosteron. Rola KAP w nerkach pozostawała dotąd niejasna, jednak we wcześniejszych pracach stawiano tezę, iż białko to spełnia „istotną funkcję w regulacji działania układu krążenia”.

Wpływ KAP w nerkach na regulację ciśnienia u mężczyzn

Naukowcy badali działanie KAP na modelu samców myszy z deficytem genu kodującego KAP. Jak się okazało, wszystkie zwierzęta miały bardzo niskie ciśnienie tętnicze i niejednokrotnie zdradzały objawy bradykardii. „Trzymanie zwierząt na diecie wysokosolnej przez 14 dni normalizowało ciśnienie. W grupie kontrolnej samców bez deficytu KAP dieta ta powodowała wzrost ciśnienia, ale po jej odstawieniu nie było negatywnych następstw” — mówił dr Soleimani.

Jak twierdzą badacze, odkrycie to jest bardzo znaczące, wyjaśnia bowiem dlaczego u mężczyzn częściej występuje nadciśnienie, zwłaszcza po 50. roku życia, co łączono z poziomem testosteronu, ale nie znajdowano jednoznacznego i zadowalającego wyjaśnienia. „Wyniki badania sugerują, że KAP, którego poziom jest regulowany testosteronem, odgrywa istotną, jeśli nie wiodącą rolę w regulacji ciśnienia u samców zwierząt, w tym u ludzi. Odbywa się to poprzez sterowanie absorpcją soli w kanalikach nerkowych” — stwierdzają naukowcy z University of Cincinnati. Jak dodają, spadające stężenie testosteronu „rozregulowuje” KAP, co przyczynia się do „skoków” ciśnienia, typowych dla mężczyzn z nadciśnieniem po 50. roku życia.

Dwa białka przyczyną nefropatii błoniastej

Równie istotnym odkryciem dotyczącym działania nerek zakończyły się prace dużego międzynarodowego zespołu naukowców z Francji, USA i Niemiec. Okazało się, iż nefropatia błoniasta — najczęstsza przyczyna zespołu nerczycowego — jest chorobą autoimmunologiczną spowodowaną niewłaściwym działaniem jednego z białek, destabilizującego układ immunologiczny. Problemem w leczeniu tej choroby jest jej zmienny przebieg, ze znacznym odsetkiem remisji samoistnych i powolną progresją do schyłkowej niewydolności nerek.

Zespół 16 naukowców (m.in. z Centre National de la Recherche Scientifique, Université de Nice, Hamburg Universität, Boston University School of Medicine i University of Louisville) pracujący pod kierunkiem prof. Gérarda Lambeau z CNRS także przedstawił wyniki swoich badań na konferencji American Society of Nephrology w Filadelfii.

Według danych WHO, zespół nerczycowy występuje u 1,1 mln osób na świecie i od roku 2000 liczba chorych szybko rośnie. Około 14 proc. stanowią chorzy na nefropatię błoniastą.

Badania prowadzone przez ten sam zespół naukowców w 2009 r. wykazały, że za około 70 proc. przypadków nefropatii błoniastej odpowiedzialna jest reakcja przeciwciał na receptor 1 białka fosfolipazy A2 (PLA2R1). Jednak 30 proc. przypadków nefropatii, zwykle najcięższych, nie znajdowało wyjaśnienia. Stwierdzono, że osoby z tej grupy nie miały przeciwciał na PLA2R1.

Winne okazało się inne białko — trombospondyna typu I THSD7A. „Silną obecność przeciwciał anty-THSD7A odkryliśmy na pewno we krwi 1/3 pacjentów z grupy, w której nie można było stwierdzić przyczyn nefropatii błoniastej z powodu braku przeciwciał PLA2R1. Jest niemal pewne, że reakcja na to białko odpowiada najcięższym przypadkom choroby” — uważa prof. Lambeau.

„Odkrycie drugiej pary antygen-przeciwciało w nefropatii błoniastej oznacza, iż klinicyści dostaną wkrótce narzędzie do diagnozowania tego schorzenia oraz stwierdzenia jego progresji. Prawdopodobnie będzie można szybko opracować wzorzec przebiegu nefropatii błoniastej, co do tej pory było bardzo trudne. Spadnie też liczba biopsji nerek, trudnych i stanowiących pewne zagrożenie dla pacjenta, ale jak dotąd jedynych pewnych narzędzi diagnostycznych w tej chorobie” — twierdzi dr Nicola Tomas z Hamburg Universität. Obecnie grupa zajmuje się tworzeniem biomarkera, który określałby aktywność THSD7A1.

Prace nad testem diagnostycznym pozwalającym uniknąć biopsji nerek

Następnym kierunkiem badań będzie określenie, jak THSD7A i PLA2R1 ujawniają się w ostatniej grupie około 20 proc. pacjentów z nefropatiami, zwykle o lżejszym przebiegu. W grupie tej odnotowano bowiem obecność zarówno przeciwciał na pierwsze, jak i na drugie białko, choć „ich obecność była słabo zauważalna”. Obecnie projektowany jest nowy test z krwi na obecność i stopień koncentracji przeciwciał obu białek. Stwierdzenie przyczyny schorzenia w ostatniej grupie pacjentów pozwoli, według prof. Lambeau, na opracowanie tzw. testu zintegrowanego, niemal całkowicie wykluczającego biopsje i pozwalającego na dokładną kontrolę przebiegu choroby.

Jak stwierdzono w trakcie konferencji American Society of Nephrology, „nerki są narządem, którego działanie w większym stopniu wpływa na prawidłowe funkcjonowanie organizmu niż dotąd przypuszczano”. Zdaniem prof. Jamesa F. Heady’ego, wzajemne relacje nerek i układu immunologicznego „są w miarę badań coraz wyraźniej widoczne i wymagają równie pogłębionych prac badawczych, jak analizy zależności pomiędzy układem immunologicznym a mikrobiomem jelitowym”.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Marek Mejssner

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.