Nagłe omdlenie powinno obudzić czujność lekarza

  • Jolanta Grzelak-Hodor
opublikowano: 19-10-2010, 15:43

Zdaniem kardiologa dr. Leszka Badacza, w przypadku żadnego omdlenia nie wolno zaniechać dokładnej diagnostyki. Powinna się ona odbyć zgodnie z wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego z 2009 roku.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Opis przypadku:


49-letnia kobieta stojąc w kolejce do dworcowej kasy, traci na chwilę przytomność. Szybko wraca do równowagi, więc nikt nie wzywa karetki. Kobieta nie miała wcześniej poważniejszych problemów zdrowotnych, nie cierpi na chorobę przewlekłą, nie miała żadnych epizodów sercowo-naczyniowych. Po kilku dniach odwiedza jednak lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Lekarz nic nie stwierdza, mierzy ciśnienie krwi, które aktualnie wynosi 130/80 mm Hg, lecz z wywiadu wynika, że u pacjentki istnieje tendencja do niższych wartości.


Podstawowe pytania


Zgodnie z definicją, krótkotrwałe, przejściowe zaburzenie perfuzji mózgu, które prowadzi do utraty przytomności, to omdlenie. U naszej pacjentki można założyć omdlenie odruchowe na tle emocji lub hipotonię ortostatyczną związaną z długim staniem. W żadnym przypadku omdlenia nie wolno jednak zaniechać dokładnej diagnostyki.
*Musimy sprawdzić, czy przyczyny utraty przytomności nie były inne, np. sercowo-naczyniowe, neurologiczne, metaboliczne, psychogenne.
*Należy nawet pamiętać o bardzo rzadkich chorobach przypominających omdlenia, takich jak katapleksja czy narkolepsja.


Zbieranie wywiadu, zlecanie badań


Badanie zaczynamy od dokładnego wywiadu. Rozważając przyczyny omdlenia, należy w pierwszej kolejności wziąć pod uwagę podłoże sercowo-naczyniowe. Konieczna jest kontrola ciśnienia tętniczego krwi. Nawet jeśli pomiar jest prawidłowy, a istnieją czynniki ryzyka chorób układu krążenia – choćby okołomenopauzalny wiek kobiety – wskazane jest całodobowe ambulatoryjne monitorowanie ciśnienia (ABPM). Dopiero takie badanie, czasem powtórzone dwa-trzy razy, pozwala wyciągnąć istotne wnioski. Nie można oczywiście zapominać o tym, co dostępne w każdym gabinecie, czyli o prostych próbach pionizacyjnych – pomiarze ciśnienia tętniczego przy zmianach pozycji ciała.


Standardem jest wykonanie badania elektrokardiograficznego spoczynkowego. Bardziej przydatnym badaniem będzie 24-godzinne lub lepiej – 72-godzinne monitorowanie EKG metodą Holtera. Jeśli omdlenia się powtarzają i nadal nie znamy przyczyny, stosuje się nawet 5-7-dniowe monitorowanie pracy serca. W Polsce są dostępne, lecz stosowane niezmiernie rzadko i w szczególnych przypadkach, także aparaty wszczepialne, zakładane na okres do 3 lat.
Z bardziej praktycznych i prostszych rozwiązań warto rozważyć telemetrię, czyli EKG przez telefon.


Następnym krokiem w diagnostyce omdlenia u naszej pacjentki będzie wykonanie badania echokardiograficznego celem wykluczenia wrodzonych lub nabytych wad serca, oceny kurczliwości lewej komory serca (kardiomiopatie), obecności nieprawidłowych struktur wewnątrzsercowych (skrzepliny, guzy) lub tamponady serca.


Oprócz przyczyn sercowo-naczyniowych należy rozważyć też inne. Omdlenia na tle arytmii serca (napadowe migotanie przedsionków) zdarzają się na przykład w nadczynności tarczycy. U kobiet między 40. a 65. rokiem życia na skutek spadku poziomu hormonów – estrogenów – pojawiają się też pierwsze zmiany w mikrokrążeniu oraz zaburzenia układu sercowo-naczyniowego. Wykonujemy więc podstawową diagnostykę endokrynologiczną.


Wyniki badań, diagnoza


U naszej pacjentki jedynym problemem, jaki udało się wykryć, są spadki ciśnienia tętniczego krwi poniżej prawidłowego poziomu i generalnie stosunkowo niskie ciśnienie. Podstawą postępowania lekarza jest w tym przypadku edukacja pacjentki. Musi być świadoma ryzyka omdleń i nauczyć się zapobiegać upadkom już w chwili wystąpieniu objawów prodromalnych. Konieczne jest zwiększenie ilości przyjmowanych płynów oraz soli (jeśli nie ma do tego przeciwwskazań). Zalecamy umiarkowany trening fizyczny – regularny i dłuższy, ale o mniejszym natężeniu.


Farmakoterapia


Większość pacjentów chciałaby rozwiązać problem za pomocą cudownej pigułki, bo modyfikacja stylu życia jest trudna. Niestety, nie mamy tu zbyt wielu skutecznych leków. Można sięgnąć po midodrin (1,25-5 mg, 2-3 razy dziennie) lub etylefrynę (2,5-5 mg, 3 razy dziennie), zarejestrowane właśnie do leczenia niedociśnienia, ale tylko w przypadkach ciężkiej hipotonii i po przeanalizowaniu ich działań niepożądanych. Leki te można stosować przewlekle lub doraźnie w przypadku nasilenia objawów.

Epidemiologia omdleń

Omdlenia najczęściej zdarzają się u osób w wieku:
* poniżej 40 lat, głównie u kobiet (pierwsze omdlenie zdarza się u ok. 5 proc. dorosłych, głównie kobiet). U młodszych pacjentów są to głównie omdlenia odruchowe, neurogenne;
* powyżej 65. roku życia (dwukrotnie zwiększa się liczba omdleń, problem dotyczy już w równym stopniu kobiet i mężczyzn). U starszych osób mają najczęściej związek z zaburzeniami funkcjonowania układu sercowo-naczyniowego;
* powyżej 75. roku życia – omdlenia dotyczą ok. 14 proc. osób, przy czym u tych pacjentów występują różne rodzaje omdleń, dlatego wymagają oni szczególnie wnikliwej diagnostyki.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Jolanta Grzelak-Hodor

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.