Niedociśnienie ortostatyczne

dr hab. med. Jacek Lelakowski, ; kierownik Kliniki Elektrokardiologii Instytutu Kardiologii CM UJ w Krakowskim Szpitalu Specjalistycznym im. Jana Pawła II
opublikowano: 16-05-2007, 00:00

Jak leczyć niedociśnienie ortostatyczne?

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Na pytanie odpowiada dr hab. med. Jacek Lelakowski,
kierownik Kliniki Elektrokardiologii Instytutu Kardiologii CM UJ w Krakowskim Szpitalu Specjalistycznym im. Jana Pawła II:


Niedociśnienie tętnicze (hipotensja) rozpoznaje się wówczas, gdy ciśnienie skurczowe krwi jest mniejsze niż 100-105 mmHg. Hipotensja ma znamiona choroby jedynie wówczas, jeżeli powoduje występowanie uciążliwych objawów klinicznych.
Z niedociśnieniem mamy do czynienia wtedy, gdy pacjent skarży się na uczucie drętwienia, zaburzenia koncentracji, nadmierną potliwość, męczliwość czy zmniejszenie wydolności fizycznej i psychicznej. Objawy te występują u chorego przeważnie w pozycji stojącej lub podczas wstawania. W pozycji stojącej dochodzi do obniżenia skurczowego ciśnienia tętniczego, zmniejszenia amplitudy ciśnienia oraz wzrostu częstości akcji serca. Bardzo rzadko występuje niedociśnienie tętnicze spowodowane upośledzeniem czynności współczulnego układu nerwowego.
Wyróżnia się tzw. idiopatyczną hipotonię ortostatyczną, charakteryzującą się zmniejszonym stężeniem noradrenaliny w osoczu występującym w pozycji leżącej (defekt obwodowego współczulnego układu nerwowego) oraz tzw. mnogą atrofię układową, pojawiającą się w przebiegu różnych chorób układu nerwowego, w których dochodzi do zaburzeń ośrodkowej regulacji ciśnienia tętniczego krwi. Wspólną cechą obydwu tych postaci niedociśnienia tętniczego jest słaby wzrost stężenia noradrenaliny w osoczu po pionizacji. Najcięższym objawem jest omdlenie.
Pierwotną postać niedociśnienia można rozpoznać jedynie przez wykluczenie wszystkich objawowych postaci niedociśnienia tętniczego.

Niedociśnienie tętnicze wymaga leczenia tylko wtedy, kiedy jest ono przyczyną znacznych dolegliwości. Celem takiego leczenia jest zaadaptowanie układu krążenia do zmiany pozycji ciała, zwłaszcza do dłuższego przebywania w pozycji stojącej.
Choremu należy wyjaśnić stan jego zdrowia i doradzić najbardziej korzystne sposoby postępowania w celu uniknięcia objawów klinicznych związanych z hipotensją. Powinno zalecić się zabiegi fizjoterapeutyczne, a dopiero później stosować leczenie farmakologiczne. Chory powinien zapamiętać, że nie wolno nagle zmieniać pozycji ciała z leżącej na stojącą, należy to robić wolno i chwilę pozostać w pozycji siedzącej. W razie dłuższego przebywania w pozycji stojącej trzeba uruchomić mięśnie łydek przez kołysanie się na czubkach palców i piętach. Powinno się unikać ekspozycji na silne promieniowanie słoneczne lub gorąco. W przypadku hipotensji ortostatycznej trzeba natychmiast przyjąć pozycję siedzącą lub leżącą z uniesionymi kończynami górnymi.

Wskazane są regularne zajęcia ruchowe, ćwiczenia gimnastyczne i sporty (biegi przełajowe, pływanie). Zalecane są naprzemienne natryski zimną i ciepłą wodą, masaże ciała szczotką oraz hydroterapia, wyjazdy do miejscowości w wysokich górach lub nad morzem (trening układu sercowo-naczyniowego).

Do leków farmakologicznych stosowanych w tych stanach zaliczamy preparaty:

- sympatykomimetyczne (etylefrina - Effortil 3 x 5-10 mg/dobę doustnie,
- dihydroergotaminę - Hydacorn,
- mineralokortykosteroidy, które zwiększają objętość krążącego osocza z następowym wzrostem objętości wyrzutowej i minutowej serca. Wtórnie zwiększa się wówczas również obwodowy opór naczyń krwionośnych. Wśród stosowanych leków należy wymienić fludrokortyzon (Cortineff) w dawce 1 x 0,05-0,1 mg/dobę. Skuteczność jego działania można zwiększyć przez zastosowanie diety bogatej w sól (15-20 g/dobę). Wskazana jest częsta kontrola stężenia potasu. Przeciwwskazaniem są obrzęki różnego pochodzenia.

Rodzaje hipotensji

Wyróżniamy niedociśnienie ostre, czyli przemijające oraz postać przewlekłą.
Postacie ostre lub przemijające:

- omdlenia spowodowane różnymi przyczynami, tj. nadmiernym pobudzeniem nerwu błędnego (syncope vaso-vagalis, blok przedsionkowo-komorowy),
- niedociśnienia towarzyszące zakażeniom, zatruciom, stanom po długotrwałym leżeniu z powodu choroby,
- hipotensja towarzysząca zaburzeniom rytmu serca, zawałowi mięśnia sercowego, zatorowi tętnicy płucnej.
Postacie przewlekłe:
- niedociśnienie pierwotne (konstytucjonalne),
- postacie wtórne:
- hormonalne (niewydolność nadnerczy, niedoczynność przedniego płata przysadki mózgowej, niedoczynność tarczycy),
- sercowo-naczyniowe (zwężenie cieśni aorty, zwężenie ujścia żylnego lewego, zespół łuku aorty, miokardiopatia),
- spowodowane hipowolemią (przewlekłe odwodnienie, niedokrwistość, wyniszczenie, zespół Barttera),
- neurogenne (idiopatyczna hipotensja ortostatyczna, wielonarządowy zespół atroficzny).

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: dr hab. med. Jacek Lelakowski, ; kierownik Kliniki Elektrokardiologii Instytutu Kardiologii CM UJ w Krakowskim Szpitalu Specjalistycznym im. Jana Pawła II

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.