Nadciśnienie a zespół metaboliczny

lek. Aleksander Prejbisz,; Klinika Nadciśnienia Tętniczego Instytutu Kardiologii w Warszawie
opublikowano: 05-03-2008, 00:00

Nadciśnienie tętnicze jest ważnym elementem zespołu metabolicznego. Współistnienie nadciśnienia tętniczego z zaburzeniami metabolicznymi stwarza szczególnie niekorzystną konstelację zmian dla układu sercowo-naczyniowego. W istotny sposób wpływa też na strategię leczenia nadciśnienia.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Dane z badań NATPOL III PLUS wskazują, że zespół metaboliczny występuje w Polsce u 20 proc. populacji powyżej 18 roku życia. Częstość jego występowania wzrasta z wiekiem. Dostarczono też dowodów, że współistnienie nadciśnienia tętniczego (NT) z poszczególnymi elementami zespołu metabolicznego stwierdza się znacznie częściej. Prospektywne badania epidemiologiczne wykazały, że u chorych z nadciśnieniem tętniczym pierwotnym współistnienie NT z zespołem metabolicznym zwiększa ryzyko wystąpienia powikłań ze strony układu sercowo-naczyniowego niezależnie od innych czynników ryzyka.
Modyfikacja stylu życia (leczenie niefarmakologiczne) musi dotyczyć wszystkich chorych, niezależnie od farmakoterapii. Prowadzi to nie tylko do obniżenia ciśnienia krwi, ale - co ma szczególne znaczenie u osób z zespołem metabolicznym - korzystnie wpływa na czynniki ryzyka wchodzące w jego skład. Ogromne znaczenie ma redukcja masy ciała, dzięki której ulega poprawie profil hemodynamiczny, maleje aktywność współczulna i aktywność układu renina-angiotensyna, zmniejsza się insulinooporność oraz obniża ciśnienie tętnicze.
Farmakoterapia nadciśnienia tętniczego w zespole metabolicznym musi być ukierunkowana zarówno na samo obniżenie ciśnienia krwi, jak i na poszczególne składowe tego zespołu. W piśmiennictwie trwa dyskusja na temat miejsca diuretyków w terapii nadciśnienia tętniczego współistniejącego z zespołem metabolicznym.
Stosowane w dawnych latach duże dawki tych leków związane były z niekorzystnym wpływem na parametry gospodarki lipidowej i węglowodanowej. Obecnie zalecane są małe dawki leków moczopędnych, które nie wywierają istotnego wpływu na gospodarkę lipidową i węglowodanową, zachowując pożądane działanie hipotensyjne. Trzeba pamiętać, że chorzy z zespołem metabolicznym zaliczani są do grupy wysokiego ryzyka i wymagają najczęściej skojarzonego leczenia hipotensyjnego. Lek moczopędny jest jego cenną składową. Ważną pozycję zajmuje indapamid - tiazydopodobny lek moczopędny, który wywiera działanie naczyniorozszerzające i jest pozbawiony niekorzystnych wpływów metabolicznych.

Ostatnie wytyczne ESH/ESC

W wytycznych Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego i Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESH/ ESC) z 2007 roku omówiono po raz pierwszy szczegółowo postępowanie z chorymi z zespołem metabolicznym. Podkreślono, że u wszystkich osób z zespołem metabolicznym należy prowadzić intensywne działania mające na celu zmianę stylu życia. W przypadku współwystępowania nadciśnienia tętniczego leczenie należy rozpocząć od leku, który nie przyczyni się do szybszego rozwoju cukrzycy. W związku z tym leczenie należy rozpocząć od leku hamującego układ renina-angiotensyna (inhibitora konwertazy angiotensyny lub antagonisty receptora aldosteronu). W razie konieczności trzeba dołączyć antagonistę wapnia lub diuretyk tiazydowy w małej dawce. Ciśnienie tętnicze należy obniżyć do wartości odpowiadających prawidłowemu ciśnieniu tętniczemu.
Autorzy omawianych wytycznych zaznaczyli również, że w związku z brakiem danych z badań klinicznych, nie można obecnie zalecić żadnego z leków hipotensyjnych u wszystkich osób z zespołem metabolicznym i wysokim prawidłowym ciśnieniem tętniczym. Wyniki nielicznych badań wskazują, że hamowanie układu renina-angiotensyna może wiązać się z opóźnieniem rozwoju nadciśnienia tętniczego.

Ważne wyniki badań klinicznych

Na początku 2008 roku na łamach Archives of Internal Medicine (2008, 168: 207-217) ukazała się interesująca analiza wyników badania ALLHAT dotycząca leczenia nadciśnienia tętniczego u chorych z zespołem metabolicznym. Należy przypomnieć, że badanie ALLHAT było programem klinicznym przeprowadzonym w Stanach Zjednoczonych, w którym porównywano korzyści z leczenia hipotensyjnego opartego na jednym z czterech leków hipotensyjnych: diuretyku tiazydopodobnym (chlortalidon), antagoniście wapnia (amlodypina), inhibitorze konwertazy angiotensyny (lizynopryl) i alfa-adrenolityku (doksazosyna). Autorzy analizy wyodrębnili z populacji badania ALLHAT grupę chorych, u których spełnione zostały kryteria rozpoznania zespołu metabolicznego. Wykazano, że leczenie hipotensyjne oparte na diuretyku tiazydopodobnym było co najmniej tak samo korzystne, a w odniesieniu do niektórych punktów końcowych nawet bardziej korzystne w porównaniu z ocenianymi lekami hipotensyjnymi. Bardziej zaznaczone korzyści z leczenia chlortalidonem wykazano u chorych rasy czarnej.
Komentując prezentowane wyniki, należy zwrócić uwagę na kilka zagadnień. W badaniu ALLHAT wykazano, że leczenie chlortalidonem w porównaniu z leczeniem opartym na lizynoprylu i amlodypinie wiązało się z niekorzystnym wpływem na profil węglowodanowy i lipidowy. Zdaniem niektórych autorów, okres obserwacji (3-5 lat) był zbyt krótki, by ten niekorzystny wpływ na metabolizm glukozy i profil lipidowy w znaczący sposób ujawnił się w obserwowanych wynikach. Można przypuszczać, że skutki niekorzystnego wpływu leczenia diuretykiem mogłyby być stwierdzone dopiero w dłuższej perspektywie czasowej.
Należy również przypomnieć wyniki badania ASCOT. U chorych otrzymujących leczenie oparte na amlodypinie i peryndoprylu - w porównaniu z chorymi otrzymującymi leczenie oparte na atenololu i diuretyku - stwierdzono bardziej korzystny wpływ nie tylko na częstość występowania zdarzeń sercowo-naczyniowych, ale także na częstość występowania nowych przypadków cukrzycy. W badaniu tym wykazano również porównywalny korzystny wpływ leczenia antagonistą wapnia i inhibitorem konwertazy angiotensyny w porównaniu z leczeniem za pomocą beta-adrenolityku i diuretyku w podgrupie chorych z zespołem metabolicznym. Ponadto wykazano, że niekorzystny wpływ na metabolizm glukozy diuretyków tiazydowych jest bardziej zaznaczony przy niższych stężeniach potasu. Odpowiednio dobrana suplementacja solami potasu powinna być więc elementem leczenia.
W najnowszych wytycznych ESH/ESC zaznaczono, że w leczeniu chorych z zespołem metabolicznym diuretyki tiazydowe należy stosować w małych dawkach. Ponieważ chorzy z nadciśnieniem tętniczym i zespołem metabolicznym wymagają stosowania często dwóch i więcej leków hipotensyjnych, diuretyki tiazydowe, ze względu na udokumentowaną skuteczność hipotensyjną, mogą stanowić cenny element schematu leczenia.
Kardiologia
Ekspercki newsletter przygotowywany we współpracy z kardiologami
ZAPISZ MNIE
×
Kardiologia
Wysyłany raz w miesiącu
Ekspercki newsletter przygotowywany we współpracy z kardiologami
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych jest Bonnier Healthcare Polska.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: lek. Aleksander Prejbisz,; Klinika Nadciśnienia Tętniczego Instytutu Kardiologii w Warszawie

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.