MZ: blisko 17 tys. łóżek w szpitalach powiatowych może być przekształconych w miejsca opieki długoterminowej i geriatrycznej

opublikowano: 06-07-2022, 14:48

16 712, czyli około 27 proc. wszystkich łóżek w szpitalach powiatowych ma potencjał do przekształcenia w miejsca opieki długoterminowej i geriatrycznej - wynika z analizy przeprowadzonej przez Ministerstwo Zdrowia.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
W 2030 r. szacunkowa liczba osób starszych potrzebujących opieki długoterminowej lub geriatrycznej wyniesie ponad 197,6 tys.
W 2030 r. szacunkowa liczba osób starszych potrzebujących opieki długoterminowej lub geriatrycznej wyniesie ponad 197,6 tys.
iStock

30 czerwca Ministerstwo Zdrowia opublikowało dokument pt. “Kompleksowy przegląd możliwości tworzenia w szpitalach powiatowych ośrodków opieki długoterminowej oraz oddziałów geriatrycznych w Polsce”, przygotowany zgodnie z założeniami i działaniami w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności.

Na podstawie analizy niewykorzystanego potencjału w szpitalach powiatowych resort oszacował, że geriatrię i opiekę długoterminową mogłoby “zasilić” 16 712 łóżek, czyli aż 26,93 proc. wszystkich łóżek w szpitalach powiatowych. Zdecydowaną większość - 14 900 łóżek zidentyfikowano w ramach niewykorzystanego potencjału szpitali. Pozostała “rezerwa” jest wynikiem nieefektywnego wykorzystania łóżek szpitalnych. Jak wyliczyło ministerstwo, potencjalnie przekształcić można 1449 łóżek wykorzystywanych w ramach hospitalizacji długich, a 367 łóżek - w ramach hospitalizacji diagnostycznych.

Jak Ministerstwo Zdrowia obliczyło niewykorzystany potencjał w szpitalach powiatowych?

W analizie określono, że w 2019 r. liczba osób w wieku 60 lat i więcej wymagających opieki długoterminowej lub geriatrycznej wynosiła 171,6 tys. W związku z postępującym procesem starzenia się społeczeństwa coraz większa liczba osób w wieku 60 lat i więcej będzie wymagała wsparcia w codziennym funkcjonowaniu. Z przeprowadzonej prognozy wynika, że:

  • w 2030 r. szacunkowa liczba osób starszych potrzebujących opieki długoterminowej lub geriatrycznej wyniesie ponad 197,6 tys.,
  • w 2040 r. ponad 275,6 tys.,
  • a w 2050 r. ponad 317,2 tys.

Jak czytamy w analizie, wyniki modelu popytowego wskazują, że 171,6 tys. osób w wieku 60 lat i więcej w 2019 r. wymagało opieki długoterminowej i geriatrycznej, z czego 65,2 tys. w trybie stacjonarnym. Przekłada się to na 47,9 tys. łóżek w opiece długoterminowej, uwzględniając obecny poziom rotacji pacjentów w wysokości 1,36. Biorąc pod uwagę bieżący poziom bazy łóżkowej (31 tys.) oraz założenie o możliwości przekształcenia połowy oszacowanego potencjału pozyskanego, w wyniku przekształceń łóżek w szpitalach powiatowych do zabezpieczenia pozostaje 8,5 tys. łóżek w opiece długoterminowej.

W celu zapewnienia optymalnego poziomu zabezpieczenia planowane są kompleksowe wielokierunkowe działania zmierzające do optymalizacji struktury potencjału, zarówno w zakresie wzmocnienia działań profilaktycznych, przekierowania opieki na niższe szczeble, jak również przesunięcia ciężaru opieki nad osobami starszymi na tryb domowy i zdeinstytucjonalizowany. Jednak dla osób starszych ze znacznym stopniem niesprawności najwłaściwszym rodzajem opieki długoterminowej jest opieka w formie stacjonarnej - stwierdzono w dokumencie.

Analizując możliwości przekształcenia przyjrzano się dwóm aspektom:

  • nieoptymalnemu wykorzystaniu potencjału w szpitalach, czyli obłożeniom łóżek na poziomie poniżej 85 proc.,
  • oraz potencjalnie nieefektywnie wykorzystanemu potencjałowi, czyli hospitalizacjom długim i diagnostycznym.

Na tej podstawie określono maksymalny poziom możliwych przekształceń łóżek w szpitalach powiatowych w miejsca opieki długoterminowej lub geriatrycznej na 16 712 łóżek (26,93 proc. wszystkich łóżek w szpitalach powiatowych). Praktycznie wszystkie zidentyfikowano w ramach niewykorzystanego potencjału (89 proc.).

Potencjał do przekształceń pozwoli więc na zaspokojenie większości obecnych potrzeb. Pozostała część potrzeb zostanie zabezpieczona poprzez inne formy opieki długoterminowej w szczególności domowej i zdeinstytucjonalizowanej - stwierdzono w analizie.

Dodano, że szpitale powiatowe charakteryzują się nie tylko dobrą dostępnością geograficzną, ale także szeroką ofertą podstawowych oddziałów:

  • 80 proc. miało oddział chorób wewnętrznych,
  • 74 proc. - chirurgiczny ogólny,
  • 68 proc. - ginekologiczno-położniczy,
  • 58 proc. - oddział anestezjologii i intensywnej terapii.

W przypadku części z nich występowały wysokie odsetki pacjentów w wieku 60 lat i więcej: na oddziale okulistycznym było to 89,45 proc., na udarowym 83,87 proc., chirurgii naczyniowej 83,86 proc., kardiologicznym 80,17 proc., a na chorób wewnętrznych 78,02 proc.

Potwierdza to tym samym potencjał przekształceń części miejsc w opiekę długoterminową lub geriatryczną - uważa MZ.

Z prognoz wynika, że w Polsce w 2049 r. współczynnik pielęgnacyjny spadnie poniżej 100. Oznacza to, że osób w wieku 80 lat i więcej będzie więcej niż ich potencjalnych opiekunów. Systematyczne zmniejszanie się tego wskaźnika przyczynia się do zmniejszenia potencjału opieki nieformalnej i konieczności zwiększenia roli opieki długoterminowej i geriatrycznej.

Niewykorzystany potencjał szpitali powiatowych

Jak MZ dokładnie oszacowało możliwość przekształcenia oddziałów szpitalnych w ośrodki opieki długoterminowej lub oddziały geriatryczne?

Jak czytamy, analiza niewykorzystanego potencjału w szpitalach powiatowych bazowała na oszacowaniu liczby łóżek, które w oparciu o dane z 2019 r. pozostawały niewykorzystane w zestawieniu z liczbą łóżek gwarantujących optymalne obłożenie oddziałów szpitalnych.

Na koniec 2019 r. oddziały szpitali powiatowych dysponowały 61,9 tys. łóżek, z których według przeprowadzonych szacunków 24 proc. (14,9 tys.) stanowi maksymalną bazę łóżek możliwych do przekształcenia.

Najwięcej łóżek do przekształcenia (powyżej 2,3 tys.) odnotowano w województwie śląskim, najmniej (poniżej 500) w opolskim, lubuskim oraz świętokrzyskim. Największy potencjał przekształceniowy w stosunku do bazowej liczby łóżek istnieje w województwach kujawsko-pomorskim, dolnośląskim, zachodniopomorskim oraz lubuskim (31-36 proc.). Najniższe możliwości istnieją z kolei w województwach małopolskim oraz świętokrzyskim.

Największa nominalnie liczba łóżek do przekształcenia pochodzi z oddziałów chorób wewnętrznych, oddziałów chirurgicznych ogólnych oraz oddziałów położniczo-ginekologicznych. Te ostatnie, z uwagi na strategiczne działania nastawione na wzrost dzietności w Polsce, przekształcane będą w dalszej kolejności lub w ogóle.

Jak zaznacza MZ, sytuacja jest zróżnicowana w zależności od województwa. W 77 powiatach nie ma możliwości przekształcenia łóżek.

Liczba potencjalnych łóżek do przekształcenia wybranych oddziałów szpitali powiatowych w miejsca opieki długoterminowej i geriatrycznej - z podziałem na województwa
Liczba potencjalnych łóżek do przekształcenia wybranych oddziałów szpitali powiatowych w miejsca opieki długoterminowej i geriatrycznej - z podziałem na województwa

Nieefektywnie wykorzystany potencjał, czyli niepotrzebne hospitalizacje

Ministerstwo przeprowadziło także analizę możliwości przekształcenia części szpitali powiatowych w ośrodki opieki długoterminowej i oddziały geriatryczne na podstawie zdiagnozowanego nieefektywnego wykorzystania obecnie dostępnych łóżek szpitalnych.

W tym celu zdefiniowano i wyliczono dwa mierniki:

  1. liczbę hospitalizacji długich, tj. hospitalizacji zachowawczych osób w wieku 60 lat i więcej, trwających powyżej 4 tygodni,
  2. liczbę hospitalizacji diagnostycznych, tj. hospitalizacji trwających krócej niż dwa dni, w trakcie których sprawozdano wyłącznie diagnostyczne, niezabiegowe procedury, bez względu na wiek pacjenta.

Hospitalizacje długie

Łącznie zidentyfikowano 13 819 hospitalizacji wpisujących się w założenia, co przełożyło się na 1449 potencjalnych łóżek do przekształcenia.

Potencjalne łóżka do przekształcenia stanowią 2,34 proc. średniej liczby łóżek w 2019 r. Najmniejszy odsetek odnotowano w województwie dolnośląskim (1,36 proc.), a największy w województwie lubelskim (3,54 proc.).

Najwięcej potencjalnych łóżek do przekształcenia zidentyfikowano na oddziałach chorób wewnętrznych (786) i na oddziałach neurologicznych (293).

Hospitalizacje diagnostyczne

Łącznie zidentyfikowano 134 236 hospitalizacji wpisujących się w założenia, co przełożyło się na 367 potencjalnych łóżek do przekształcenia.

Potencjalne łóżka do przekształcenia stanowią 0,59 proc. średniej liczby łóżek w 2019 r.

Najmniejszy odsetek odnotowano w województwie podlaskim (0,35 proc.), a największy w województwie świętokrzyskim (0,79 proc.).

Najwięcej potencjalnych łóżek do przekształcenia zidentyfikowano na oddziałach położniczo-ginekologicznych (91), chirurgicznych ogólnych (71) i chorób wewnętrznych (65).

Problemy kadrowe w opiece długoterminowej i geriatrii

Jak czytamy w analizie, średni wiek pielęgniarki w opiece długoterminowej to 50 lat, a na oddziałach geriatrycznych 48 lat, w tym odpowiednio 14,01% oraz 8,9% jest już w wieku emerytalnym.

Widoczna jest silna dynamika starzenia się pielęgniarek na oddziałach geriatrycznych. Natomiast przeciwnie przedstawia się struktura wieku lekarzy zatrudnionych na tych oddziałach, która wskazuje na wysoki odsetek lekarzy w młodym i średnim wieku.

W opiece długoterminowej zatrudniona jest duża grupa lekarzy w wieku 75 lat i więcej. Może to wynikać ze stosunkowo mniejszego obciążenia czasowego, co zachęca starszych lekarzy do podjęcia tam zatrudnienia - stwierdzono w analizie.

Źródło: https://www.gov.pl/web/zdrowie/kompleksowy-przeglad-mozliwosci-tworzenia-w-szpitalach-powiatowych-osrodkow-opieki-dlugoterminowej-oraz-oddzialow-geriatrycznych-w-polsce

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.