Migrena to nie fanaberia: przyczyny i leczenie migrenowego bólu głowy

  • Iwona Kazimierska
opublikowano: 10-04-2013, 13:09
aktualizacja: 02-10-2018, 17:17

Migrena w znacznym stopniu wpływa na jakość życia zmagających się z nią osób. Z powodu uciążliwych objawów ogranicza ich normalne funkcjonowanie i izoluje od świata zewnętrznego. Niestety, często zapominamy, że jest to choroba i należy ją leczyć.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Migrena to zaburzenie nerwowo-naczyniowe, które charakteryzuje się przewlekłym przebiegiem i nawracającymi atakami bólowymi. „U podłoża migreny leżą geny. Jest to choroba uwarunkowana genetycznie, i to nie jednym genem. Zjawiska zachodzące w mózgu i naczyniach mają miejsce tylko przy określonej konstelacji genów, która jest dziedziczona z pokolenia na pokolenie” – wyjaśnia dr hab. n. med. Jacek Rożniecki z Katedry i Kliniki Neurologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, prezes Polskiego Towarzystwa Bólów Głowy (PTBG).

Napady migreny występują dwa-trzy razy częściej u kobiet niż u mężczyzn. Przedział wiekowy 15-50 lat to okres, kiedy najczęściej cierpią one na migrenę, a apogeum następuje między 25. a 45. rokiem życia. Zdarza się, choć stosunkowo rzadko, że pierwszych ataków doświadczają zaledwie kilkuletnie dziewczynki, a choroba nie odpuszcza nawet po klimakterium.

Migrena z aurą lub bez

Migrenę można podzielić na epizodyczną i przewlekłą. „O epizodycznej mówimy wówczas, gdy ataki są rzadkie, jeden-dwa razy w miesiącu, ale w tej grupie mieszczą się także pacjenci, którzy mają częstsze napady, jeden-dwa razy w tygodniu. W migrenie przewlekłej ataki mają miejsce co najmniej osiem razy w miesiącu, przy czym musi zaistnieć warunek, że ból głowy występuje przynajmniej 15 dni w miesiącu. Tego typu pacjenci stanowią 8 proc. wszystkich chorych” – mówi dr hab. Rożniecki.

Inny podział migreny to z towarzyszącą aurą lub bez niej. Aurą określa się zespół objawów neurologicznych, który bezpośrednio poprzedza początek bólu. Szacunkowo aura występuje tylko u 10 proc. pacjentów cierpiących na migrenę, u 90 proc. ból zaczyna się samoistnie, bez żadnych sygnałów.

Najczęstsze symptomy aury to:

  • zaburzenia widzenia,
  • mroczki,
  • błyski przed oczami,
  • zaburzenia pola widzenia, a nawet przejściowa ślepota.

Czasami mogą występować też inne objawy aury:

  • nudności, które prowadzą nawet do wymiotów,
  • zawroty głowy, nadmierna potliwość,
  • biegunka.

„U niewielkiego procentu osób aura może dawać o sobie znać zaburzeniami neurologicznymi, przypominającymi udar mózgu czy przejściowy atak niedokrwienny mózgu. Pacjent odczuwa przejściowe osłabienie siły ręki lub nogi albo jednocześnie ręki i nogi po tej samej stronie. Także zaburzenia czucia połowicze na ciele lub twarzy oraz zaburzenia mowy. Są to rzadkie incydenty, ale wyglądają groźnie” – przestrzega dr Rożniecki.

Migrena bez aury jest częstsza i charakteryzuje ją brak objawów ostrzegawczych, odczuwanych przez pacjentów. Ataki pojawiają się natomiast z większą częstotliwością.

Cztery etapy przebiegu migreny

Istnieją cztery etapy ataku migreny. Jednak nie wszystkie muszą występować u każdego pacjenta i mogą się różnić w zależności od ataku.

  1. Objawy wstępne (prodromalne) migreny: chory może czuć rozdrażnienie, depresję lub zmęczenie połączone ze sztywnością karku, nudnościami lub rozmazaną optyką obrazu – objawy te występują na kilka dni przed pojawieniem się bólu.
  2. Aura: ma wpływ na wzrok, więc osoby cierpiące na migrenę mogą widzieć białe plamy, jasne lub migoczące światła, kolorowe zygzakowate linie, zazwyczaj z jednej strony. Objawy czuciowe (np. mrowienie lub odrętwienie) są mniej powszechne. Częścią aury mogą być również trudności w mówieniu lub znalezieniu odpowiednich słów. Aura rozwija się stopniowo w ciągu 5-20 minut i zazwyczaj trwa krócej niż 60 minut.
  3. Ból głowy: przysparza największych problemów i może trwać od 4 do 72 godzin. Ból pojawia się zazwyczaj połowiczo, najczęściej za okiem, w okolicy oczodołu, ma tętniący charakter, a pulsowanie nasila się zgodnie z rytmem serca i tętnem. W późniejszej fazie ból migrenowy może obejmować całą głowę. Narastanie bólu jest zawsze szybsze niż jego ustępowanie. Przez pacjentów natężenie bólu oceniane jest na 8 w skali od 1 do 10. Osoby cierpiące na migrenę często odczuwają mdłości (mogą nawet wymiotować), a światło i dźwięki są powodem natężenia bólu. Osoba z migreną stara się odizolować od bodźców, które prowokują czy nasilają ból, a więc chowa się w ciemnym, chłodnym, cichym pokoju, najchętniej leży z zamkniętymi oczami lub – jeśli ból na to pozwala – zapada w sen.
  4. Objawy końcowe migreny: zmęczenie, rozdrażnienie, depresja. Etap ten jest czasem nazywany „kacem migrenowym”. Powrót do normalnego samopoczucia może trwać nawet dobę.

Przyczyny migreny: miesiączka i nadmiar snu sprzyjają napadom migreny

Do czynników prowokujących napad migreny należą:

  • przyjmowanie środków antykoncepcyjnych opartych na estrogenach,
  • menstruacje (napad migreny występuje tylko raz w miesiącu, tuż przed miesiączką, w jej trakcie lub tuż po menstruacji),
  • zmiany pogody (nagły spadek czy wzrost ciśnienia),
  • stres,
  • niedobór snu,
  • niektóre produkty spożywcze

„Zachodzi istotna zależność między migreną a snem. Doświadczają tego zwłaszcza osoby, które w tygodniu wcześnie wstają, a w weekend długo odsypiają zaległości. Stres to także silny czynnik prowokujący napad, zwłaszcza na etapie rozluźnienia, podobnie jak nieregularne posiłki, długie przebywanie na czczo, jedzenie czekolady i serów dojrzewających, picie alkoholu, a zwłaszcza czerwonego wina, także wermutu” – wylicza prezes PTBG.

Częste przyjmowanie leków przeciwbólowych sprzyja chronifikacji migreny, może wywołać ból głowy z nadużywania leków.

Leki doraźne stosowane w leczeniu migreny

„Każdy ból głowy powinien być leczony. Chyba że jest tak słaby, że pacjent nie cierpi z jego powodu” – podkreśla dr hab. Rożniecki.

Wytyczne Światowej Organizacji Zdrowia oraz Europejskiej Federacji Bólów Głowy rekomendują podejście etapowe do leczenia migreny, aby było ono najbardziej skuteczne. Zalecają stosowanie w pierwszym rzędzie leków przeciwbólowych i zapobiegających nudnościom (jeżeli to konieczne) dostępnych bez recepty.

„Może to być kwas acetylosalicylowy w odpowiednio dużej dawce, paracetamol, ibuprofen. Interesującą opcją są leki skojarzone. Dzięki działaniu synergistycznemu są skuteczniejsze i szybciej działają” – mówi dr hab. Rożniecki.

W przypadku braku postępów w leczeniu migreny zaleca się konsultację z lekarzem i przyjmowanie silniejszych leków przepisywanych na receptę, np. tryptanów.

ZOBACZ TAKŻE: Jak zahamować ból migrenowy

Migrena przewlekła – leki działające profilaktycznie

Pacjentom, którzy mają częste bóle głowy czy migrenę przewlekłą, do leków doraźnych należy dołączyć środki działające profilaktycznie, które powinny być przyjmowane codziennie, niezależnie od tego, czy ból głowy jest, czy go nie ma. Należą do nich:

  • beta-adrenolityki,
  • antagoniści kanału wapniowego,
  • leki przeciwpadaczkowe,
  • antydepresanty.

Leczenie ma zapobiegać rozwojowi napadu migreny lub skracać czas jej trwania. „To, co jest bardzo ważne w przypadku każdego napadu migreny – ból należy leczyć jak najszybciej, kiedy tylko się pojawi. Ale nie w fazie aury, bo czasami jej symptomy mogą oznaczać coś innego, np. udar mózgu, a leki przeciw migrenie są przeciwwskazane w udarze mózgu, ponieważ mogą go zaostrzyć. Chyba że jest to aura bezpieczna, czyli wzrokowa” – wyjaśnia dr hab. Rożniecki.

Klasyfikacja bólów głowy: zatokowy, napięciowy, klasterowy

  • Napięciowy ból głowy. Łagodny, o niewielkim natężeniu, bez objawów towarzyszących, nie stanowi większego problemu dla osoby, której dotyczy – nie stwarza cierpienia, nie powoduje dysfunkcji. Daje wrażenie naciśniętej na głowę czapki. Nie jest pulsujący czy zogniskowany, określa się go jako rozlany. Szacuje się, że ten typ bólu głowy występuje u około 20 proc. populacji.
  • Zatokowy ból głowy. Należy do objawowych bólów głowy, ponieważ istnieje konkretna jego przyczyna – zapalenie zatok. Jest to przewlekły ból głowy zlokalizowany w obrębie czoła, pod oczodołami, nie towarzyszą mu dodatkowe objawy wegetatywne.
  • Klasterowy ból głowy. Bardzo rzadki, należący do trójdzielno-autonomicznych bólów głowy. Ma charakter napadowy (zwykle zdarza się w nocy), zlokalizowany wewnątrz i wokół jednego oka, nie przemieszcza się ani nie uogólnia. Bardzo silny – w skali 1-10 ból ten zawsze jest charakteryzowany jako 10. Bywa, że towarzyszą mu objawy autonomiczne, ale inne niż w migrenie: łzawienie, zaczerwienienie oka, wyciek z nosa. Ból jest krótki, trwa 20-50 min i dotyka zwykle mężczyzn.

Warto wiedzieć: Przewlekłe bóle głowy zwiększają ryzyko pojawienia się innych chorób

  • Migrena z aurą jest związana z dwukrotnie większym ryzykiem udaru niedokrwiennego.
  • Ryzyko udaru jest większe u kobiet, które chorują na migrenę, szczególnie do 45. roku życia, a podnoszą je dodatkowo palenie papierosów i doustna antykoncepcja.
  • Depresja występuje trzykrotnie częściej u osób z migreną lub intensywnymi bólami głowy niż u osób zdrowy

WIĘCEJ NA TEN TEMAT: Migrena z aurą może być groźna dla serca

 

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Iwona Kazimierska

Najważniejsze dzisiaj
Tematy
Puls Medycyny
Leczenie bólu / Migrena to nie fanaberia: przyczyny i leczenie migrenowego bólu głowy
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.